8 ی ئازار، رۆژی جیهانیی ژنان یاخود رۆژی جیهانیی مافەكانی ژنان

بۆچوون / بیروڕا :: 14/03/2017

نووسینی: د. وساب ئەلسەعدی
سەرچاوە: ئەلسەباح ئەلجەدید
وەرگێڕان: لوقمان محەمەد رەشید

 
بەلای هەندێك لە لایەنگرانی مافەكانی ژنانەوە یاخود رێكخراوەكانی ژنان لە وڵاتەكانماندا، وا باوە كە رۆژی 8 ی مارس بە رۆژی جیهانیی ژنان دادەنرێت و تێیدا پیرۆزبایی لە ژنان دەكرێت و گوڵ یاخود دیاریی پێشكەش بە ژنانی دەورووبەرمان دەكەین. لەم حاڵەتەدا دەكرێت كە تەنانەت مرۆڤی زۆر دواكەوتووییش گوڵ پێشكەش بكات بەو ژنەی كە خۆشیدەوێت و لەهەمانكاتیشدا وەك بەشێك لەو شتانەی دابنێت كە خۆی خاوەنیەتی. هیچ جیاوازیەكیش لە نێوان دوو رەفتارەكەدا نییە. 
رۆژی 8 ی ئازار رۆژی جیهانیی مافەكانی ژنانە، واتا رۆژی تێكۆشان و خەباتە نەك رۆژێك تەنیا بۆ هەست ناسكی، ئەگەرچی ئەمەیش هەر گرنگە و جێی بایەخە. ئەم رۆژە گوزارشتە لە خەباتی ژنان و هێزە پێشكەوتووخوازەكان كە بەرگرییان كردووە و بەرگریی دەكەن لەو مافانە. دەبێت هەموو رۆژێك رۆژی ژنان بێت، بەڵام رۆژی جیهانیی مافەكانی ژن ئەو بوارەیە كە رێگەدەدات بە هەڵسەنگاندنی ئەو ئاستی پێشكەوتنەی كە بەدیهاتووە لە بواری یەكسانیی لەگەڵ پیاودا و بەرەوپێشچوونی پێویستی كۆمەڵایەتی و ئابوری و سیاسی بۆ بەدیهێنانی ئەو دەستكەوتانە.
هەر لە سەرەتای سەدەی نۆزدەوە، چەپی ئەوروپا و بزووتنەوەكانی ژنان داوای یەكسانی و بەرابەریی نێوان ژن و پیاویان كردووە، هەروەها داوای هەمان ئەو مافانەیان بۆ ژنانیش كردووە كە پیاوان هەیانە. لەگەڵ كاركردن بۆ گۆڕینی رەفتاری كۆمەڵایەتی كە لە پلە و بایەخی ژنان كەمدەكەنەوە. لەوكاتەدا لیستی مافە زەوتكراوەكانی ژنان زۆر درێژ بووە. لە سەرووی هەموویانەوە مافی خوێندن و مافی كاری ئازاد یان بازرگانی یاخود مافی كاری سەربەخۆ و هەروەها مافی هەڵبژاردنیش. لەكۆتایشدا بەرابەری و یەكسانی لە مافەكان لەگەڵ پیاواندا دوای ئەوەی كە یەكسانی لە ئەركەكاندا هەر لە سەرەتای مێژووەوە هەبووە.
 لە سەرەتای سەدەی بیستدا، بزووتنەوەی بەرگریكاریی لە مافەكانی ژنان فراوانتر بوو ئەویش بەهۆی خەباتی ژنان خۆیانەوە بەتایبەت لە ئەوروپادا، تەوەربەندی سەرەكییش مافی دەنگدان و مەرجەكانی كاری باشتر و بەرابەریی نێوان هەردوو رەگەزەكە بوو.
 بۆ یەكەمجاریش ئەم رۆژە بە رۆژی بەرگریی لە مافەكانی ژنان راگەیەنرا لە ساڵی 1910 لەلایەن كلارا زێتكین (Clara ZETKIN) ەوە لە میانەی كۆنگرەی نێودەوڵەتیی ژنانی سۆسیالیست لە كۆپنهاگن. بەڵام لە سەرەتای دووەم جەنگی جیهانیدا بووە نەریتێكی جیهانی و لە ساڵی 1977 یشدا نەتەوە یەكگرتووەكان رۆژی 8 ی ئازاری بە رۆژی جیهانیی بۆ مافەكانی ژنان دانا.
لەم ساڵیشدا نەتەوە یەكگرتووەكان رۆژی 8ی ئازاری دانا بە رۆژێك بۆ جەختكردنەوە و بەدیهێنانی بەرەوپێشچوونی راستەقینە لە یەكسانیی نێوان هەردوو رەگەزەكە یان راستر بڵێین نەهێشتنی جیاوازیەكان لە كرێ‌ و هەلی كار كە ژنانی گیرۆدەكردووە. سڵاو بۆ هەموو ژنان، بەڵام لەوە گرنگتر با پشتیوانیی لە خەباتیان بكەین لە پێناو یەكسانی و دادوەری و بەدەستهێنانی هەموو مافە زەوتكراوەكانیان.

created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure