چی سەردەكەوێت ئەگەر ترامپ سەربكەوێت؟

بۆچوون / بیروڕا :: 05/11/2016

سەرچاوە: ئەلحەیات
وەرگێڕان: د. شێركۆ عەبدوڵـڵا

 
پاش سێ‌ رۆژی تر جیهان خۆی لەبەردەم ئەگەری كرانەوەیەكی گەورەدا دەبینێت، ئەمە لە حاڵەتێكدا ئەگەر هیلاری كلینتۆن سەركەوتن بەدەستبهێنێت لە هەڵبژاردنە سەرۆكایەتیەكەدا كە بەجۆرێك لەجۆرەكان هەر سەركردایەتیی ویلایەتە یەكگرتووەكان نییە بەڵكو سەركردایەتیكردنی جیهانە. بەڵام رەنگە جیهان خۆی لەبەردەم كوێرەوەرییەكی گەورەدا ببینێتەوە ئەگەر ركابەرەكەی هیلاری دەربچێت كە دۆناڵد ترامپ-ە.
بۆ خەمڵاندنی قەبارەی ئەم كوێرەوەرییە، هێندە بەسە كە رەگوڕیشەی ترامپی بدۆزینەوە و وێستگە سەرەكیەكانی قۆناغی دروستكردنی بهێنینەوە یادی خۆمان. بەم شێوەیە ئێمە دەتوانین وێنای پاڵێوراوەكەی كۆماریخوازەكان بكەین بەو سیفەتەی كە پوختەی دوژمنایەتیەكی كەڵەكەبووە دەرهەق بە ئەقڵ و ئازادی و یەكسانی و پێشكەوتن و بەرژەوەندی لە یەككاتدا.
یەكەمین وێستگەی ئەو كاروانە دوورودرێژەی كە دەمانگەیەنێتە ترامپ، خۆی لە دوژمنایەتیكردنی رۆزفێڵتی و (نیودەیڵ)دا دەبینێتەوە، وەك دوو رێگای چارەسەری قەیرانە ئابورییەكە لە رێگەی دابەشكردنی بەرپرسیارێتییەوە بەشێوەیەكی دادپەروەرانە، واتە ئۆباڵەكە تەنیا نەخرێتە سەر ئەستۆی توێژە هەرەهەژارەكان و هەر ئەوان تێچووی چارەسەرەكە نەدەن.
ئەم وێستگەیە سیمبولەكەی (رۆبێرت تافت)ە، یەكێك لە سەركردە پۆپۆلیستەكانی ریزەكانی خوارەوەی پارتی كۆماریخوازەكان لە ساڵەكانی سییەكان تا پەنجاكانی سەدەی رابردوودا.
وێستگەی دووەم لە (جۆرج واڵاس) دا بەرجەستە دەبێت، كە ئەویش سیاسییەكی پەراوێزی و پۆپۆلیستییە، بەڵام ئەمیان لە حیزبی دیموكراتخوازەكاندا بەرزبووەوە، بەرلەوەی دیموكراتخوازەكان لە شەستەكاندا ببنە حیزبی یەكسانی رەگەزی و لەئاكامی ئەمەدا رەگەزپەرستەكانی باشور روویانكردە حیزبی كۆماریخواز و ناوی واڵاس بەستراوەتەوە بە جیاوازیی رەگەزیی  لە نێوان سپیپێست و رەشپێستەكاندا و هەروەها بانگەوازی گەڕانەوە دەكات بۆ كۆنفیدراڵیەتەكەی باشور پێش جەنگی ناوخۆی ئەو وڵاتە لە سەدەی نۆزدەیەمدا. 
هەرچی وێستگەی سێیەمیشە لە (جۆزێف مكارسی)دا بەرجەستە دەبێت، ئەو سیناتۆرە كۆماریخوازەی كە ناوەكەی لەسەر ئاستی زمانەوانی و گەردوونیدا بووەتە هاوواتای سەركوتكردنی رۆشنبیری و هونەر و سینەما بەبیانووی دژایەتیكردنی كۆمۆنیزمەوە.
وێستگەی چوارەم پەیوەستە بە (باری گۆڵدوۆتەر)ەوە، كە پاڵاوتنی لەلایەن كۆماریخوازەكان لە ساڵی 1964 دا، گەورەترین مەترسیی هێنایە ئاراوە لە ئەگەری بەكارهێنانی چەكی ئەتۆمیدا بۆ یەكلاییكردنەوەی جەنگەساردەكە لەگەڵ یەكێتی سۆڤیەتی پێشوودا.
هەرچەندە رتچارد نیكسۆن و رۆناڵد رێگان بە دوو هاوپەیمانی ئەو جۆرە بزووتنەوە توندڕەوانە دادەنرێن، بەڵام لە هەندێك ئەڵقەیاندا تەواو پێچەوانەیانن، بۆیە وەك توخمی رەسەنی ئەو بزووتنەوانە تەماشا ناكرێن و هەندێ‌ جاریش بە گومانەوە لێیان دەڕوانرێت لەو رووەوەی كە دەرهاویشتەی رەوتە پانوپۆڕەكەی كۆمەڵگەن. هەرچی راستڕەوە ئینجیلیەكەیشە، ئەویش هاوپەیمانێكە لە پرۆسەی هەڵبژاردنەكەدا، بەڵام بەهۆی پابەندبوونی بە رەهەندە پەروەردەییە-ئاكارییەكەیەوە، هەر جیاواز بووە لەو بزووتنەوە توندڕەوانە.
ساڵەكانی دەسەڵاتی نیكسۆن و رێگان بە هەڵمژینی دیاردە كۆماریخوازیە هەرە توندڕەوەكان، توانی پێنجەمین وێستگە دوابخات هەتا ساڵی 2009، لەو ساڵەدا كۆمەڵەی (بزووتنەوەی چای) دامەزرا كە پەراوێزەكەی كۆماریخوازانی تێپەڕاند و گەیشتە ناوجەرگەی حیزبەكە. ئەمەیش ئاماژەیەك بوو بۆ خەباتی رەگداكوتراوی باڵە محافیزكارەكان و نیشانەی بەهێزبوونیان و بڵاوبوونەوەیان بوو لەناو سپیپێستە هەژارەكاندا.
لەم ماوەیەدا هەردوو سەردەمەكەی جۆرج دەبلیو بوش 2000-2008، پەراوێزێكی جیاوازی كۆمارییەكانی هێنایە ئاراوە كە (محافزكارە تازەكان) بوو. ئەمانە دەستەبژێرێكی رۆشنبیر بوون نەك رەوتێكی ناو حیزب و ئەمانە دەستوەردانیان هەبووە لەناو سیاسەتی دەرەوەی  وڵات و خەڵكانێكی گۆشەگیر نەبوون، لە سیاسەتە واقیعیەكان یاخی بوون و كیسنجەر دیارترین سیمبولیان بوو، كە بەشێوەیەكی بێوێنە یەكگرتنێك بوو لە نێوان بەهاكان و بەرژەوەندییەكاندا. دواجار ئەمان پێیانوایە دیموكراسیی لیبراڵی كرۆكی ئەو رۆڵەیە و دژی گومانەكانی راستڕەوە پۆپۆلیستەكانن.
لە هەموو حاڵەتێكدا، هەرچەندە ناو و نازناوەكانی پێش ترامپیەت جۆراوجۆرن، بەڵام ناوەرۆكی نەتەوە پەرستیە شەڕانییە سپیپێستەكە هەر نەگۆڕاوە و هەر ئەم بزووتنەوەیە بوو ئەو بانگەوازانەی لە خۆگرت كە دژی یەكسانییە لە نێوان سپیپێست و رەشپێست و لەنێوان ژن و پیاودا.
شوێنی كەڵەكەبوونی هەموو ئەم خاشاك و پیسییە ئەوەیە كە پێیدەوترێت دۆناڵد ترامپ و خەسڵەتە كەسێتیە نەخۆش و بۆگەنەكەی خۆیشی خستووەتەسەر. ئەگەر ئەم پیاوە لە هەڵبژاردنەكانی رۆژی سێ‌ شەممەدا سەركەوتن بەدەستبێنێت، مانای وایە ئەو پیس و چەپەڵیە سەردەكەوێت و سەرتاپای جیهانیش پیس و ناشیرین دەكات. 

created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure