پێش ئەوەی پشتوێنەكە ببەستن بیانگەنێ‌

بۆچوون / بیروڕا :: 30/07/2016

سەرچاوە: شەرقولئەوسەت
وەرگێڕان: لوقمان محەمەد رەشید
 
ئەو تاوانانەی لە ئەوروپا روویاندا زۆربوون، بەڵام یەك بكەریان هەبوو. لە مانگی تشرینی دووەمی رابردووەوە تا ئێستا، زنجیرەیەك تاوانمان بینی, لەو مانگەدا تیرۆریستەكان 130 كەسیان كوشت، خوێناویترینیان ئەوەی پایتەختی فرەنسا بوو كە لەدوای جەنگی دووەمی جیهانییەوە كارەساتی وا لە مێژووی پاریسدا نەبووە. 

پاریس كرایە گۆڕەپانی جەنگ، خوێن یاریگایەكی تۆپی پێی سووركرد، لەوێوە بۆ هۆڵێكی ئاهەنگەكان و ئینجا چێشتخانەیەكی قەرەبالغ. دوای ئەوێ‌ پەلاماری برۆكسل-یاندا و 30 كەسیان كوشت و 300 كەسی دیكەیان برینداركرد، ژمارەیەكی خوێناویی مێژوویی بوو بۆ پایتەختی بەلجیكا. هێرشەكان دووبارە كرانەوە، رەنگە قێزەونترینیان كە ترسێكی زۆری لەناو ملیۆنەها كەسدا دروستكرد، كردەوەی ئەو چەكدارە بێت كە بە لۆریەكەوە 84 كەسی شێلا و سەدان كەسی دیكەیشی برینداركرد كە لە ئاهەنگێكی شاری نیس-ەوە دەگەڕانەوە. هەر لەو مانگەدا هێرشكرایە سەر ئەڵمانیا و پێنج كردەوەی تیرۆریستانەی تێدا ئەنجامدرا، یەكێكیان كوشتنی ژنێكی دووگیان بوو بە چەقۆ، پاشان كوشتنی سەرنشینانی شەمەندەفەر، دواتریش كارە تۆقێنەرەكەی سەربڕینی قەشەیەك لە كەنیسەیەكی فرەنسیدا.


تاوانگەلێك لەوپەڕی سووكی و ریسواییدا، ئەو وڵاتانەیش كە كرانە  ئامانجی توندڕەوەكان هاوڕێ‌ و نزیكبوون لێمانەوە (عەرەب - وە). فرەنسا ئەو وڵاتەیە كە زیاد لەوانی دیكە، لە رووی سیاسیەوە لەگەڵ گەلی سوریابوو دژی رژێمەكەی ئەسەد و پشتگیری دەوڵەتە عەرەبیەكان بوو لە دژی ئێران. هەروەها ئەڵمانیایش، ئەو وڵاتەی بە ئامێز و بە بەتانییەوە پێشوازیی لە یەك ملیۆن پەنابەر كرد كە بەنزیكەیی هەموویان موسڵمان بوون!.
تووڕەییەكە بە كۆتاییهاتنی پەخشی هەواڵەكان نانیشێتەوە، بەڵكو قەیرانی زیاتری سیاسی ناوخۆ و دەرەكی بەدوادا دێن. هەروەها كەسیش گوێنادات بەو داوای لێبوردنە بێ‌ بەهای پاساوهێنەرەوانەی كە هەندێكمان دەیكەین، بۆچی خۆرئاوا ناسنامە یان ئایینی یەك بكەر پشتگوێدەخات؟ ئێمە لەبەردەم جەنگی فراوانی تیرۆرداین، بە واژۆی یەك تیم، كە بەیداخی ئیسلامی هەڵگرتووە. لەبری ئەوەی خەریكی لێكۆڵینەوەی تاقە تاوانێكی ئێرە و ئەوێ‌ بین، پێویستە لەگەڵ ئەم كۆمەڵگە بریندارانەدا بین، چونكە ئێمە شەریك/ هاوبەشی فرەنسا و ئەڵمانیا و بەلجیكاین لە كارەساتەكانیاندا، ئێمەیش گیرۆدەی هەمان ئەو گروپەین، پێویستە لەسەرمان لەگەڵیاندا بین، یەكەمجار بۆ شوێنكەوتنی هۆكارەكان و بانگەشەكارانی توندڕەوی و پارێزەرەكانیان.
هەروەك دەبێت قۆناغی نكۆڵی و گەڕان بەدوای لێبووردندا تێپەڕێنین. دنیا بێزاربوو لەو بیانوو و پاساوانەی كە تەنیا یارمەتیدەر دەبن بۆ شاردنەوەی ئەنجامدەران.
لەسەرەتادا بیانووی تیرۆریان بە هەژاری هێنایەوە، كەچی وتیان ئەوەتا ئوسامە بن لادنی سەركردەتان ملیۆنێرە. دوایی پاساوی نەزانین و نەخوێندەوارییان بۆ هێنایەوە، هەتا پێیان وتن مامۆستا و ئەندازیار لە ریزی گروپە تیرۆریستەكاندان و تەنانەت ئەیمەن زەواهیریی سەركردەیان، پزیشكە. دواتر خستیانە ئەستۆی چەوساندنەوەی سیاسی لە ناوچەكانیاندا، كەچی سەركردەی وەك العولقی-یان هەیە كە لە وڵاتێكی ئازادی وەك ویلایەتە یەكگرتووەكانەوە چووە. هەوڵیاندا تیرۆر ببەستنەوە بە داگیركاریی ئیسرائیلەوە بۆ فەلەستین، كەچی كەس باوەڕی پێنەكردن، چونكە نە قاعیدە و نە داعش و نە بەرەی نوسرەیش تاقە كردەوەیەكیان لە ئیسرائیلدا ئەنجامنەداوە. تیرۆریان بەستەوە بە بوونی ئەمریكیەكانەوە لە عێراقدا، پێیانوتن قاعیدە پێش داگیركردنەكە بە حەوت ساڵ هەبووە و شەش ساڵیش دوای رۆیشتنی ئەمریكاییەكان هەر مابوون.
ئێستایش بیانووی تیرۆرەكەیان لە ئەوروپادا بە رەگەزپەرستی و مامەڵەكردن دێننەوە، بەڵام دەبینین كە ملیۆنەها موسڵمان دەیانەوێت بەرەو ئەوروپا رابكەن لەدەست بارودۆخی شەرمهێنەری وڵاتەكانیان، ئەوەیش لەبیرخۆیان دەبەنەوە كە بەشێك لەوانەی بە تیرۆر داخ دەكرێن وڵاتە ئیسلامیەكانن. زنجیرەیەكی درێژی مێژووی نكۆڵیكردن هەیە كە جێگەی باوەڕ نییە و هەردەبێت رووبەڕووی هۆكار و ئەنجامەكە ببینەوە كە بیری لەدایكبوونی تیرۆرە.
ئەوەی تاوانی سەربڕینی قەشەكەی ئەنجامدا، تەمەنی 19 ساڵ بوو، زۆربەی تیرۆریستەكانیش وەك ئەو لە تەمەنێكی كەمدان، واتا لە كاتی رووداوەكانی سێپتەمبەری 2001 دا منداڵ بوون، ئەمەیش مانای وایە ئەوانە لەنەوەی كاسێتە ڤیدیۆییەكانی ئوسامە بن لادن نین بەڵكو نەوەی تویتەر و فەیسبووكن. ئامڕازەكان گۆڕان و هۆكارەكە وەك خۆی مایەوە، هەردوو نەوەكە بەرهەمی هەمان فكری توندڕەون كە ئامادەیان دەكات بۆ ئەوەی دواتر بچنە ریزی قاعیدە لە یەمەن یان داعش لەعێراق یان بەرەی نوسرە لە سوریا یاخود لەوانەیە ئەفسەرێكی موخابەراتی ئێرانی لە شوێنێك. هەمووی تەنیا ناونیشانێكی ئەلیكترۆنیە و ئەركیان راسپاردنی عەقڵە شۆردراوەكانە بە تەقینەوە لە ناونیشانێكی راستەقینەدا. كەواتە ئەوانەی كە مێشكی منداڵان و لاوان دەشۆن، بەرپرسیارترن و بەرپرسیارێتیی زیاتریان دەكەوێتە ئەستۆ لەچاو ئەوانەی كە دوا ئەركیان پێدەسپێردرێت.
هەندێك لە بانگەشەكارانی توندڕەوی رەنگە تێنەگەن كە چییان بە وڵاتەكانی خۆیان و كەسوكارەكانیان و بە جیهانیش كردووە. ئەوان بیری زیادەڕەوی و توندڕەوی لە گیانی لاواندا دەچێنن، راست و هەڵە، حەڵاڵ و حەرام. ئینجا كەسانی دیكەیش دێن بەكاریاندێنن. نزیكەی هەموو ئەوانەی گلاونەتە جێبەجێكردنی كردەوەكانەوە، بە ئامادەكراویی فیكرییەوە پەیوەندییان بە رێكخراوە تیرۆریستیەكانەوە كردووە و چوونەتە ریزەكانیانەوە، بیری توندڕەوییان لای داعش نەخوێندووە, ئەوان كەسانێك لە ریزەكانیاندا تۆمار دەكەن كە ساز و ئامادە كراوە و هاندراوە. سەركردایەتی داعش لە رەققە دوا وێستگەیانە، لەوێ‌ لەسەر نەخشە تەنیا وڵاتەكان و ئامانجەكانیان بۆ دیاری دەكرێن. ئەمە لەسەر ئەو گریمانەییەی كە پەیامنێرە ئەلیكترۆنیەكان بە راستی داعش یان قاعیدە بن، بەڵام كەس نازانێت ئەوە كێیە كە پەیامەكان دەنێرێت ئەگەر لە رەققە یان تاران یاخود شوێنێكی تردا بێت. لە راستیدا ئەمەیان گرنگ نییە چونكە تاوانەكە گەیەنراوەتە دوا قۆناغی. تەنیا ئەگەر بانگەشەكارانی هاندان و تەكفیر و جیهاد وازبێنن یان بوەستێنرێن، ئیتر لەمڕۆ بەدواوە چەكدارە ئەلیكترۆنیەكان بە پشتوێنی مینڕێژكراوەوە نابینرێن.







created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure