ئەمریكا پرسەی رۆژنامە كاغەزییەكانی دەگێڕێت

بۆچوون / بیروڕا :: 08/09/2016

نووسینی: عوسمان مێرغەنی
سەرچاوە: شەرقولئەوسەت
وەرگێڕان: لوقمان محەمەد رەشید

دوێنێ‌ بۆ رۆژنامەی كاغەزیی ئەمریكا رۆژێكی ئاسایی نەبوو، یان بابڵێن بۆ مێژووی رۆژنامە لە ویلایەتە یەكگرتووەكاندا. چونكە لە دوێنێوە (یەكێتی رۆژنامە-كاغەزیی-ەكانی ئەمریكا) ناوی خۆی گۆڕی و وشەی كاغەزیی-ی لێكردەوە و ناوێكی نوێی بۆ خۆی دانا كە (یەكێتی ئامرازەكانی هەواڵ)ە.
گۆڕینەكە هەنگاوێكی ئاسایی نییە، چونكە ئەو یەكێتیەی لە ساڵی 1887 دامەزراوە، نوێنەری فەرمیی رۆژنامەی ئەمریكایی و بەرگریكاری بەرژەوەندیەكانی بوو، بە رۆژنامە گەورەكانی وەك (واشنتۆن پۆست) و (نیویۆرك تایمز)یشەوە. هەر ئەو یەكێتیە هەتا ساڵی 2008 نزیكەی 2700 رۆژنامە ئەندامی بوون، كەچی هەتا ئەم ساڵ ئەو ژمارەیە كەمبووەوە بۆ نزیكەی دوو هەزار رۆژنامەیەك، ئەمەیش دوای ئەوەی كە ژمارەیەكی زۆری رۆژنامەكان راگیران، لە ناویاندا رۆژنامەی گەورەیش كە بەیەكجاری لە دەرچواندن وەستێنران یان وازی لە كاغەز هێنا و تەنیا بە لاپەڕەی ئەلیكترۆنی مایەوە. هۆكارەكانیش بریتین لە كێبڕكێی ئینتەرنێت و بڵاوبوونەوەی كلتوری خوێندنەوەی بێ‌ بەرامبەر/خۆڕایی، ئەمەیش بووە هۆی پاشەكشەی دابەشكردن و كەمبوونەوەی داهاتی ریكلام لەبەرامبەر بەرزبوونەوەی تێچووی بڵاوكردنەوە و زیادبوونی پارەی پەڕە و چاپ.


دەیڤید شافێرن، سەرۆكی (یەكێتی رۆژنامەكان) یان (ئامرازەكانی هەواڵ) كە ناوەكەی وایلێهات، لە دیدارێكیدا لەگەڵ رۆژنامەی (نیویۆك تایمز) هۆكاری گۆڕینی ناوەكەی روونكردەوە و ئاماژەی بەوەدا كە دەستەواژەی رۆژنامەی كاغەزین بۆ زۆربەی رۆژنامەكان ماناكەی خۆی لەدەستداوە، بە رۆژنامە گەورەكانیشەوە، ژمارەی ئەوانەی لاپەڕە ئەلیكترۆنیەكانی دەخوێننەوە زۆر زیاترە لەوەی لەسەر لاپەڕە ئاساییەكەی/ كاغەزەكەی دەخوێننەوە. جگە لەمەیش گۆڕینی ناوەكەی دەرگای لەبەردەم ئەندامێتیی پێگە هەواڵییە ئەلیكترۆنیەكانیش واڵاكردوە كە هەندێكیان جەماوەرێتییەكی گەورەیان هەیە و كەوتوونەتە پێش جەماوەرێتیی هەندێك لە رۆژنامە تەقلیدیەكانەوە. 


 (رابیتەی ئەمریكا بۆ نووسەران(محرر)ی رۆژنامەی –كاغەزین-) كە لە ساڵی 1922 ەوە بۆ نوێنەرایەتیكردنی سەرنووسەرەكان و بەرپرسانی تەحریری رۆژنامەی كاغەزی، بە فەرمیی دەركەوت ، پێش ماوەیەك لەمەوبەر هەنگاوێكی هاوشێوەی نا و ئەویش وشەی (كاغەزین)ی لە ناوەكەی خۆی كردەوە و بوو بە  (رابیتەی ئەمریكا بۆ نووسەران(محرر)ی هەواڵ).
ئەم راستكردنەوەی ناوانە رەنگدانەوەی بەشێك لەو قەیرانەیە كە بە شێوەیەكی گشتی تووشی میدیای نەریتی/تەقلیدی بووە، ئەمەیش تەنیا بەرۆكی رۆژنامەی نەگرتووەتەوە لەم سەردەمی ئینتەرنێتەدا. چونكە ئەمڕۆ رادیۆ تەقلیدیەكانیش تووشی كێبڕكێی رادیۆ ئینتەرنێتیەكان بوونەتەوە كە زۆر  بە خێرایی تەشەنە دەكەن، هەروەك كەوتوونەتە ژێر گوشاری تەلەفزیۆن و ئەو گەنجانەیشەوە كە لە مۆبایلەكانیان و لە ئامێرەكانی وەك (ئایپۆد)ەكانەوە گوێ‌ لە مۆسیقا دەگرن و لەولایشەوە سەرقاڵی یارییە ئەلیكترۆنیەكانن. تەلەفزیۆنەكانیش بەهەمان شێوە كەوتوونەتە كێشەوە، چونكە بەشێكی زۆری خەڵكی و بەتایبەت لاوان لەڕێی ئینتەرنێت و شاشەی كۆمپیوتەر و مۆبایلەكانیانەوە تەماشای بەرنامە و فیلمەكان دەكەن، نەك لەڕێی تەلەفزیۆنەوە. زۆرجاریش تەماشای هەرچیەك دەكەن كە خۆیان بیانەوێت بەهۆی یوتیوبەوە بەبێ‌ هیچ ئاگاداری و ریلامكردنێك.


بەڵام رۆژنامەی كاغەزین رووبەڕووی گەورەترین تەحەدا بووەتەوە بەهۆی كورتهێنانی بەردەوامی لە دابەشكردن و داهاتی ریكلامیدا. ئەم تەحەدیەیش زۆر رۆژنامەی ناچار كردووە هەر بەیەكجارەكی دابخرێن و بێگومان رۆژنامەی عەرەبییش هەیە كە ئەم حاڵەتە گرتوونیەتەوە. یاخود ناچاربوون دەستبەرداری چاپ ببن و پەنا بەرنەبەر پەخشی ئەلیكترۆنی. جیاوازیەكە لەوەدایە كە لەگەڵ كەمبوونەوەی دابەشكردنی چاپی كاغەزیندا تێكڕای خوێنەران لەگەڵ زیادبوونی ژمارەی خوێنەرانی چاپە ئەلیكترۆنیەكەدا زیادی كردووە، بەڵام ئەم زیادبوونە هیچ دەستكەوتێكی مادیی نەبووە، نەك هەر ئەوە، بەڵكو زۆرجار ئەم زیادبوونە بووەتە بارگرانییەك بەسەر ئەو رۆژنامانەوە كە لە پەخشی ئەلیكترۆنیدا وەبەرهێنانیان كردووە، كەچی ئەو دەستكەوتەی نەبووە تا تێچووە زیادەكانی پڕ بكاتەوە. ئەم گوشارە داراییانە رۆژنامەكانی ناچاركردووە هەندێك رێوشوێن بگرنەبەر بۆ كەمكردنەوەی تێچوونەكانیان، هەندێك لەو رێوشوێنانە گەلێك قورسیش بوون و زۆرجار كەمكردنەوەی ژمارەی كارمەندانی رۆژنامەكانی گرتووەتەوە. بۆ نموونە ژمارەی ئەو رۆژنامەنووسانەی كە لە كۆتایی هەفتاكاندا لە رۆژنامەكانی ئەمریكا كاریان دەكرد 43 هەزار كەس بوون، بەڵام تا كۆتایی ساڵی رابردوو كەمبوونەتەوە بۆ 33 رۆژنامەنووس.   


رۆژنامەی كاغەزین كە بۆ ماوەیەكی زۆر لە رووبەڕووبوونەوەی تەلەفزیۆن و رادیۆدا خۆیگرت، لە ئاست دەركەوتنی سەردەمی فەزاییەكان و توانای كەناڵە تەلەفزیۆنیەكان لە پەڕینەوەی سنوورەكان و بڕینی كیشوەرەكاندا، دای لەكورتی. بەڵام تەحەدا گەورەكەی بەردەمی، ئینتەرنێت و گۆڕینی نەریتی خوێندنەوە و بڵاوبوونەوەی كلتوری خوێندنەوەی خۆڕایی/بێ‌ بەرامبەرە، لەناو خەڵكیدا. تەحەدیەكان تووندتربوونەوە لەگەڵ بڵاوبوونەوەی ئامرازەكانی پەیوەندیە كۆمەڵایەتیەكان و دەركەوتنی ئەوەی كە پێدەوترێت رۆژنامەی جەماوەری/میدیای كۆمەڵایەتی، كە وایلێهاتووە خەڵكانی ئاسایی-یش هەواڵ و رووداو و وێنە لە شوێنی رووداویانەوە وەردەگرن و بەهۆی (فەیسبووك) و (تویتەر)ەوە ئاڵوگۆڕی دەكەن كە زۆرجار لە رۆژنامە و پەیامنێرەكانیشیان خیراترن و زووتر دەیگەیەنن. ئەمە وایكردووە رۆژنامەكانیش هەواڵ لە ئینتەرنێت و ئامڕازەكانی پەیوەندیە كۆمەڵایەتیەكانەوە وەربگرن كە هەندێك لە توێژەران نازناوی (دەسەڵاتی پێنجەم)یان داوەتێ‌ وەك پێناسەیەك بۆ توانا و گاریگەریی فراوانیان لەسەر رای گشتی. بۆ زانیارییش، زۆرجار گواستنەوەی زانیاری لە ئینتەرنێتەوە ئامرازەكانی راگەیاندنی بەهەڵەدا بردووە و هەواڵی ئاوەژوویان لێ‌ وەرگرتووە.


رۆژنامە، تائێستایش لە هەوڵی ئەوەدایە خۆی بگونجێنێت لەگەڵ گۆڕانگاریەكانی سەردەمی ئینتەرنێت و رووبەڕووبوونەوەی تەحەدیەكاندا و بەدوای چۆنیەتیی فرۆشتنی ناوەرۆك و پاراستنی لە (چەتەكان)ی پێگەكاندا، دەگەڕێت، كە ناوەرۆكی كەناڵەكانی دیكەی راگەیاندن دەگوازنەوە بەبێ‌ هیچ زیانێكی مادی و تێچوونێك. هەروەك رۆژنامەكان بەدوای ئەوەیشدا دەگەڕێن كە چۆن داهاتێك لە چاپ و بڵاوكردنەوەی ئەلیكترۆنیی خۆیان دەستكەوێت بە داهاتەكانی ریكلامەكانیشیەوە. هەروەها چۆنیەتی بەدیهێنانی كارلێكی خێرا لەگەڵ خوێنەران و راكێشانیان لەڕێی پێشخستنی ناوەرۆكەوە. مادام نێوەندگیری سەرەكیی نێوان رۆژنامە و خوێنەر وردە وردە دەبێتە ئینتەرنێت نەك كاغەز، كەواتە سەركەوتنی رۆژنامە لەم شەڕەدا چارەنووسسازە.

created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure