پەیوەندیی لەگەڵ سعودیەدا باجی خۆیی هەیە

بۆچوون / بیروڕا :: 06/07/2017

نووسینی: دانێڵ شاپیرۆ
سەرچاوە: هارتس
وەرگێڕان: لوقمان محەمەد رەشید

كاتی هەواڵەكەی سعودیە پێشبینینەكراو بوو، بەڵام ناوەرۆكەكەی جێی سەرسوڕمان نەبوو: محەمەد بن سەلمان-ی كوڕی شا سەلمان بەرزكرایەوە بۆ پۆستی جێنشین لە جێی محەمەد بن نایف-ی ئامۆزای كە لەخۆی بەتەمەنترە. وەك هەر خێزانێكی دیكەی پاشایەتی، لە سعودیەیش پاشاكان وای بە باشتر دەزانن راستەوخۆ تاج بۆ كوڕ و نەوەكانیان بگوازنەوە.   
بەڕەچاوكردنی تەمەنی بچوكەكەیان كە 31 ساڵە و بەراوردكردنی بە تەمەنی باوكی، ئەوا جێنشین دەیان ساڵ فەرمانڕەوایی دەكات. سەبارەت بە ئیسرائیل و ویلایەتە یەكگرتووەكانیش، هەڵبژاردنی ئەو هەم ئومێدی تێدایە و هەم هەندێك مەترسی-یش. چونكە هەردوو دەوڵەتەكە ناچار دەبن دیپلۆماسیەتێكی دانایانە و بڕیارلێدراو بۆ بەرژەوەندییە گرنگەكانیان پەیڕەو بكەن لە پێناو بەدەستهێنانی زۆرترین سوودێك كە بكرێت و هەروەها كەمكردنەوەی قەبارەی مەترسییەكانیش. 
محەمەد بن سەلمان بە لایەنگریی بۆ ریفۆرم و نوێگەری ناسراوە و ئازایەتیەكیشی هەیە كە هیچ سەركردەیەكی پێشووی سعودیە نەیبووە. محەمەد بن نایف-ی ئامۆزای-یشی وەك هاوبەشێكی ویلایەتە یەكگرتووەكان ناسراوە بە تایبەت لە دژایەتیكردنی تیرۆردا، بەڵام زیاتر سەر بە نەوەی موخافیزكارە، بۆیە زەحمەتە وابزانرێت كە رووبەڕووی ریفۆرمە كۆمەڵایەتی و ئابورییەكان دەبێتەوە كە جێنشینی تازە دەیەوێت بیانكات، وەك بەتایبەتكردنی كۆمپانیاكانی نەوت و كەمكردنەوەی پشتگیریی حكومی لەپێناو هاندانی زیاتری سعودیەكان بۆ كاركردن و باشكردنی ئاستی پیشەیی هێزەكانی ئاساییش و زیادكردنی دەرفەت بۆ ژنان. كراوەیی بن سەلمان بە رووی بیرۆكە تازەكاندا، مژدەی گۆڕانكاریی و وەرچەرخان دەدات لە كۆمەڵگەی سعودیە و پەیوەندیەكانی سعودیە لەگەڵ جیهاندا.  
لە روانگەی ستراتیژیەوە، بن سەلمان حەز دەكات هاوپەیمانێتی لەگەڵ دەوڵەتە عەرەبیە سوننە میانڕەوەكاندا ببەستێت: پەیوەندیی هەیە لەگەڵ محەمەد بن زاید جێنشینی ئیمارات-دا و پشتگیریی لە عەبدولفەتاح سیسی سەرۆكی میسر دەكات، خاڵی تەواو هاوبەشی نێوان ئەم سیانەیش بریتین لە وریایی بەرامبەر ئێران و وریایی بەرامبەر هێڵی شیعیی رادیكاڵ و بزووتنەوەی ئیسلامیی سوننە، بە ئیخوان موسلمینەوە هەتا قاعیدە و داعش-یش. 
سەركەوتن و دەركەوتنی سەركردەی بەهێزی ئیسلامی كە بە دوژمنی ویلایەتەیەكگرتووەكان و ئیسرائیل دادەنرێن، دەكرێت ببێتە هۆی دەركەوتنی ژمارەیەك دەوڵەتی وەك-ویلایەتە یەكگرتووەكان و دەوڵەتە عەرەبیە سوننەكان و ئیسرائیل- كە بەرژەوەندیی ستراتیژیی هاوبەشیان هەیە لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا و هەروەها ئامادەییان بۆ بەرەنگاربوونەوەی یاریچییە توندڕەوەكانی ناوچەكەیش هەیە.
سەبارەت بە ئیسرائیل، ئەوا بوونی سەركردەیەكی سعودیی بەسوود و كاریگەر كە هاوبەشی هەڵوێستیی ستراتیژیی بێت و درك بەوە بكات كە دەكەوێتە هەمان بەرەوە، ئەمە وەك بەدیهاتی خەون وایە. جگە لەمەیش جێنشین ویستی خۆیی دەرخستووە بۆ بەركەوتن و پێكدادان، ئەمەیش پێچەوانەی ئەوانەی پێش خۆی بوون، نەك هەمئاهەنگیی هەمیشەیی لەگەڵ ویلایەتە یەكگرتووەكاندا. جەنگی سعودیە لە یەمەن كە هەوڵیدا بۆ تێكشكاندنی یاخیبووە حوسیەكان كە بە پشتیوانیی ئێران دەجەنگن، بەشێوەیەكی خراپ بەڕێوەبراوە. بۆردوومانە هەڕەمەكیەكان بوونەتە هۆی زیانێكی زۆر لە ریزی خەڵكی سڤیلدا و بەشداربووە لە بڵاوبوونەوەی برسێتی و نەخۆشی و بن سەلمان گوێینەدایە ئامۆژگاریەكانی ویلایەتە یەكگرتووەكان لە باشكردنی ئاستی وردێتیی رووداوە سەربازیەكاندا، بەڵام داوای دەرپۆشێكی تەواوەتیی ئەمریكای بۆ سعودیە كرد.  
شەڕەكەی ئەمدواییە كە سعودیە سەركردایەتیی كرد لە پێناو دابڕانی قەتەر-ی دراوسێی بە هۆی پشتیوانیكردنی لە رێكخراوە سوننیە توندڕەوەكانەوە، نموونەیەكە لەسەر رەفتارێكی هەڵچوانە كە زیان بە بەرژەوەندییەكانی ویلایەتە یەكگرتووەكان دەگەیەنێت. هەروەها سەرەڕای كۆمێنتە سەرەتاییەكانی پشتگیریی لە سەرۆك دۆناڵد ترەمپ-ەوە، بەڵام ویلایەتە یەكگرتووەكان ناچاربووە هەوڵی چارەسەركردنی ناكۆكیەكان بدات، چونكە ئەوە كارێكی قورس و گران دەبێت بۆی كە چالاكییە سەربازییە ئاسمانییەكانی لە ناوچەكەدا بەڕێوەبەرێت لە گەرورەترین پێگە سەربازیەكەی قەتەر-یەوە. خۆ ئەگەر بن سەلمان-یش تێڕوانینێكی هاوشێوەی بەرامبەر ئێران هەبێت لەوانەیە رووبەڕووبوونەوەیەك بەرپاببێت كە بەخێرایی پەرەبسێنێت، لە بارودۆخێكی ئاوایشدا ویلایەتە یەكگرتووەكان ناچاردەبێت بجووڵێت و دەستیتێوەربدات، لەوانەیشە رابكێشرێتە شەڕێكی سەربازییەوە لە كات و ساتێكدا كە خۆی هەڵینەبژاردووە و دیاریینەكردووە. واتا سعودیە بەرەنگاربوونەوە و رووبەڕووبوونەوەكە هەڵدەگیرسێنێت و ویلایەتە یەكگرتووەكانیش ئەنجامەكانی لەئەستۆ دەگرێت. 
هاوتەریب لەگەڵ پشتگیریكردنی لە سعودیە، ویلایەتە یەكگرتووەكان توندتر دەبێت لەگەڵ جێنشیندا و پێدەڵێت پێشبینیی ئەوەی لێدەكات كە هەنگاوگەلێكی وانەنێت ببێتەهۆی زیان گەیاندن بە بەرژەوەندییەكانی ویلایەتە یەكگرتووەكان بێ‌ ئەوەی پێشتر راوێژی لەگەڵ بكات. هەروەها ئیسرائلیەكان-یش كە هیوادارن رووبەڕووبوونەوە دژی ئێران و بە سەركردایەتیی ویلایەتە یەكگرتووەكان رووبدات، یان پێگە ئەتۆمیەكانی وێران بكرێت، دەزانن كە بڕیارێكی لەمجۆرە دەبێت لە واشنتۆن-ەوە بدرێت نەك لە ریاز-ەوە. 
لەكۆتاییدا، ویلایەتە یەكگرتووەكان و ئیسرائیل-یش، ئومێدەوارن كە بن سەلمان-ی تازە جێنشین كراوەبێت بەسەر باشكردنی پەیوەندییەكانی لەگەڵ ئیسرائیل-دا و بچێتە پرۆسەی ئاساییكردنەوەوە. سەرەڕای بایەخی ئەم هەنگاوانە، بەڵام باشتر وایە جارێ‌ دڵخۆشی پێشوەختە نەبین، چونكە بەزۆریی تێڕوانینەكانی ئەمیش زۆر جیاواز نابن لە دەستپێشخەریی عەرەبی بۆ ئاشتی كە تێدا باس لە ئەگەری ئاساییبوونەوەی تەواوەتی لەگەڵ ئیسرائیلدا دەكرێت بەڵام لە چوارچێوەی چارەسەری دوو دەوڵەت و دانانی سنوورێك بۆ ململانێ‌ لەگەڵ فەلەستین-دا. هەروەها دڵنیایی ئەوەیش نییە كە لەدوای قایمكردنی پێگەكەی خۆی، بن سەلمان بچێتە مەترسیە سیاسیەكانەوە و لە مەسەلە ئیقلیمیەكان لابدات كە لە ریزی پێشەوەی كارەكانیەتی، لە پێناو بە ئاشكرا پتەوكردنی پەیوەندییەكان لەگەڵ ئیسرائیلدا، بێگومان پێش روودانی گۆڕانكارییەكی جۆرایەتیی راستەقینە لە بابەتی فەلەستینیدا.
لەكاتێكدا غارد كۆشنەر و جیسۆن گرینبلێت بەردەوامن لە هەوڵە دیپلۆماتیەكانیان لە ناوچەكەدا، پێویستە لەسەریان كە بە ئاشكرا و راشكاوانە بە عەرەب بڵێن ویلایەتە یەكگراووەكان هانی پرۆسەی ئاساییكردنەوەی پەیوەندییەكان دەدات. هەروەها بە روونی و ئاشكرایی  بە ئیسرائل-یش بڵێن چی لەسەرە بیكات لەپێناو جێبەجێكردنی ئەوەدا. 

created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure