پەیوەندیی ماكرۆن بە (ئیخوان موسلمین)ەوە چییە؟!

بۆچوون / بیروڕا :: 07/05/2017

سەرچاوە: ئەلنەهار
وەرگێڕان: لوقمان محەمەد رەشید
خاتوو مارین لوپن پاڵیۆراوی راستڕەوی توندڕەو، ئەو پشتیوانیەی كە یەكێتیی رێكخراوە ئیسلامیەكان بۆ فرەنسا، لە ئیمانوێل ماكرۆن-ی پاڵێوراوی نێوەند-ی راگەیاند، كردییە تەوەری سەرەكیی بۆ هێرشكردنە سەر ركابەرەكەی، وەك هەوڵێك بۆ ئەوەی تۆمەتباری بكات بەوەی پەیوەندیی توندی هەیە لەگەڵ ئەو یەكێتیەدا كە 250 رێكخراوی موسڵمان لە خۆدەگرێت و بڕوای ئەوەیش هەیە كە پەیوەندیی بە گروپی (ئیخوان موسلمین)ەوە هەبێت. 
ئەوەبوو لە مێزگردەكەی شەوی چوارشەممە لەسەر پێنج شەممە، مارین لوپن-ی كاندیدی راستڕەوی توندڕەو، وایدانا كە ركابەرەكەی پەیوەندیی بە یەكێتی رێكخراوە ئیسلامیەكانەوە هەیە كە داوای كردووە دەنگ بدرێت بە وەزیرەكەی پێشوو. هەوڵی زۆری دا بۆئەوەی تۆمەتباری بكات بەوەی ئاسانكاریی لەگەڵ توندڕەویی ئیسلامیدا دەكات. ئەمەیش وایكرد وەڵامی بداتەوە و بڵێت:"سەرانی یەكێتیەكە ناناسم، هەرگیز نەمبینیوون و هیچ پەیوەندیەكم پێیانەوە نییە".
یەكێتیەكە یەكەم لایەن بوو كە ئەو تۆمەتانەی لوپن-ی رەتكردەوە و لە بەیاننامەیەكدا وتی:"رێزمان بۆ بەڕێز ئیمانوێل ماكرۆن هەیە، بەڵام هیچ پەیوەندییەكی تایبەتمان بە بزووتنەوەكەیەوە نییە". سەركۆنەی (درۆ بێ‌ شەرم)ەكەی كاندیدی راستڕەوی توندڕەویشی كرد. یەكێتیەكە داوای (دەنگپێدانی زۆری بۆ بەڕێز ماكرۆن و راگرتنی ئەو هەڕەشەیە كردووە كە بیری خاتوو لوپن نوێنەرایەتی دەكات)، ئەمەیشی لە بەیاننامەیەكدا راگەیاندووە كە دوای مێزگردەكەی 3 ی ئایار بڵاویكردەوە.

كێن؟
یەكێتیەكە ساڵی 1983 لە مۆرت ئێ‌ موزیل، بە دەستپێشخەریی دوو خوێندكاری عێراقی و تونسی پێكهێنرا كە شوێنكەوتەی پیاوی ئاینیی لوبنانی فەیسەڵ ئەلمەولەوی بوون لە (ئیخوان موسلمین).
دوای ئەوەیش كە بەرگریی كرد لە دوو كچە خوێندكاری دەركراو لە قوتابخانە بەهۆی حیجابكردنیانەوە لە ساڵی 1989 لە ناوچەی كریێ‌ و گەیاندیانە میدیا و راگەیاندنەكان، یەكێتیەكە لە نەوەدەكاندا خزایە ناو بواری كۆمەڵایەتییەوە و ناوەكەی خۆیی لە یەكێتی رێكخراوە ئیسلامیەكان لە فرەنسا-وە گۆڕی بۆ یەكێتیی رێكخراوە ئیسلامیەكان بۆ فرەنسا. ساڵی 1992 یش پەیمانگەی ئەوروپیی بۆ زانستە مرۆییەكان لە سان لیجێ دو فۆرجیێ‌ لە ناوچەی بیڤیێر دامەزراند بۆ پێگەیاندنی مەلا و پیاوی ئایینی. 
لە ساڵی 2002 یشدا یەكێتیەكە بووە یەكێك لە باشترین ئەو لایەنانەی كە نیكۆلا ساركوزی وەزیری ئەوسای ناوخۆ گفتوگۆی لەگەڵ دەكردن و لە چوارچێوەی ئەنجومەنی فرەنسی بۆ ئایینی ئیسلام-دا جێیكردەوە و سەپاندی كە لە ساڵی 2003 دا دامەزراوە. ئەگەرچی بنكەیەكی جەماوەریی بەرتەسكی هەیە، بەڵام یەكێتیەكە رۆچووەتە پرۆسەكەوە بەو ئومێدەی دانپیانانی دەسەڵاتە گشتیەكان بەدەستبێنێت. ساڵی 2005 فەتوایەكی دەركرد و تێیدا داوای پاراستنی ئارامیی لە موسڵمانەكان دەكات لە كردەوە تێكدەرانەكانی دەورووبەردا. لە ساڵی 2001 یشەوە لە ئەنجومەنی فرەنسی بۆ ئایینی ئیسلامی كشاوەتەوە، ئەگەرچی ئێستا هەوڵ دەدات بۆی بگەڕێتەوە.   
یەكێتیەكە، كە لقێكی یەكێتی رێكخراوە ئیسلامیەكان بۆ ئەوروپا-یە، لەسەر بنەمای سیستمی قوچەكی (هەرەمی) دامەزراوە و لە ئێستادا زیاتر لە 250 رێكخراوی فرەنسیی لەخۆگرتووە لە تۆڕێكدا كە هەموو لایەنەكانی ژیانی كۆمەڵایەتیی تێدایە بەپێی تێڕوانینی جیهانیی بۆ ئیسلام وەك ئەوەی لە دیدگای گروپی (ئیخوان موسلمین)دا هەیە. 
لە شوباتدا، ناوێكی تازەی بۆخۆی دانا كە (موسڵمانەكانی فرەنسا)یە، ئەمەیش لە پێناو دەربازبوونی لەو ناوبانگەی كە وەك پردێكی (ئیخوان موسلمین) دادەنرا لە فرەنسا. رۆژنامەی لۆمۆند دەڵێت یەكێتیەكە كە ئێستا عەممار ئەلئەصفەر بەڕێوەی دەبات، توانای خۆی لەدەستداوە، بەتایبەت كە ئیدارەكەی نەیتوانیوە لاوانێكی زۆری لەدایكبووی فرەنسا بۆخۆی راكێشێت. لە ناوەڕاستی هەزارەی سێیەمیشەوە ئەو جموجووڵەی، كە لە نەوەدەكاندا بەدەستیهێناوە، رووبەڕووی گەشەی سەلەفی بووەتەوە.
لەسەر پێگەكەی خۆی، یەكێتیەكە هانی خوێندنەوەی راستەقینە و كراوەیی بۆ ئیسلام دەدات، ئەمەیش ئەو كارەیە كە رێگەدەدات بە "پێشخستنی بیر و هەڵوێستگەلێك كە لەگەڵ ئیسلام و لەگەڵ ئاوێتەبوون لە چوارچێوەی كۆماری فرەنسادا دێتەوە". 
ئەندامەكانیشی كۆمەڵێك كەسێتییان تێدایە، هەر لە ئیمام بۆردۆ تارق ئۆبرۆ كە لایەنگری ئیسلامی لیبراڵە هەتا ئەندامە موحافیزەكانی. تارق رەمەزان-ی پرۆفیسۆری دیراساتی ئیسلامییش لە زانكۆی ئۆكسفۆرد، بەشداریی گردبوونەوە گەورەكانی كردوون كە هەموو ساڵێك یەكێتیەكە لە بۆرجیێ‌ لە ناوچەی سان سین دنی رێكیدەخات  و دەیان هەزار كەسی لێ‌ كۆدەبێتەوە، ئەگەرچی ئەم ساڵ نەچوو. چەندین جاریش ئەوانەی كە داوای كۆنگرەی یەكێتیەكە دەكەن بێنەوبەرەی زۆریان ناوەتەوە بە هۆی بیروڕا و كتێبەكانیانەوە و تەنانەت هەندێكیشیان رێگریی ئەوەیشیان لێكراوە بچنە ناو خاكی فرەنساوە.
لوپن باس لەو پشتیوانیانە دەكات كە ماكرۆن لە یەكێتیەكەوە دەستیكەوتووە. بۆ زانیارییش یەكێتیەكە پشتگیریی ژاك شیراك-ی سەرۆكی پێشووی كردووە لە دژی جان-ماری لوپن باوكی مارین لوپن لە ساڵی 2002 دا بەڵام لەكاتی خۆیدا هیچ هەرا و زەنایەكی نەناوەتەوە. 
سەرۆكی یەكێتیەكەیش وەك (هاوڕێ‌) پێشوازیی لە نیكۆلا ساركۆزی كرد لە كۆنگرەكەی ساڵی 2003، بەڵام پشتگیریەكەی لە گۆڤاری شارلی ئیبدۆ كە ساڵی 2006 وێنەیەكی كاریكاتۆریی لەسەر پێغەمبەر بڵاوكردەوە، نێوانیان نەما و یەكێتیەكە داوای كرد دەنگ لە دژی ساركۆزی و سیگۆلین رۆیاڵ بدەن، ئەمەیش لەكاتی خۆیدا بە دەستپێشخەرییەك بۆ پشتیوانیی فرانسوا بایرۆ دانرا.
لە پێشەنگەی ساڵانەی ئەمساڵیشیدا، پێش خولی یەكەمی هەڵبژاردنەكان، یەكێتیەكە داوای كرد كەس بایكۆتی هەڵبژاردنەكان نەكات، بێ‌ ئەوەی پشتگیریی خۆی بۆ پاڵێوراوێكی دیاریكراو رابگەیەنێت.
بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئەو هەرایەیش كە لوپن نایەوە، وەزیری پێشووی ئابوری یەكەمجار لەرێی بنیامین گریڤۆ-ی وتەبێژیەوە وەڵامی دایەوە و پرسیی":ئایا یەكێتیەكە بە هیچ رێگەیەك بەرنامەی بۆ ماكرۆن داناوە؟ وەڵامەكە نەخێرە..ئەمە تێڕوانینی ئێمە نییە بۆ ئیسلامی میانڕەوی گونجاو لەگەڵ بەهای كۆماردا".
دوای ئەوەیش، خودی ماكرۆن خۆی دێتە وەڵام و دەڵێت:"مادام یەكێتیەكە رێكخراوێكە بەرگریی لە ئایین دەكات، با لەسەر بنەماگەلێكیش بێت كە من لەگەڵیدا نەبم، بەڵام ئەگەر رێز لە یاساكانی كۆماری بگرێت، پێویست نییە لەسەرم قەدەغەی بكەم". ئاماژەی بەوەیشدا كە هیچ دوودڵ نابێت لە هەڵوەشاندنەوەی ئەگەر وا نەبێت و پێچەوانە بێتەوە. 
 
محەمەد ساو
هەر لەمیانەی رووبەڕووبوونەوەی لەگەڵ ماكرۆن، لوپن ناوی كەسێكی دووپات دەكردەوە كە ناوی محەمەد بوو و دەیگوت لێوەی نزیكە. ئەم ساو-ە كە ناوەكەی بێنەوبەرەیەكی فراوانی لەسەر ئینتەرنێت لە مانگەكانی ئازار و نیسان-دا نایەوە، مامۆستای مێژوو و جوگرافیا و ئەندامی پێشووی بزووتنەوەی (ئەن مارش) ی ناوچەی ڤاڵ دواز. 
ئەو بێنەوبەرەیە دەرەنجامی نووسینێك بوو كە ساو لە ئینتەرنێت-دا نووسیبوی و پێگەی (فوروم.ئێف ئاڕ)ی جوولەكە ورووژاندوویەتی. وتوویەتی"رۆژێك لە رۆژان شارلی-ی نەبووم و نایشبم" دوای ئەوەی كە گۆڤاری (شارلی ئیبدۆ) وێنەیەكی كاریكاتۆریی لەسەر قوربانیەكانی بوومەلەرزەكەی ئیتاڵیا بڵاوكردەوە. هەروەك هەندێك لە بڵاوكراوەكانی مەروان محەمەد-یشی دەرخستبوو كە سەرۆكی جێی مشتومڕی كۆمەڵەی دژە ئیسلامۆفیایە لە پاریس. 
كاتێكیش (لیبراسیۆن) دەربارەی (شارلی نیم) پرسیاری لە ساو كرد، وەڵامیدایەوە:"ئەمە مانای ئەوەیە كە من لەگەڵ هێڵی نووسینیاندا نیم و لایەنگری هێرشەكانیان نیم لە هیچ كاتێكدا. من سەركۆنەی توندوتیژی دەكەم بە هەموو جۆرەكانیەوە".
لۆمۆند جەخت لەوەیش دەكاتەوە كە هیچ شتێك پشتگیریی راكەی لوپن ناكات كە دەڵێت محەمەد ساو (ئیسلامیەكی رادیكاڵی)یە.




created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure

بەپەلە