دانوستانی ئەمریكا-روسیا شكستیهێنا

بۆچوون / بیروڕا :: 15/04/2017

سەرچاوە: ئەلحەیات
وەرگێڕان: لوقمان محەمەد رەشید

دانوستانی ریكس تیلرسۆن وەزیری دەرەوەی ئەمریكا لە مۆسكۆ شكستیهێنا. ئەمە باشترین هەواڵێك بوو كە لەم رۆژانەی دواییدا خوێندبێنمەوە، چونكە ئەگەر ویلایەتە یەكگرتووەكان لەگەڵ روسیا رێكبكەوتنایە ئەوا لەسەر ئێمە یاخود لەسەر حسابی بەرژەوەندییەكانی ئێمە رێكدەكەوتن.
ویلایەتە یەكگرتووەكان و هاوپەیمانەكانی، مكوڕن لەسەر ئەوەی كە رژێمی سوریا غازی ژەهراویی سارین-ی لە هێرشەكەی سەر خان شێخون-دا بەكارهێناوە. وێنەی قوربانییەكان و بەركەوتووەكان راستیی ئەم قسەیە دەسەلمێنن. روسیا دەڵێت تۆمەتەكە باتڵە و گەیشتە ئاستێك كە مافی ڤیتۆی لە ئەنجومەنی ئاساییش بەكارهێنا دژی پرۆژە بڕیارێك كە داوا لە رژێمەكەی بەشار ئەسەد دەكات هاوكاریی لێكۆڵینەوەی نێودەوڵەتی لە هێرشەكە و ئەنجامەكانی بكات.
ویلایەتە یەكگرتووەكان هێرشی كردە سەر هەڵوێستەكەی روسیا و ئیدارەی ئەمریكا راپۆرتێكی نهێنیی هەواڵگریی بڵاوكردەوە كە تێیدا دەڵێت قسەی روسیا دەربارەی هێرشەكەی چواری ئەم مانگە درۆیە و ئامانجی پاراستنی بەشار ئەسەد-ی هاوپەیمانیەتی كە دووچاری گوشارێكی توند بووەتەوە.
ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ دەیەوێت روسیا هاوكاریی بكات بۆ رێگریی لە رژێمی سوریا لە بەكارهێنانی غازی ژەهراویی لە هێرشەكانی داهاتوویدا، كەچی روسیا سوورە لەسەر ئەوەی كە تۆمەتەكە هیچ بنەمایەكی نییە. ئەمەیش جێمس ماتیس-ی وەزیری بەرگریی ئەمریكای تووڕە كرد و وتی رژێمی ئەسەد باجێكی زۆر قورس دەدات ئەگەر جارێكی تر غازی ژەهراوی بەكاربهێنێت.
ئەمریكیەكان دەڵێن كۆتایی دەسەڵاتی خێزانی ئەسەد نزیكبووەتەوە، بەڵام روسیا و ئێران پشتگیریی لە رژێمی سوریا دەكەن و وایدەبینن كە دەرچەی شەڕی ناوخۆ بە مانەوەی رژێمەكە و پشتیوانیكردنیەتی. پێشتر ویلایەتە یەكگرتووەكان لە سەرەتادا دەیگوت ئەو شەڕی داعش دەكات و گوێ‌ بە رژێمی ئەسەد نادات، پاشان گۆڕا و ئێستا رووخانی رژێمەكەی دەوێت و روسیا تۆمەتبار دەكات بەوەی كە بەشدارە لە هێرشی غازی ژەهراویەكەدا، بەڵام هەردوو وەزارەتی دەرەوە و بەرگریی لەم كاتەدا دەڵێن تۆمەتەكە هێشتا یەكلایی نەبووەتەوە.
هەموو ئەم رووداوانە هاوكاتن لەگەڵ لێكۆڵینەوەكانی ئەمریكا، ئیتر ترەمپ پێیخۆشبێت یان نا، دەربارەی دەستوەردانی روسیا لە هەڵبژاردنە سەرۆكایەتیەكەی ئەمریكا بۆ بەرژەوەندیی ترەمپ و سەرخستنی. روسەكان نكۆڵیان لەو دەستوەردانە كرد و ئێستایش هەر نكۆڵیی لێدەكەن، بەڵام بەڵگەگەلێكی یەكجار زۆر هەن لەسەر مامەڵەی كەسانی هەڵمەتەكەی ترەمپ لەگەڵ روسەكان و هەروەها لەسەر چەندین كۆبوونەوە كە لایەنە بەشداربووەكانی هەوڵیاندا بە نهێنی بمێننەوە بەڵام نەیانتوانی، تەنانەت زانیاریی ئەوەیش هەیە كە هەندێك لە ئەمریكییەكانی لایەنگری ترەمپ پارەیان لە روسیاوە پێدراوە بۆ رێكخستنی لۆبی كە بەرگریی لە بەرژەوەندیەكانی بكات.
سەردانەكەی تیلرسۆن بۆ روسیا یەك رۆژی خایاند و لە كۆتاییەكەیشیدا دانیبەوەدانا كە پەیوەندییەكانی ئەمریكا و روسیا دابەزیون و متمانەیان بەیەكتر نییە. هەروەك پێشبینیی ئەوەیشی كرد كە بەزوویی باش نابنەوە. وەزیرانی دەرەوەی حەوت دەوڵەتەكەیش لە ئیتالیا كۆبوونەوە و پێشنیارێكی بۆریس جۆنسۆن وەزیری دەرەوەی بریتانیایان رەتكردەوە بۆ سەپاندنی سزای تازە بەسەر روسیادا.
ئێستا گرنگ ئەوەیە كە سبەینێ‌ چی روودەدات؟ هەواڵێكم خوێندەوە دەڵێت رووبەڕووبوونەوەی سەربازیی نێوان هێزەكانی روسیا و ئەمریكا لە سوریا یان لە شوێنێكی دیكە، رەنگە جەنگی سێیەمی جیهانیی لێوە بەرپاببێت. بەلای منەوە ئەمە مەحاڵە چونكە هیچ كام لەو دوو وڵاتە نایانەوێت رووبەڕووی یەكترببنەوە، نەخوازە جەنگیش. ئەوەی ئێستا لە سەری ناكۆكن، چارەنووسی بەشار ئەسەد-ە، ئەم بابەتەیش نابێتە هۆكارێك بۆ هەڵایسانی جەنگێكی جیهانی و یاخود تەنانەت جەنگێكی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست-یش.

تیلرسۆن-ی وەزیر دوای ئەوەی لەگەڵ سێرگی لاڤرۆڤ-ی هاوتا روسییەكەیدا كۆبووەوە، لەگەڵ ڤلادیمیر پوتین سەرۆكی روسیایش كۆبووەوە، بەڵام گفتوگۆكانی كرملین سەركەوتوو نەبوون لە باشكردنی پەیوەندیی نێوان دوو وڵاتەكە و پوتین لە وەزیرەكەی زیاتر تەحەفوزی هەبوو.
سزا سەپێنراوەكانی سەر روسیا دوای ئەوەی نیوە دوورگەی قرم-ی خستە سەرخۆی، هەر ماون، لە میانەی سەردانەكەی تیلرسۆن-یشدا باس نەكرا، ئەگەرچی وتی پێویستە لەسەر ویلایەتە یەكگرتووەكان و روسیا خراپبوونی پەیوەندییەكانیان رابگرن و لەسەر مەسەلە گرنگەكان رێكبكەون. ئێستا لیژنەی كار هەیە لە نێوان هەردوو وڵاتەكەدا و هەوڵدەدات بۆ چارەسەركردنی كێشە بچووكەكان وەك زەمینەخۆشكردنێكی چارەسەری كێشە گەورەكانیان.
لاڤرۆڤ ئەوەی بیر تیلرسۆن هێنایەوە هەر پرۆسێسێكی گۆڕینی رژێمەكان كە ویلایەتە یەكگرتووەكان لایەنێك بووبێت تێیدا، شكستیهێناوە. تیلرسۆن-یش قەناعەتی بە روونكردنەوەكانی هاوشانە روسیەكەی نەهێنا، لەگەڵ ئەوەیشدا كە چووەدەرەوە هەر سووربوو لەسەر ئەوەی دەبێت كەناڵی نوێ‌ بكرێنەوە بۆ وتووێژی نێوان هەردوو وڵات. 






created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure