ئایا بارزانی دەوڵەتی کوردی پێکدێنێت و پایتەختەکەشی دەکات بە کەرکوک؟

بۆچوون / بیروڕا :: 17/11/2016

وەرگێڕانی: چالاک عومەر

 مەسعود بارزانی هەرگیز نەیشاردوەتەوە کە خواستێتی لە عێراق جیاببێتەوە و دەوڵەتێکی سەربەخۆ دروست بکات، هەمیشە وەک باوکی ئەوەی زانیوە کە لەمپەڕ لەبەر دروستبوونی دەوڵەتیشدا، بوونی عێراقێکی بەهێزە، لەبەرئەوەش دوودڵ نەبوو لە پشتیوانیکردنی ئەمریکا بۆ داگیرکردنی عێراق و خستنی سیستمە مەرکەزییەکەی کە ئەمەش وەک هەنگاوێکی بناغەیی بۆ دروستکردنی دەوڵەتەکە دادەنرێت.

ئەمڕۆ بارزانی لەکاتی سەردانی بۆ بەرەکانی جەنگ لەنزیک موسڵ و کۆبوونەوەی لەگەڵ فەرماندەکانی پێشمەرگە، چەند لێدوانێکی ترسناکی دا کە خواستەکەی تیادا رەنگی دابووەوە.

دەتوانین چەند خاڵێکی گرنگ دیاریبکەین کە تیشک دەخەنە سەر پلانەکانی داهاتووی سەرکردە کوردییەکە.
-خاڵی یەکەم: جەختکردنەوە لەسەر ئەوەی کە باسی پرسی سەربەخۆیی لەگەڵ عەبادی کردوە لە دوواین سەردانیدا کە لە دوو مانگی پێشوودا بۆ بەغدا ئەنجامیدا و دووپاتیکردوەتەوە بۆ عەبادی کە دەبێت لێکتێگەیشتن لەنێوانیاندا هەبێت و دوورکەونەوە لە ململانێکان و وتی "ئەگەر لەگەڵ بەغدا نەگەینە چارەسەر ئەوا گشتپرسی چارەسەرە".
-خاڵی دووەم: سووربوونی بارزانی لەسەر ئەوەی کە لەگەڵ ئەمریکا رێککەوتوە کە پێشمەرگە لەو ناوچە کوردستانییانەی کە رزگاریکردوون نەکشێنەوە، چونکە بەخوێنی 11.500 شەهید وبریندار و بەو هەموو قوربانییەوە رازی نابین بە مامەڵەی راستەوخۆی ناوەند لەگەڵ پارێزگاکان و لەو ناوچانە دەمێنینەوە کە رزگارمان کردوون.
ئەوەی لەم دوو خاڵەوە لێی تێدەگەین ئەوەیە کە لێکتێگەیشتن لەنێوان بارزانی و ئەمریکا هەیە لەسەر راگەیاندنی سەربەخۆیی کوردستان دووای کۆتاییهێنان بە رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" لە موسڵ، دەوڵەتەکەش هەموو ئەو ناوچانە دەگرێتەوە کە پێشمەرگە لەم دواییانەدا رزگاری کردون، کەرکوکی دەوڵەمەند بە نەوت و گوندەکانی چواردەوری موسڵ و چەند گەڕەکێکی دیکەی موسڵیش دەگرێتەوە لەگەڵ چیای شەنگالدا.

بارزانی لە وتەکانیدا ئاماژەی بەوە نەداوە کە ئەو ناوچە کوردستانییانەی لەگەڵ ئەمریکا لەسەری رێککەوتوون کە پێشمەرگە لێی نەکشێتەوە کوێن،  وە دەبنە بەشێک لە دەوڵەتە کوردییەکە، ئەم باسەشی بە کراوەیی بەجێهێشتووە چونکە هێشتا شەڕ بەردەوامە و پێشڕەوی هێزەکانیش بەردەوامە، بەڵام ئاماژەی بەوەدا کە سنورەکانی ئەم دەوڵەتە لەو شوێنەدا دەبێت کە هێزەکان تیایدا دەوەستن و دەبێتە کۆتایی شەڕ، ئەمەش لەکاتێکدا وتی "پێمان ناوەتە قۆناغێکی نوێوە، ئێمە چەند کیلۆمەترێکی کەم لە موسڵەوە دوورین و خودا یاربێت ئەم شارە بەمنزیکانە رزگار دەکەین و داعش روبەڕووی دۆڕانێکی گەورە دەبێتەوە".

قسەکانی بارزانی ئەوە دەردەخەن ئەگەرەکانی جەنگی ئایندە کە چاوەڕێ دەکرێت گەورە ببێت و پەرە بسێنێت، زۆر قورستر و دڕندانەتر دەبێت لەم شەڕەی بۆ دەرکردنی داعش و هێزەکەی لە موسڵ ئەنجام دەدرێت، ئەم پیاوە نەیشاردەوە و بە وشەیەک وتی، نازانین "بەڵا"ی دوای داعش چی دەبێت و پێویستیشە ئامادە بین بۆ هەر هەڕەشەیەکی دیکە کە روومان تێدەکات، هەرێمی کوردستانیش وەک خۆی دەمێنێتەوە تائەو کاتەی داعش لەناو موسڵدا بمێنێتەوە.

ئەو "بەڵا"یەی کە بارزانی نایزانێت، ئێمە خۆبەخشانە بۆی رووندەکەینەوە، ئەو بەڵایە شەڕی ناوخۆی نێوان کورد و عەرەبە یان شەڕی حکومەتی حکومەتی عێراق و هەرێم دەبێت، ئەوەش شەڕێکە کە وڵاتانی تورکیا و سوریا و ئێران رۆڵیان دەبێت تیایدا، دووریش نییە عەرەب یەکبگرن بە سوننە و شیعەکانیشیانەوە لە یەک بەرەدا بن دژی گەلی کورد.

هەرلێرەدا وتمان، پێشمەرگە هاوپەیمانێکی متمانەپێکراوی واشنتنە و شەڕی ئازادکردنەوەی موسڵ ناکات، ئەگەر بارزانی پاداشتێکی گەورەی لە واشنتنەوە مسۆگەر نەکردبێت، پاداشتەکەش بریتیییە لە خستنەناوەوەی کەرکوک و چیای شەنگال لە سنوری دەوڵەتە کوردییەکەدا، بارزانیش گڵۆپی سەوزی لەلایەن ئەمریکاوە بۆ  داگیرساوە بۆ راگەیاندنی سەربەخۆیی، ئەگەرنا بۆچی قوربانی دەدات بە خوێن و رۆحی سەربازەکانی و دوژمنایەتی نوێ دروستدەکات لەگەڵ عەرەب و ئێران و تورکیاشدا؟

دژایەتیکردنی دەوڵەتی ئیسلامی لە موسڵ موعجیزەیەکی خوڵقاندوە کە سوپایەکی دوور و درێژ کە بەشێکیشیان دژی یەکن، کۆبونەتەوە لە هاوپەیمانێتییەکدا کە پێکدێن لە کورد، عەرەبی شیعە، عەرەبی سوننە، تورکەکان و ئێرانییەکان لەژێر سەرکردایەتی سەربازی ئەمریکادا، پێدەچێت ئەم هاوپەیمانێتییەش بەشێوەیەکی جوزئی بۆ شەڕی ئازادکردنی رەققەش بەردەوام بێت، لەکۆتاییشدا ئەم هاوپەیمانێتییە هەڵدەوەشێتەوە و هاوپەیمانەکان دەبنە دوژمنی یەکدی بۆ بەشکردنی غەنیمەکانی دوای جەنگ، بەتایبەتی لە عێراق و سوریا کە بە هاندانی ئەمریکی و ئەوروپی بەڕێوەدەچیت.

ئەمریکییەکان لەم رۆژانەدا دەڵێن "هەڵەیەکی گەورەمان کرد کە وازمان لە پەیماننامەی سیڤەر هێنا لە ساڵی 1920دا کە حەقی دروستبوونی دەوڵەتی سەربەخۆی دەدا بە کورد" چونکە لەژێر فشاری ئەتاتورکدا لەساڵی 1923 پەیماننامەی لۆزان واژۆکرا و ئەو مافەی لە کورد سەندەوە کە رێی دەدا بە کورد لە باکوری عێراق و سوریا و ئێران و باشوری رۆژهەڵاتی تورکیا دەوڵەتێکی سەربەخۆ رابگەیەنن، ئێستاش ئەمریکا بە هاوکاری هاوپەیمانەکانی لە یەکێتی ئەوروپا دەیەوێت ئەو هەڵەیە چاکبکات و ئەمەش وایکردوە یارمەتی کورد بدەن کە بوە هۆی ئەوەی ئەردۆغان سەرپشکی کردن لە هەڵبژاردنی تورکیا و کورد خۆیان یەکلایی بکەنەوە، ئەمەش دوای ئەو توڕەییە دێت کە تورکیا دەریبڕی لە ئەنجامی هاوکاری ئەمریکا بۆ هێزەکانی سوریای دیموکرات و پێشڕەوییەکانی لە باکوری سوریا.

کۆنترۆڵی دەوڵەتی ئیسلامی بەسەر ناوچەکانی رەققە و موسڵ و چەند ناوچەیەکی دیکە لە سوریا و عێراق، لە سێ ساڵ تێناپەڕێت، شەڕی دەرکردنی داعشیش بەپێی قەبارەی هێزەکان و چەک و دەوڵەتە بەشداربووەکان لە ساڵ زیادتر تێپەڕ ناکات، بەڵام ئەو گریمانەیەش دوور ناخەینەوە کە کاتی جێبجێکردنی ئەم ئامانجەی ئەمریکی و کورد، شەڕ درێژە دەکێشێت بۆ چەندین ساڵ یان چەندین دەیە.

قسەکانی بارزانی گرنگن و شایستەی ئومێدکردن و شیکردنەوەشن بۆ تێگەیشتن لەوەی چی روودەدات لەم ناوچەیە لە پیلان و شەڕی داهاتوو، هەڵوەشاندنەوەی دەوڵەتەکانی چواردەور.
تائێرە بەسە بۆ ئەم قۆناغە، چونکە لە رۆژان و مانگەکانی ئایندەدا هاتنەوەمان دەبێت، لاشمان سەیر نەبێت کە هەندێک بە رۆژانی بوونی دەوڵەتی ئیسلامی دەخوازن، ئەمەش وەک خۆشەویستی بۆی نییە، بەڵکو ترسە بۆ ئەوەیە کە لە دواتر دێت.  

created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure