یان پێكەوەژیان یاخود داعش

بۆچوون / بیروڕا :: 07/08/2017

سەرچاوە: ئەلشەرق ئەلئەوسەت
وەرگێڕان: لوقمان محەمەد رەشید

رێكخراوی داعش لە هەرەس و داڕووخانی ئەزموونەكانی پێكەوەژیانەوە لەدایكبوو و نەخشەكانی دڕاند و ئەوانی دیكەیشی شكاند. نەخشەكانیش وەك بینا و تەلارەكان پێویستیان بە نۆژەنكردنەوەی بەردەوام هەیە. گوێپێنەدان و پشتگوێخستنی، زووتر و خێراتر پیری دەكات. دیوارەكانی درز دەبەن. دەرگاكانی لە گرێژەنە دەچن. پەنجەرەكانی دادەخورێن. سیاسەتە دەستەگەرییەكانیش بناغەكەی دەلەرزێنێ‌. دڵنیاییەكەی دەكوژێت. رێگە دەكاتەوە لەبەردەم رەشەبادا بۆ ئەوەی دزە بكاتە ناویەوە و پێدابێت و بچێت. سروودەكان بەسنین بۆ پاراستنی نەخشەكان. هەروەها سوپاكان-یش بەسنین. ئەزموونەكان دەڵێن نەخشەكان لەناوخۆوە دەكوژرێن پێش ئەوەی لە دەرەوە دەستدرێژیی بكرێتە سەریان. كون و كەلێنەكانی ناوخۆ گەردەلوولە نزیكەكان رادەكێشێت. 

ئێستا وڵاتانی ناوچەكە ئاهەنگی ئەو زەبر و لێدانە یەك لەدوای یەكانە دەگێڕن كە ئاراستەی رێكخراوی داعش دەكرێن. مافی خۆیانە ئاهەنگ بگێڕن. داعش گەردەلوولێكی لیتە و خوێنە. سەردەمێكی قورسە لە ستەم و تاریكی. چیرۆكی ئەوانەی كە لەژێر ئاڵای ئەواندا سەبی كران یان هەتیوخران دڵ دەشكێنێ‌ و مرۆڤ دەتۆقێنێت. بەڵام لە ئاهەنگەكان گرنگتر و لەپێشتر پەند و وانە وەرگرتنە. ئەم رێكخراوە تۆقێنەرە، بە پەڕەشووت دانەباریوەتە ناو كۆمەڵگەكانمانەوە. لە درز و كەلێنەكانی ناوخۆوە سەری دەرهێنا و پاشان چەكدارە گەڕۆكەكان بە شارەزایی و رق و كینی خۆیانەوە یارمەتی و پشتیوانییان كردن. داعش ناتوانێت نەخشەیەك داگیربكات ئەگەر نەخشەكە خۆی نەخۆش و لاواز نەبێت. ناتوانێت تێدا بمێنێتەوە ئەگەر ئیرادەی نیشتمانیی تێیدا پارچەپارچە نەبووبێت. 

لەوەدەچێت جەنگی سەربازیی دژی داعش سەخت بێت. شەڕی خۆكوژەكان و تونێلەكان و بۆمبە چێنراوەكان و ئەو گەنجانەی كە مێشكیان شۆردراونەتەوە و بوونەتە بۆمبێكی رووت و بەدوای هەلێكدا دەگەڕێن بتەقنەوە، شەڕێكی زەحمەتە.

بەڵام ئەم جەنگە سەرەڕای پێویستی و گرنگیەكەی، واپێویست دەكات كە بەشێك بێت لە جەنگێكی گشتگیر. سەركەوتنی یەكلاییكەرەوە ئەوەیە بەسەر فكری داعشدا سەركەوێت، واتا هەڵوەشاندنەوەی ئەو هەلومەرج و بارودۆخەی كە لەدایكبوونی رێكخراوەكە و بڵاوبوونەوەی و دزەكردنی بۆناو ئەم دەوڵەت و ئەو دەوڵەت، ئاسانكردووە. 

بەبێ‌ رووبەڕووبوونەوەیەكی گشتگیر لە شەقام و یانە و كتێبی قوتابخانەكان و میدیا و لە دەوروبەری مزگەوتەكان، رووبەڕووبوونەوەكە هەر بەكەموكورتی و ناكامڵ دەمێنێتەوە و ئەنجامەكانیش هەر لەبەردەم هەڕەشەدا دەبن. داعشیەكان دەتوانن هەڵێن و خۆیان بشارنەوە و وەك (گورگی تەنیا) بژین و خۆیان مەڵاس بدەن بۆ تەقینەوەی لێرە و لەوێ‌. 

گرنگترین خاڵێكی رووبەڕووبوونەوەی گشتگیریش، بریتیە لە بڕیارێكی جەوهەری و قورس و رەنگە ئازاربەخشیس، ئەویش بڕیاردانی پێكەوەژیان-ە. لێرەدا مەبەستمان گەڕانەوە نییە بۆ پێكەوەژیانی رووكەشانە و زارەكی وەك ئەوەی لە تەلەفزیۆنەكاندا باو بوو و لەبەردەم یەكەم تاقیكردنەوەدا كەوت و دەرنەچوو. بەڵكو مەبەست رۆیشتنە بە ئاراستەی پێكەوەژیانی راستەقینەی ناو دەوڵەتەكان و پێكەوە گونجان و هەڵكردن لە نێوان هەمواندا. لێرەدا هەر دەبێت دان بەوەدا بنێین كە ئەلبەغدادی نەیدەتوانی دەستبگرێت بەسەر موسڵدا و دەرگا بەڕووی ئەم هەموو كارەساتانەدا بكاتەوە ئەگەر پەیوەندیەكانی نێوان پێكهاتەكانی عێراق دروست و سروشتی و ئاسایی بوایە. داعش نەیدەتوانی خاكی سوریا ببەزێنێت و دەستبگرێت بەسەر راپەڕینە میلـلیەكەدا و لە خوێنی هەڵكێشێت و لەباریببات ئەگەر پەیوەندیەكانی نێوان پێكهاتەكانی سوریا سروشتی و ئاسایی بوایە لە سایەی دەوڵەتێكی سروشتی و ئاساییدا. 

پێویستە بڕیاری پێكەوەژیان لەگەڵ جیهاندا بدرێت. لەگەڵ هێزە جیاوازەكان و لایەنە جۆراوجۆرەكان لە بەرنامە و ئینتیما و رەنگ، بێ‌ ئەوەی خۆمان وادابنێن كە راسپێردراوین بۆ ئەوەی رەنگی خۆمان بەسەر جیهاندا بسەپێنین یان دەبێت خۆمانیان پێدا بتەقێنینەوە ئەگەر نەمانتوانی كەلوپەل و شێوازی ژیانی باووباپیرانمان بەسەریاندا بسەپێنین.  بڕوابوون بەوەی كە دەبێت جیهان ملكەچ بكەین بۆ ئەوەی وەك خۆمان بن، نزیكترین رێگەیە بۆ ئەوەی پێكەوە بۆمبێك لە جەستەی جیهان و بۆمبێكیش لە جەستەی خۆماندا بچێنین. نەتوانین لەبەرامبەر مافی جیاوازی ئەویدیدا خۆمان بەدەستەوە بدەین و بیسەلمێنین، دەمانخاتە پێكداهەڵپژانێكی وێراكەرەوە كە ئەنجامەكانی لە ژوور توانای خۆمانەوە دەبێت.

بە دوژمن و گومڕا و لادەردانانی هەر كەسێك كە وەك خۆمان نەبێت، نوقڵانەی چەسپاندنی ئەو هێڵی بەریەككەوتنانەن كە دەبنە لەمپەر و رێگری بەردەم ئەو هاوكارییەی كە دەمانگەیەنێت بە بەرهەمی پێشكەوتن، ئەو پێشكەوتنەی كە لە وڵاتانێكدا بەدیهاتوون ئەزموونی قورسیان هەبووە و بەوە لێی دەربازبوون كە گەیشتوونەتە ئەو بڕوایەی كە جیاوازییەكان ماف-ن و دەكرێت بكرێنە سەرچاوەی خۆشگوزەرانی و خێر و خۆشی. بڕوابوون بەوەی كە ئەركی ئێمە ئەوەیە لە تاقە یەك وێناكردن و یەك دیدگاوە كە نابێت ئیجتیهادی تێدا بێت، یان ناكرێت شێوازی دیكەی بۆ بدۆزرێتەوە، مرۆڤایەتی رزگار بكەین، دەمانخاتە بەردەم دیواربەندێك و بەرەو كارەسامان دەبات.  

پێش ئەوەی بڕیاری پێكەوەژیان لەگەڵ ئەویدیی جیاواز لە دەرەوەی نەخشەكە بدرێت، پێویستە بڕیار لەسەر پێكەوەژیان لەگەڵ ئەویدیی جیاوازی ناو نەخشەكە بدرێت. وا لێكدانەوەی ئەوەی كە هەموو جیاوانییەك هەڕەشە و تاوانە، هەنگاوی یەكەمە بەرەو جەنگە ناوخۆكان و كوشتوبڕ و هەوڵدانی سڕینەوە و هەڵوەشاندنەوەی ناسنامەكان. بۆیە هەردەبێت لەبەرامبەر مافی ئەویدیدا خۆبەدەستەوە بدرێت لە ماڵ یان گوند یاخود شاردا و ئەوە بسەلمێنرێت كە جیایە و مافی خۆیەتی یەكسان بێت و دڵنیابێت لە دەوڵەتێكدا كە لەسەر بنەمای هاووڵاتیبوون بونیادنرابێت نەك لەسەر زۆرینە و بێ‌ رەچاوكردنی رێژەی دانیشتوان و گۆڕانكاریەكانی. 
  
هیچ دەرچەیەكی دەربازبوون لەم دۆزەخە نییە كە سەدان هەزار كوژراو و ملیۆنەها پەنابەری لێكەوتووەتەوە تەنیا بە بڕیاردان لەسەر پێكەوەژیان نەبێت. بەبێ‌ ئەم بڕیارە هەموو سەركەوتنەكان لەبەردەم هەڕەشەی شكستدا دەبن بۆ گۆڕینی بەرەو گەڕێكی شەڕ و دووبارە بەرپابوونەوەی. بەبێ‌ بڕیاری پێكەوەژیانی راستەقینە، كۆمەڵگە پارچەپارچەبووەكان دەرفەتی دەركەوتنێكی دیكەی داعش یان لێكچووەكانی و یاخود دەستەخوشكەكانی خۆش دەكەن. 
سەركەوتنی یەكجارەكی بەسەر داعش و هاوشێوەكانیدا نایەتەدی بەبێ‌ ئەركی بنیادنانی دەوڵەتی راستەقینەی سەردەمیانە. دەوڵەتی ماف و ئەرك. دەوڵەتی هاووڵاتیبوون و رێزگرتنی مافی جیاواز. دەوڵەتی هەل و دەرفەت و بووژانەوەی گشتگیر و خاوەن پرۆگرامی دڵفراوانی و میدیای كراوە و بەرپرسیار. 

دەربازبوون لەم دۆزەخە نییە ئەگەر سیاسەتەكانی دەستێوەردان و كودەتاكانی دەستەگەری و لەگەڵیاندا سیاسەتەكانی رقلێبوونەوە و دوورخستنەوە و هەوڵدان بۆ تەسفیەكردنی حساباتە مێژوویەكان، بەردەوام بن. ماوەیەكی دوورودرێژ ئەم سیاسەتی تۆڵەسەندنەوە نەزۆكەمان ئەزموون كرد كە فڕیداینە دەرەوەی پێشبڕكێی بەرەو ئاییندە و نەخشەكانمان و پایتەختەكانمان و زانكۆكانمانی ژەهراوی كرد. ناتوانین درێژە بە مەلەكردن بدەین لەم ئاوە مینڕێژكراوەدا. مكوڕبوون هیچ ناگەیەنێت جگە لەوەی كە ئێمە بەدەستی خۆمان دەمانەوێت منداڵەكانمان و نەوەكانمان بكەینە سووتەمەنیی جەنگەكانی داهاتوو و وڵاتەكانمان دەكەین بە گڕكانی خوێن و مانەوە لەژێر قورسایی هەژاری و بێكاری و نەزانیی-دا. 

كێشەی ئێمە لەگەڵ داعشدا دەستیپێنەكردووە هەتا بەسەركەوتنی سەربازیی بەسەریدا كۆتایی بێت. كێشەی راستەقینەی ئێمە كەوتن و دەرنەچوونمانە لە تاقیكردنەوەی گەیشتن بە سەردەم و هاوچەرخی و پێشكەوتن. كێشەی ئێمە ئەوەیە كە نامانەوێت پارەی سواربوون و سەركەوتنی تكتی ئەو شەمەندەفەرە بدەین كە بەرەو ئاییندە بەڕێوەیە. 

created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure