ئاهەنگگێڕان بە دیوەكەی تری دۆزینەوەكەی ئەرخەمێدس-دا

بۆچوون / بیروڕا :: 10/06/2017

سەرچاوە: ئەلحەیات
وەرگێڕان: لوقمان محەمەد رەشید


(دۆزیمەوە!.. دۆزیمەوە!).. دەستەواژەیەكی بەناوبانگی ئەرخەمێدس-ی زانای یۆنانی-یە و كاتێك وتوویەتی كە لە ناو حەوزی خۆشۆردن (گەرماو) دابووە، ئەوەی دۆزیوەتەوە كە لێی ونبووبوو، ئەو بیردۆزەی زۆری پێوە سەرقاڵبوو و بووە هۆی پێشخستنی پیشەسازیی كەشتی.  ئەم بیردۆزە كە ناونراوە (بنچینە/یان رێسای نوقمبوون) یاسایەكی فیزیاییە و بە یەكێك لە بنەماكانی میكانیكیی شلەمەنی دادەنرێت و دەڵێت ئەو جەستەیەی كە بە تەواوی، یاخود بەشێكی، لە شلەیەكدا نوقم دەبێت، تێیدا ناتوێتەوە و  كارلێكی لەگەڵدا ناكات، بەڵكو بەهێزەوە پاڵی پێوەدەنرێت، ئەم هێزەیش یەكسانە بە كێشی ئەو شلەیەی كە جەستەكە لەكاتی نوقمبوونیدا لایدەبات. 

ئەگەر بڕوانینە ئەو شوێنەی ئەرخەمێدس بیردۆزەكەیی تێدا دۆزییەوە، دەبینین وا لە مرۆڤ دەكات كە لە چەندین لایەنەوە جڵەوی خۆی شل بكات، وەك گۆرانی و رۆچوونەناو كاروباری ژیان و دۆزینەوەی بیردۆزەكان، ئەمەیش ئەوە دەگەیەنێت كە خۆشۆردن و پێگەی حەمامكردن كارێكی گرنگ و سەرەكییە لە ژیانماندا. هەر بۆیە، (كۆمەڵەی زانایانی فیزیا)ی ئەمریكی، بڕیاریدا رۆژی 14 حوزەیران، ئەو رۆژەی كە ئەرخەمێدس نهێنیی بیردۆزەكەیی تێدا دۆزییەوە، بكرێتە رۆژێكی جیهانیی خۆشۆردن.

لەم رۆژەدا زۆر كەس دڵخۆش و زۆر كەسی تریش خەمبار دەبن، چونكە هەندێك هەن حەزیان لە خۆشۆردنە و بە كارێكی سەرەكیی رۆژانەی دەزانن، لەبەرامبەردا خەڵكانێكی دیكە هەن حەزیان لێ‌ نییە و بە (كوشتنی كات)ی دادەنێن و تەنانەت ئەگەر زۆریش بوو بە زیانبەخشی دەزانن، چونكە هەندێك توێژینەوە ئەوەیان دەرخستووە كە خۆشۆردنی رۆژانە زیان بە پێست دەگەیەنێت و نەرمییەكەی ناهێڵێت، لەبەرئەوەی هەندێك  بەكتریا و كەڕووی نەبینراوی سەر پێست هەن كە سوود بە پێست دەگەیەنن و یارمەتیدەرن بۆ پاراستنی شێداریی پێست. هەر بۆ زانیاریی، هەندێكیان دەبنە هۆی نەخۆشیی ترسناك.
دكتۆر ستیڤن شوماك سەرۆكی كۆلیژی پزیشكیی نەخۆشیەكانی پێست و میزەڕۆ-ی ئوسترالی دەڵێت، دەبێت تەنیا لەكاتی پێویستدا خۆمان بشۆین. ئەوەیش رووندەكاتەوە كە بیرۆكەی خۆشۆردنی رۆژانە تەنیا لە ماوەی شەستەكانی سەدەی بیست-دا باو و بڵاوبووە، تا وایلێهات كە بووەتە گوشارێكی كۆمەڵایەتیی زیاتر لەوەی كە پێویستیەكی راستەقینە بێت."بەڵام دەبێت ئەوە بزانین كە ئەو رژێنانەی بۆنی لەش دەردەدەن تەنیا لە ژێر بنباڵ و نێوان رانەكاندان، نەك لە هەموو لەشدا. هەروەها ئەو زیانانەی كە دەرەنجامی خۆشۆردنی رۆژانە بە ئاوی گەرم بەر لەش دەكەون زۆر زیاترن لە سوودەكانی و دەبێتە هۆی زیانگەیاندن بە پێست، ئەویش بەهۆی راماڵینی چەوریی سروشتیی لەش كە رۆڵی زۆری هەیە لە پاراستنی خانەكانی پێست-دا". 

خۆ ئەگەر لە بزوێنەری گوگڵ-دا  بەدوای وشەی خۆشۆردن-دا بگەڕێین، ئەوا پرسیارگەلێكی زۆر و نامۆ و سەیر دەربارەی ئەم بابەتە دەدۆزینەوە كە خەڵكانێكی زۆری لە هەموو لایەكی جیهاندا سەرقاڵ كردووە. لە سەیرترین ئەو پرسیارانە ئەوەیە: چی روودەدات ئەگەر لەدوای ئاوی گەرم، خۆ بە ئاوی سارد بشۆررێت؟ باشترین رێگەی خۆشۆردنی پیاوان چین؟ ئایا دەبێت لەكاتی عادە-دا خۆبشۆردرێت؟.

لە نێوان یار و نەیاری خۆشۆردندا، ئەمڕۆژە وەك رۆژێكی نموونەیی دەمێنێتەوە بۆ ئاهەنگگێڕان لەناو چاكوزی-یەكی پڕ لە سابووناودا و بە درێژایی رۆژێكی دوور لە دۆخی بێراركەر و پیسبووی دەرەوەی ماڵەوە، بەڵكو بیردۆزێكی وەك ئەوەی ئەرخەمێدس-یش بدۆزینەوە!. 

created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure