ئایا جارێكی تر كورد دەبنەوە بە قوربانی؟

بۆچوون / بیروڕا :: 31/08/2016

نووسینی: عەبدولباری عەتوان
سەرچاوە: رەئیولیەوم
وەرگێڕان: لوقمان محەمەد رەشید

ئەگەر ئەو هەواڵانە راست بن كە دەڵێن حكومەتی سوریا بڕیاریداوە هەموو بارەگا رەسمیەكانی خۆی لە شاری حەسەكە، كە دەكەوێتە ژێر دەسەڵاتی هێزی (ئاسایش) ی كوردەوە، دابخات بۆ ئەوەی ئاڵای كوردیی لەسەریان بەرزبكرێتەوە و تاڵان بكرێن، كە لەوەیش دەچێت راست بن، ئەمە مانای وایە برا كوردەكان گوناهێكی گەورە دەكەن و هاوپەیمانێتیەكی پێنج ساڵە لەناو دەبەن و خۆیان دەخەنە رووبەڕووبوونەوەیەكی خۆكوژیی لەگەڵ عەرەب و توركدا. 
كوردەكان میوانێكی خۆشەویست بوون، هاووڵاتیانێك بوون كە هەموو مافێكیان هەبوو، یان هەندێك لە مافەكانیان هەبوو لە سوریادا. حكومەتەكەیان لە سەرەتای شۆڕشدا بە دەنگ زۆربەی داواكاریەكانیانەوە چوو كاتێك بە یەك جار رەگەزنامەی دایە زیاتر لە چارەكە ملیۆنێكیان. كەچی یاخیبوونەكەیان و هەڵكردنی ئاڵای خۆیان لەسەر بارەگای دەستەی ناوەندی چاودێری و پشكنینەكانی سەنتەری شارەكە و گۆڕینی بۆ بارەگای سەركردایەتی ئاسایشی گشتی، هەنگاوێك بوو كە ئەنجامەكەی دڵنیاكەرەوەنەبوو، چونكە زیانەكانی تەنیا هەر بۆ سەر رژێم نییە بەڵكو بۆ سەر گەلی سوریایشە یاخود بۆسەر زۆرینەی گەلی سوریایە بە یار و نەیارەوە.
باش دەزانین هێزەكانی (ئاسایش)ی كوردی بە پشتیوانیی هێزە ئەمریكیەكان هەنگاو دەنێن كە ژمارەیان لە 300 سەربازێك زیاترە، هەروەها لەژێر پاراستنی هێزی ئاسمانیی ئەمریكیشدا. بەڵام پاراستنی راستەقینە لە پێكەوەژیاندایە، لە هاوسێتیی باشدایە، لە رێزگرتنی ئەو رێككەوتننامانەدایە كە پێیگەیشتن لە بنكەی (حمێمیم)ی نزیك لازقیە و بە نێوەندگیریی روسیا، كە گرنگترین بەندەكانی رێزگرتنە لە بارەگا رەسمیەكانی سوریا و ناسنامەی عەرەبیی سوریی شارەكە. 
توركەكان توندترین دوژمنەكانی كوردن، بۆ چركەیەكیش دوودڵ نابن لە قۆستنەوەی ئەم دوژمنایەتیە هەڵكشاوە عەرەبی ـ كوردیە كە لە ئێستادا ئەمریكا دنەی دەدات، بەتەواوی وەك چۆن تۆوی تایەفییان لە عێراق و هەموو ناوچەكەدا چاند لەگەڵ هاتنیاندا بۆ داگیركردنی بەغدا. گوێیشمان لێبوو كە نوعمان كورتملۆش جێگری سەرەك وەزیرانی توركیا، دوێنێ‌ وتی"ئامانج لە پرۆسە سەربازیەكەی توركیا (قەڵغانی فورات) لە شاری جرابلوس و دەورووبەری، پاككردنەوەی ناوچەكەیە لە (دەوڵەتی ئیسلامی) و رێگرتن لە یەكینەكانی پاراستنی گەلی كورد لە دروستكردنی رێڕەوێكی پێكەوەگرێدراو كە دەبێتە هۆی دابەشبوونی سوریا". دەیشزانین كە (دەوڵەتی ئیسلامی) تەنیا بیانوو و پاساوێكە.
ئەمریكیەكان كە برایانی كورد گرەو لەسەر پشتیوانییان دەكەن، بۆ چركەیەكیش دوودڵ نابن لەوەی دەستبەرداریان ببن، وەك چۆن دۆستە بریتانی و فرەنسیەكانیان دەستبەرداری پەیماننامەی (سیڤەر) بوون لە ساڵی 1920 دا كە بەڵێنی دەوڵەتێكی سەربەخۆی پێدابوون و پشتیان كردە براكانیان لە عێراق و مستەفا بارزانی-ی سەرۆكیان. بڕوایش ناكەین كە ئەمریكیەكان لە نێوان هاوپەیمانیی نوێی ئێرانی و عێراقی و سوری و توركیدا ئەوان هەڵبژێرن و لە پێناویاندا بچنە جەنگێكی ئیقلیمی و جیهانیەوە.
لۆژیك دەڵێت، دوای پێنج ساڵ خوێنڕشتن لەسەر خاكی سوریا و شكستی هەموو لایەنە بەشەڕهاتووەكان لە یەكلاكردنەوەی دۆخەكە لەڕێی سەربازی و بەقازانجی خۆی، وا پێویست دەكات بگەنە چارەسەری سیاسیانە كە خوێنڕشتن رابگرێت دوای ئەوەی لایەنەكان لەشەڕكردن ماندوو بوون. بەڵام ئەوەی روودەدات و بەهۆی دەستوەردانە ئیقلیمی و نێودەوڵەتیەكەوە رەنگە بەتەواوی دۆخەكە پێچەوانە بكاتەوە و نەخشەی هاوپەیمانێتیەكان بەخێرایی دەگۆڕێن و ئەمەیش قەیرانەكە درێژ دەكاتەوە.  
لەشكركێشیە هەڵكشاوەكەی توركیا لەناو خاكی سوریا و بە بیانووی شەڕی (دەوڵەتی ئیسلامی)، واتای كردنەوەی بەرەیەكی تازەیە دژی كورد لە خۆرئاوای فورات. لەوانەیشە لەگەڵ دەسەڵاتدارانی سوریا بكەونە ئاڵوگۆڕێكەوە كە ناونیشانەكەی گۆڕینی ئەولەویاتەكانی جەنگ بێت: جاری یەكەم، رووخانی رژێمەكە بوو. جاری دووەم بووە ریشەكێشكردنی (دەوڵەتی ئیسلامی). و سێیەمجاریش لەباربردنی ویستەكانی كوردە بۆ دامەزراندنی رێڕەوێكی پێكەوەبەستراو لە ئامەد-ەوە هەتا ئاوەكانی دەریای سپی ناوەڕاست لە باكوری سنووری سوریا لەگەڵ توركیا.
پرۆسەكانی هاندان لە دژی كورد و خستنەكاری گروپە نەیارە عەرەبیە سوریەكانی سەر بە توركیا لەم چوارچێوەیەدا، دەستی پێكردووە. گوێمان لێبوو كە رێزدار مەولود چاوەشئۆغلۆ یەكینەكانی پاراستنی گەل بەوە تۆمەتبار دەكات كە پاكتاوی نەژادی لە دژی (عەرەب) پەیڕەو دەكات لە ناوچەكانی ژێر دەسەڵاتیدا، هەروەها هەوڵدەدات بۆ دەستگرتن بەسەر خاكی ئەو ناوچانەدا كە ژمارەیەكی زۆر كەم كوردیان تێدایە وەك (مەنبەج و جرابلوس) و خەڵكانی غەیرە عەرەب (كورد)یان لێ‌ نیشتەجێ‌ دەكات.
لەم رۆژانەدا قسەوباسێكی زۆریش دەكرێت لەسەر رێككەوتنێكی توركی سوری پشتگیریكراو لەلایەن ئێران و عێراقەوە و بە پلەیەكی كەمتریش لەلایەن روسیاوە، دەربارەی گێڕانەوەی حەڵەب بۆ ژێر سیادەی فەرمیی سوریا لەبەرامبەر واڵاكردنی دەستی هێزەكانی (قەڵغانی فورات) دژی كورد. ئەم رێككەوتنەیش لە كۆبوونەوەكانی نێوان سەركردە هەواڵگریەكانی توركیا و سوریادا و لە بەرزترین ئاستیاندا لە بەغدا و تاران و دیمەشق و ئەنكەرەیش، دەركەوتووە.
ململانێی سوریا، لە دیدی هەندێكەوە، بە ململانێی سوننی- شیعی، و ئیسلامی- عەلمانی، دەستی پێكرد, ئێستایش دەگۆڕێت بۆ ململانێیەكی شێوە نەتەوەیی، واتا ململانێی عەرەبی- كوردی و توركی- كوردی و فارسی- كوردی, لەبەر رۆشنایی ئەم گۆڕانەیشدا رەنگە نەخشەی تازەی هاوپەیمانێتی بێتە گۆڕێ‌، واتا ئێمە وای دەبینین ئەگەر بارودۆخەكە بەم ئاراستەیەدا بڕوات بەپێی پلانە داڕێژراوەكە.
لەم قەیرانەی سوریادا هیچ شتێك جێی سەرسوڕمان نییە، وەك چۆن لەم رۆژانەدا هاوپەیمانیی فەرمیی خێرای نێوان سوریا و توركیا دەبینین، هیچ ئەوەیشمان بەلاوە نامۆ نابێت كە ئەگەر گروپە نەیارە(میانڕەو)ە سوریەكانی سەر بە توركیا بچنە سەنگەری رژێمی سوریاوە و شانبەشانی هێزەكانی (قەڵغانی فورات) بجەنگن، چونكە پرۆسەی جیاكردنەوەی ئۆپۆزیسیۆن بۆ (میانڕەو) و (توندڕەو) و (تیرۆریست) زۆر بەخێرایی بەڕێوە دەچێت و رۆژ و هەفتەكانی داهاتوویش پڕن لە شتی سەرسوڕهێن.
لەوە دەچێت حكومەتی سوریا گەورەترین سوودمەندبێت، وەك هەندێك وای بۆ دەچن. ئەوەتا دوژمنەكانی دوێنێی داوای دۆستایەتیی لێدەكەن و هاوپەیمانیی لەگەڵ دەبەستن. سەركێشیەكەی توركیایش بەو دەستوەردانە سەربازییەی، پڕە لە مەترسی. عەرەبیش كە ملیارەهایان خەرجكرد و هەزاران تەن چەكیان لە سوریادا بەكارهێنا و سەدان هەزار سەعات پەخشی تەلەفزیۆنییان بۆ كرد، پەراوێز و كەنارگیر خراون و لەوپەڕی ترس و دڵەڕاوكێدان. لەمەزیاتر ناڵێین.

created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure