نموونەیەكی ئێرانی بە نەخشی دەسەڵاتدارانی بەغدا

بۆچوون / بیروڕا :: 30/10/2016

سەرچاوە: ئەلمەدا
وەرگێڕان: لوقمان محەمەد رەشید

 
پێچەوانەی بڕیاری دەسەڵاتی تاران، پێرێ‌ لە ئێران گەورەترین گردبوونەوەی میلـلی ئەنجامدرا كە وڵاتەكە شتی وای بەخۆیەوە نەدیوە لە دوای ئەو خۆپیشاندانە ملیۆنیەی ئەنجامیاندا لە دژی دووبارە (هەڵبژاردنەوە)ی سەرۆك مەحمود ئەحمەدی نەژاد بۆ دووەم خولی سەرۆكایەتیی لە ساڵی 2009 لەسەر حسابی میر حسێن موسەوی كاندیدە ركابەرە ریفۆرمستەكەی. 


بۆنەی ئەم گردبوونەوە مۆڵەتپێنەدراوە، زیندووكردنەوەی یادی شای ئیخمینیی فارسی كۆرشی گەورە بوو كە بە (زولقەرنەین) ناسراوە و لە چارەكی سێیەمی سەدەی شەشەمی پێش زایییندا حوكمی ولاتی فارسی كردووە و دەسەڵاتەكەی پەلیهاویشتووە بۆ شانشینەكانی میدیا و لیدیا و بابل-یش.
گردبوونەوە ئاهەنگئامێزەكە، لە شاری پاسارگاد-ی شوێنەواریی نزیك شاری شیراز لە باشور بەڕێوەچوو و هەزاران ئێرانیی لەو كەسانەی كە بیرێكی نەتەوەیی فارسییان هەیە و شانازیی بە مێژووی كۆرش و دەستكەوتەكانیەوە دەكەن، بەشدارییان تێدا كرد. ئاهەنگەكەیش لەو رۆژەدا بوو كە تێیدا كۆرش بابل-ی گرت و شانشینەكەیی رووخاند و یەكسانیی راگەیاند لە نێوان هەموو كەسێكدا و كۆیلەكانی ئازادكرد و جووەكان توانییان بگەڕێنەوە بۆ وڵاتی خۆیان لە فەلەستینی كۆن، وەك كتێبە مێژوویەكان دەیڵێن. (لوولەكی كۆرش)یش كە لەناو  داروپەردووی بابل-دا دۆزراوەتەوە هەر بۆ ئەم پاشایە دەگەڕێتەوە، ئەو لوولەكە وەك باسدەكرێت بریتییە لە یەكەم بەڵگەنامەی مافەكانی مرۆڤ لە جیهاندا.


ئەوەی لێرەدا گرنگە ئەوەیە كە هەزاران ئێرانی ئاڵنگاریی/تەحەدای بڕیاری دەسەڵاتدارە حكومیەكانیان كرد و ئەو بۆنەیەیان بووژاندەوە، سەرەڕای رێگەپێنەدان و هەوڵەكانی پۆلیس بۆ داخستنی رێگەكان و گۆڕینی رێڕەوی هاتوچۆ لەو ناوچە شوێنەوارییە دێرینە.  
لەم پەیامەدا بۆ دەسەڵاتدارە ئیسلامیەكانمان، ئەوانەی كە وا لە شیعە و بەتایبەت رژێمی ئێران دەڕوانن كە رابەر و نموونەن، ئەوە هەیە كە رژێمی ئێران بە هەموو دەسەڵات و ستەمكارییەوە، نەیتوانی رێگریی لەم ژمارە زۆرەی هاووڵاتییەكانی بكات لە ئاهەنگگێڕانی زیندووكردنەوەی بۆنەیەك كە لەو كاتەوەی رژێمی كۆماری ئیسلامی دامەزراوە پێش زیاتر لە چارەكە سەدەیەك، قەدەغەی كردووە. ئەمەیش یەكەمجار نییە ئەم ئاهەنگە رێكدەخرێت،  چونكە ماوەی چەند ساڵێكە ئەم ئاهەنگە هەیە و دەكرێت، بەڵام ئەمجارەیان بەشێوەیەكی سەرنجڕاكێش زۆر و گەورە بوو و تەنانەت خەڵكەكە لەم ئاهەنگەی دواییاندا دروشمگەلی سیاسیان دەوتەوە و داوای رێزگرتن لە مافەكانی مرۆڤیان دەكرد لە ئێراندا.  


دەسەڵاتدارە ئیسلامیەكانی ئێمە، پەند لە ئەزموونەكانی ئێستا و شارەزایی مێژوو و میراتەكانی وەرناگرن و دەیانەوێت هەندێك یاسا بسەپێنن بەبێ‌ ئیرادە و ویستی خەڵك. ئەمەیش ئەو یاسایانەن كە رێگەی بەكردەوە جێبەجێكردنیان نادۆزنەوە، وەك چۆن هەندێك یاسا و رێوشوێن هەن لە ئێراندا دوای 27 ساڵ لە دەركردنیان هێشتا رێی جێبەجێكردنیان نادۆزنەوە، لەوانەیش رێگریی لە مەینۆشی و مادەهۆشبەرەكان و بازرگانی پێوەكردنیان. ئێستا لە ئێراندا بازرگانیی نهێنیی بەو قەدەغەكراوانەوە لەبرەودایە، بە دوو هێندەی ئەو كاتەی كە لەسەردەمی شا-دا بەئاشكرابوون. 


ئەو ئەندامانەی ئەنجومەنی نوێنەران كە بە فرتوفێڵ و تەڵەكەبازی و دزیوفزییەوە رێگەیانكردەوە بۆ ئەوەی لە دواساتدا بڕگەیەك بخزێننە ناو یاسای داهاتی شارەوانیەكانەوە بۆ ئەوەی مەینۆشیی قەدەغە بكات، پێبزانن یان نا، خەڵكی هاندەدەن بۆ دۆزینەوەی بازاڕی رەشی مەی، ئەو بازاڕەی كە بە كردەوە لە پارێزگاكانی ناوەڕاست و باشوردا هەن و بەشێوەیەكی نایاسایی كڕین و فرۆشتن و دروستكردنی مەی و كهولیان تێدادەكرێت. نەك هەرئەوە، بەڵكو خەڵكی هاندەدەن بۆ ئەوەی بەرەو مادەهۆشبەرەكان بچن، ئەو مادانەی كە زۆرجار لە ئێرانەوە بۆمان دێن.  

created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure

بەپەلە