بۆچی ئەمیر لە داگیركردنی قەتەر پاشگەز بووەوە؟

بۆچوون / بیروڕا :: 19/06/2017

نووسینی: نەبیهـ ئەلبرجی
سەرچاوە: ئەلدیار
وەرگێڕان: لوقمان محەمەد رەشید

جەنگیز چاندار پێش نزیكەی دووساڵێك لەمەوبەر وتی رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرەنجام خۆی (بە شێت و تەنیایی لە ناو شووشەكەدا) دەبینێتەوە. ئێستا دیپلۆماسیەتی توركی لە زیاد لە پایتەختێكی ناوچەكەدا بڵاوە و ئەمیر محەمەد بن سەلمان-یش دەیویست قەتەر داگیربكات، كێشەكەیشی هەر لە پێناو جێبەجێكردنی پلانەكەیدا نایەوە، چونكە ئەو گەمارۆسەپێنراوە، ئابڵۆقەیەكی ئاسایی نییە و مەبەستە مەیدانی و سیاسی و سایكۆلۆژیەكەی، ئۆپراسیۆنێكی توندی سەربازییە.  

ئەوە هەر توركەكان نین كە ئەمە دەڵێنەوە. نێوەندی سیاسی و میدیایی كەنداویش جەخت لەوە دەكەنەوە كە پلانەكە بەمجۆرە بووە و جێنشینی جێنشینی سعودیە ئەم مەسەلەیەی خستووەتە بەرچاوی هەندێك لە كاربەدەستە كاراكانی ئەمریكا و لەنێویشیاندا جارید كۆشنەر راوێژكار و زاوای سەرۆك دۆناڵد ترمپ. 

لەوە دەچێت رۆشناییەك لە پشت ئەم قسەیەوەبێت كە بە توندی دەوترێتەوە، پلانەكە پێنج دەوڵەتەكەی ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداوی دەبەستەوە بە سعودیەوە، خۆ ئەگەر ئەمەیش نەبوایە ئەوا (ئاشتییە گەورەكە) بەدیدەهات، ئاشتیی ئیسحاق و ئیسماعیل، لە نێوان عەرەب و ئیسرائیلدا، كەعبە و پەیكەرەكەی سلێمان ئامێزیان دەكرد بە یەكدا، وەك ئەوەی لیوا ئەنوەر عشقی دەڵێت..

بۆ باشتر روونبوونەوە.. ئاشتیی گەورەی ستراتیژی و ئەم جۆرە ئاراستانە، هەردەبێت پشتیوانیی دامەزراوەی جوولەكەی لەگەڵدابێت كە زۆرترین لۆژیكی رێككەوتن و بەشداریی تیایە لە ئیدارەدانی سامانی ناوچەكەدا (بەوانەیشەوە كە نوێنەرایەتی هەرێمی و نێودەوڵەتی دەكەن). 
لەم حاڵەتەدا هەر دەبێت تارمایی ئێران لە ناوچەكەدا نەمێنێت. هیچ قوتاربوونێكیش بۆ ئەوە نییە كە هەر دەبێت سەرۆكی توركیا كڵاوی سوڵتانیەكەی داكەنێت. لێرەدا با ئەوە باس بكەین كە نێوەندەكانی كەنداو دەیڵێنەوە و پێیانوایە كە سعودیەكان لەدوای ئەوەی ئەو ئاستەیان بۆ دەركەوت كە لەوانەیە هاوكاریی ستراتیژیی نێوان ئەنقەرە و دەوحە بیگاتێ‌، وایان بینی كە حاڵەتەكەی توركیایش مەترسیەكەی كەمتر نییە لە حاڵەتەكەی ئێران..

سعودیەكان وایاندانا ئەو تەماعی دەسەڵاتەی كۆنترۆڵی ئەردۆغان دەكات، وایلێدەكات كە بیروبۆچوون و (ئەسپەكانی) بەرەو مەككە ئاراستە بكات و نازناوی حەرەمەین و شەریفەین وەربگرێتەوە.

لەو قسانەی كە ئێستا بڵاوبوونەتەوە دەڵێت، ئەمیر محەمەد بن سەلمان تێبینیی ئەوەی كردووە كە بەم دابەزینی نرخی نەوت و بەم ئەنجامانەی (بەڵاكەی یەمەن)ەوە كە وڵاتەكەیی تێكەوتووە، جێبەجێكردنی تێڕوانین (روئیا)ەكەی بۆ ساڵی 2030، مەحاڵ دەبێت..

ئەمیرە گەنجەكە باش درك بەوە دەكات كە لە ناوخۆی شانشینەكە و تەنانەت لەناو بنەماڵەی دەسەڵاتداریشدا، كەسانێك هەن چاویانبڕیوەتە شكستی (تێڕوانینەكە). ئەوەیش بە نهێنی نەمایەوە كە لەناو بنەماڵەكەدا كەسانێك هەبوون دژی هەڵخزانە ناو لیتەی یەمەن بوون و داوای ئەوەیان كردووە واز لە حوسیەكان و عەلی عەبدوڵـڵا ساڵح بهێنرێت، چونكە یان لەگەڵ نزیكبوونەوەیان لە دەسەڵات خۆیان رووبەڕووی خۆیان دەبنەوە یاخود بۆخۆیان وردەوردە دەڕووخێن لە سایەی ئاڵۆزییە خێڵەكیەكان و لەوەیش گرنگتر بەهۆی تەنگژە دارایی و ئابوریەكەوە...  

ئەوە غاز-ی قەتەرە كە جێنشینی جێنشین و روئیاكەی رزگار دەكات. گرەوكردن لەسەر نەوت بە تەنیا و ئەو راستییە تاڵەی كە لە ئێستادا رووبەڕووی ئەم كەرتە بووەتەوە، بێ‌ ئەوەی (وەلی ئەمرەكان)ی ناوچەكە پێیبزانن، گەمەی نرخەكان بەشێكی جیانەبووەوەی گەمەی نەتەوەكانە..

ناوەندەكانی كەنداو ئاماژە بەوەدەكەن پلانەكەی محەمەد بن سەلمان بەربەستی زۆر هەستیاری هاتووەتەپێش، رەنگە دیارترینیان هەڵوێستی دەوڵەتانی كەنداو بێت كە هۆشداریی ئەوەیان دا هەڵوێستی توند و یەكلاكەرەوەیان دەبێت ئەگەر قەتەر داگیر بكرێت، تەنانەت ئەگەر كارێكی لەوجۆرە پێویستیی بە یارمەتیی سەربازیی هەبێت لە شەیتان-یش. 


كەواتە گەمارۆكە هەیە، بەڵام بەكوێ‌ دەگات لەكاتێكدا كە هێزە نێودەوڵەتیەكان و هێزە ئیقلیمیەكان لەهەردوولای ململانێكەدا گەمە دەكەن؟
داگیركردنەكە ناكرێ‌. گەمارۆكە ناكرێ‌. قسەیش قسەی پیاوە گەورەكانە....

created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure