گۆڕانكارییەكانی ئەردۆغان

بۆچوون / بیروڕا :: 18/12/2016

سەرچاوە: ئەلحەیات
وەرگێڕان: لوقمان محەمەد رەشید

ئەو گۆڕانكارییانەی كە ئەردۆغان لە رێنماییە ناوخۆییەكان و سیاسەتە دەرەكیەكانیدا دەستیداونەتێ‌، پرسیارگەلێكی زۆر دەورووژێنن و گرنگترینیان پەیوەستە بە ناسنامەی توركیاوە، ئاخۆ ئەوروپییە یان خۆرهەڵاتی؟. ئایا ئەو رژێمەی كە هێشتا لە سەرەتای پێكهێنانیدایە دەتوانێت ئەو تایەفە و ئیتنیكانە لەخۆبگرێت كە لەم ناوچە جوگرافیەدا دەژین و درێژكراوەیی لە دەرەوەدا هەیە؟. ئایا حزبی داد و گەشەپێدان دەتوانێت ئەو گۆڕانكارییانە هەڵمژێت كە لە ماوەی گرێی رابردوودا (بەهاری عەرەبی) لە خۆرهەڵاتدا هێنایەبوون؟. حەزی كۆنی-تازە بۆ نوێگەریی خۆرئاوایی و هەوڵی پڕوكێنەر بۆ چوونە ناو یەكێتی ئەوروپاوە چیتر بە كارە لەپێشینەكانی ئەردۆغان نەماونەتەوە.

ئەم سەركردەیە (ئەم سوڵتانە) تێگەیشت كە هەموو ئەوەی پەیمانی ناتۆ لە توركیای دەوێت ئەوەیە وەك ئامرازێكی جەنگ لە جیهانی عەرەبیدا بمێنێتەوە و هێڵی یەكەمی بەرگریلێكردنی بێت بۆ رووبەڕووبوونەوەی یەكێتی سۆڤیەتی جاران و روسیای ئێستای پوتین. هەروەها بەرەیەكی تریش بێت بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئێران و رێگرتنی لەوەی ببێتە هێزێكی گەورەی ئیقلیمی كە نفوزی درێژبێتەوە لە تارانەوە بە دیمەشق و ئینجا فەلەستیندا تێپەڕێت بۆ بەیرووت. ئەو بەتازەكی گلاوەتە جەنگەكانی سوریاوە بۆ رێگریی لە تاران تا ئەو ئامانجەی جێبەجێ‌ نەكات و لەمەیشدا بیری (ئیخوانی)ی (بەهاری عەرەبی)ی قۆستەوە كە لەلایەن ئەمریكا و ئەوروپاوە و لە هەردوو ئاستی سیاسی و سەربازییەوە پشتگیرییان دەكرد.

ئەردۆغان كە پێش دە ساڵ لەمەوبەر هەوڵی بۆ ئەوەدەدا ئەو شەمەندەفەرە بێت كە قەوقاز و هەموو جیهانی عەرەبی بە ئاراستەی خۆرئاوادا راكێشێت و لەمەیشدا سوود لە دەسەڵاتی ئسلامیانەی خۆی ببینێت (دەسەڵاتێكی ئیسلامیانەی میانڕەو كە لەگەڵ دیموكراسیدا دێتەوە و ناكۆك نییە)، هەروەها لە بڵاوبوونەوەی (ئیخوانی) لە هەموو ئەو ناوچانەدا، كەچی ئەوەتا ئێستا بایداوەتەوە بۆ چەسپاندنی عوسمانیەتیەكەی بەو شێوە تازەیەوە كە خۆی دەڵێت. ئەوەبوو كەوتە هاوپەیمانی بەستن لەگەڵ ئێران و روسیا لە خۆرهەڵات و گەرمایی گەڕاندەوە بۆ پەیوەندییەكانی لەگەڵ ئیسرائیل لەپێناو رازیكردنی واشنتۆن. ئەی چی دەربارەی دوای حەلەب و چوونەپاڵ روسیاوە لە یەكلاییكردنەوەكەی ئەم دواییەدا؟.
  
لە راستیدا سەركردەی (داد و گەشەپێدان) وایلێهاتووە كە نفوزی عەسكەری و سیاسی لە سوریادا هەبێت، بەتەواوی وەك نفوزی ئێرانی. خۆ ئەگەر ئێران لەڕێی دەروازەی فەلەستین و دوژمنایەتیی ئیسرائیلەوە چووبێتە خۆرهەڵاتەوە، ئەوا ئەنقەرە لەرێی مەسەلەی سوریاوە چووەتە ناوچەكەوە و وایلێهاتووە  كە ئێستا وەك تاران گروپی چەكداری لایەنگریی لە سوریادا هەیە و گروپی مەزهەبیی وای تێدایە كە وایدەبینێت مەرجەعیەتی خۆی لە ئەستانبوڵ-دایە نەك لە دیمەشق یاخود قاهیرەی حازری غائیب. یان بەمانایەكی دیكە، لەگەڵ دوژمنە مەزهەبیەكەیدا و لەپێناو بەدیهێنانی بەرژەوەندییەكانیدا رازیبووە لەسەر دابەشكردنی نفوزیان.
روسیا و ئێران و توركیا نەخشەی داهاتووی خۆرهەڵات دەكێشن كە بە خوێنی سوری و عەرەب مۆركراوە و ئاڵا و دروشمگەلێكی رابردوو بەسەریەوە دەشەكێنەوە كە هیچ مانایەكیان نییە جگە لە شاردنەوەی ئەو (سەر)انە نەبێت كە لە مێژوویەكدا پەڕێنران پێی دەناسرێتەوە.




created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure