زیندووكردنەوەی بەرەی پەیمانی میانڕەوی عەرەبی

بۆچوون / بیروڕا :: 05/02/2017

سەرچاوە: رەئیولیەوم
وەرگێڕان: لوقمان محەمەد رەشید
ئەوەی ئاگای لەو پەیوەندییانە بێت كە دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لەم رۆژانەدا لەگەڵ سەرانی ناوچەی (خۆرهەڵاتی ناوەڕاست) و جیهاندا دەیكات، ئەو ئینتیباعەی لادروست دەبێت كە ئێران و چین دەخاتە سەری سەرەوەی لیستی دوژمنەكانیەوە و هەروەها دووبارە (پەیمانی میانڕەو)ی عەرەبی زیندوو دەكاتەوە كە گەیشتبووە ئەوپەڕی بەهێزیی لەكاتی جۆرج بوشی كوڕ، كە لە كۆماریەكان بوو و موحافیزكارە تازەكان هەژموونیان بەسەر جومگەكانی ئیدارەكەیەوە هەبوو و ئەمریكایان گلاندە شەڕەكانی عێراق و ئەفغانستانەوە. 
ئەو حەوت وڵاتەی كە سەرۆك ترەمپ رێگریی لە هاووڵاتییەكانیان دەكات بۆ چوونەناو ویلایەتە یەكگرتووەكانەوە و بریتین لە عێراق و سوریا و لیبیا و سۆماڵ و یەمەن و سودان، لەگەڵ ئێراندا، لەبەرئەوە دیارینەكراون كە (دەوڵەتی فاشیل)ن وەك ئەوەی هەندێك لەلایەنگرە تازەكانی ترەمپ لە ناوچەی عەرەبیدا دەیڵێن و رەواجی پێدەدەن، (خۆ ئەگەر وایشبێت ئەوا هۆكارەكەی دەستوەردانی ویلایەتە یەكگرتووەكانە تێیاندا)، بەڵكو لەبەرئەوەیە كە ئەمانە لە مەعەسكەری (رێگریی) و لە سەنگەری دژی سیاسەتەكانی ئەمریكادا بوون كە پشتیوانی لە ئیسرائیل دەكات، پشتیوانی لە مەقاوەمەی فەلەستینی و لوبنانی دەكەن بۆ كۆتاییهێنان بە داگیركردنیان. 
سەرۆك ترەمپ بە مەبەست پەیوەندیی تەلەفۆنیی بە سێ‌ سەركردەی دەوڵەتانی مەعەسكەری (میانڕەوی عەرەبی) یەوە كردووە، ئەوانیش شا سەلمان بن عەبدولعەزیز پاشای سعودیە و عەبدولفەتاح سیسی سەرۆكی میسر و شێخ محەمەد بن زاید جێنشینی ئەبوزەبی-بوون. لە واشنتۆن-یش پێشوازیی لە شا عەبدوڵـڵای دووەم پاشای ئوردن كردووە.
دوای ئەو پەیوەندییە تەلەفۆنیانە، شێوەی قسەكردنی ئەمریكا لە بەرامبەر ئەو دەوڵەتانەدا بەتەواوی گۆڕا. كەچی زمانی هەڕەشەی بەرامبەر بە ئێران توندتر بووە، بەهۆی تاقیكردنەوەی مووشەكە بالیستیەكەوە و بە پاساوی ئەوەی كە پێشێلی رێككەوتنە ئەتۆمیەكە و یاساكانی نەتەوە یەكگرتووەكانی كردووە، بۆیە چوار كۆپتەری ئەمریكایی هێرشیانكردە سەر ئامانجێك كە وتیان سەربازگەیەكی رێكخراوی ئەلقاعیدە بووە لە دەورووبەری شاری ئەلبەیزائـ-ی یەمەن و بوەهۆی شەهیدبوونی 40 كەس كە زۆربەیان ژن و منداڵ بوون، ئەمەیش وەك ناردنی پەیامێكی (خۆشەویستی) بۆ گەردەلوولی حەزم-ی سعودی و هۆشدارییەك بە دەستپێكردنی سیاسەتێكی ئەمریكی بۆ پشتگیریكردنی. 
نازانین ترەمپ و پاشای سعودیە لە پەیوەندییە تەلەفۆنیەكەی رۆژی یەك شەممەی رابردوودا، كە 43 خولەكی خایاند، لەسەر چی رێككەوتوون، بەڵام لە خوێندنەوەی هەنگاوەكانی دوای ئەو پەیوەندییەدا دەتوانین ئەوە بزانین كە بناغەی رێككەوتنی سیاسیی نوێی  لە نێوان هەدوولادا داناوە و ناونیشانەكەی دوژمنایەتیكردنی ئێران و هاوپەیمانەكانیەتی لە یەمەن و سوریا و عێراق و پارەپێدانی شانشینەكەیە بۆ پرۆژەكانی ژێرخان كە كاتی خۆی سەرۆك ترەمپ بەڵێنی بە دەنگدەرەكانی دابوو جێبەجێیان بكات بۆ فەراهەمكردنی هەلی كار و گێڕانەوەی ئەمریكا بۆ گەورەیی و مەزنیی خۆی.
هەڵكشان و توندبوونەوەی ترەمپ لە دژی ئێران، مانای ئەوەیە كە دەبێت سعودیە و وڵاتانی كەنداو بە بەهای دەیان ملیار دۆلار رێككەوتنی چەككڕین لەگەڵ ئەمریكادا بكەن و بیكەنە پاساوی بەهێزكردن و پەرەپێدانی توانا سەربازییەكانیان بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئەو مەترسیانەی كە ئێران دروستیان دەكات. ئەم رێككەوتنانەیش رەنگە بەشێك بن لەو (جزیە)یەی كە ترەمپ داوای دەكات دەوڵەتانی كەنداو بیدەن لەبەرامبەر پاراستنیاندا. 
دوو خاڵ هەن كە جەختدەكەنەوە لە بەدەنگەوەچوونی خێرای سعودیە و كەنداو بۆ ئەم داواكارییە دارایی و سیاسیەی ترەمپ:
* یەكەم: پشتیوانیی شانشینی عەرەبیی سعودی و دەوڵەتی ئیمارات بۆ رێكارەكانی ئیدارەی ترەمپ لە رێگریی هاووڵاتیانی ئەو حەوت وڵاتەی كە پێشتر باسكران بۆ ویلایەتە یەكگرتووەكان، بەو ئیعتیبارەی رێوشوێنی سیادین. هەروەها بێدەنگیی تەواوەتی شێخەكان و پیاوانی ئاینی لە شانشینەكەدا بەرامبەر ئەو رێوشوێنانە و رەخنەلێنەگرتنی. ئەمەیش ئاماژەیە بۆ ئەوەی كە رێنمایی و هەڕەشەكردنی راشكاوانە لەو بارەیەوە هەبێت. رەنگە لێرەدا ئەوە باش بێت بیری بێنینەوە كە پێش زیاتر لە مانگێك لەمەوبەر جەمال خاشقچی-ی نووسەری سعودی رێگریی نووسین و لێدوان و قسەكردنی لە هەموو دەزگایەكی میدیاییدا لێكرابوو چونكە ئازایانە رەخنەی بابەتیانەی گرتووە لە ترەمپ-ی كاندیدكراو لە كۆڕێكدا كە لە واشنتۆن بەشداریی تێداكردبوو.  
* دووەم: لێدوانە تازەكانی دكتۆر خالد ئەلفالح وەزیری وزەی سعودیە بۆ كەناڵی تەلەفزیۆنی بی بی سی كە تێیدا وتی وڵاتەكەی وەبەرهێنان لە بوارەكانی نەوت و غازی ئەمریكیدا زیاتر دەكات وەك پشتیوانیەك بۆ سیاسەتەكانی وزەی ئیدارەكەی سەرۆك ترەمپ و پشتبەستن بە سوتەمەنیی (بەبەردبووەكان)، ئەم  وەبەرهێنانانەیش كە وڵاتێك پێشكەشی كردوون كە بەهۆی قەیرانە داراییەكانیەوە پرۆژەكانی ژێرخانی راوەستاون و رێوشوێنی سكهەڵگوشینی بەسەر گەلەكەیدا سەپاندووە، هیچ نین جگە لە (بەرتیل)ێك، چونكە لە بەرژەوەندیی شانشینەكە و وڵاتانی كەنداودا نییە وەبەرهێنان لە كەرتی وزەی ئەمریكیدا بكەن كە دەبێتە هۆی كەمبوونەوەی پێداویستییە نەوتیەكانی ئەمریكا لە دەوڵەتانی كەنداو و دەوڵەتەكانی ئەمریكای لاتین، وەك مەكسیك و ڤەنزویلا كە فەنزویلا ئەندامی رێكخراوی ئۆپیكە و بەمەیش بازاڕەكان زیاتر بە سووتەمەنی پڕدەكرێن و دەبێتە هۆی دابەزینی نرخەكانی نەوت، واتا خستنەڕوو زیاتر دەبێت لە پێویستی.  
هاوپەیمانییە عەرەبیەكەی ترەمپ، هەر شەش دەوڵەتەكەی كەنداو و مەغریب و ئوردن لەخۆدەگرێت لەگەڵ میسردا كە تەوەری (دەوڵەتانی میانڕەو)ە و هیچ هاووڵاتیەكی رێگەی لێنەگیراوە، ئەگەرچی هەندێك لە هاووڵاتیەكانی گلاونەتە تیرۆریشەوە. ئەوەیش كە زیاتر جەخت لە گەڕانەوەی ئەو هاوپەیمانێتیە دەكات (پیاهەڵدانی) شا سەلمان-ی پاشای سعودی بوو بۆ میسر لە میانەی كردنەوەی لقێكی لە فێستیڤاڵی رۆشنبیریی جنادریە كە وتی"میسر جارێكی دیكە هەستایەوە...میسر سەرلەنوێ‌ گەڕایەوە". با لێرەدا ئەوەیشمان لەبیرنەچێت كە لە پەیوەندییە تەلەفۆنیەكەدا، ترەمپ بەڵێنی بەردەوامبوونی پشتگیرییە سەربازییەكانی ئەمریكای بۆ میسر بۆ سەرۆك سیسی دووپاتكردەوە.
سەرۆك ترامپ شەڕی ئێران و تیرۆر پێكەوە دەكات، وەك ئەوەی لە هەڵمەتەكانی هەڵبژاردنەكەیدا بەڵێنی دا، بەڵام بە زۆریی بە پارە و بە هێزی عەرەب، بۆیە دەبێت دەوڵەتە پەیوەندیدارەكان خۆیان ئامادەبكەن بۆ ئاڵۆزیی زیاتر و تەنانەت رەنگە بۆ شەڕی سارد و گەرمیش پێكەوە.
بەرەی (میانڕەوی عەرەبی) بەهێزەوە گەڕاوەتەوە، ئامانجیشی ئێران و هاوپەیمانەكانیەتی، ئەمەیش مانای دۆشینی گوانی سعودیە و كەنداوە هەتا دوا دۆلار... ئەوە سیاسەتێكی ترسناكی ئەمریكایە كە ناونیشانەكەی دووبارە دەستوەردانی سەربازیی و ئاڵۆزیی و پێكدادانی زیاتر و هەڵكشانی تیرۆرە كە وەك هەمووجارێك قوربانیەكەی گەلانی ناوچەكە و سەروەت و سامانەكەیەتی.

created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure