وانەكانی هێرۆشیما و ئۆرلاندۆ

بۆچوون / بیروڕا :: 15/06/2016

سەرچاوە: نیۆرك تایمز 
وەرگێڕانی: محەمەد نەجمەدین وادی 

من دەمەوێت ئەمڕۆ باس لەو تراژیدیا تۆقێنەرەی مرۆڤایەتی ئۆرلاندۆ بكەم. بەڵام سەرەتا دەمەوێت باسی هێرۆشیما بكەم، یاخود بە وردتر، ئەو وتارە قوڵەی كە باراك ئۆباما لە بەرواری 27ی مایس لەوێ پێشكەشیكرد و كە لە نێوان ئەو هەموو كەمپین و هەرایەی ئەمریكادا ونبوو. 
هێرۆشیما، وەك ئۆباما پێشنیاریكرد، جیهانێك نیشاندەدات كە تێیدا بۆ یەكەمینجار وڵاتێك توانایەكی هەبووە كە بتوانێت هەمووان بكوژێت، كە دەكرێت هەر وڵاتێكبووایە، من خۆشحاڵم كە ئەمریكابووە. بەڵام ئەمڕۆ، ئەو دەڵێت، ئێمە دەچینە جیهانێكەوە كە گروپێكی بچووك- لەوانەشە كە بەم نزیكانە تاكە كەسێكی خاوەن دەسەڵاتی زۆر بتوانێت هەمووان بكوژێت، لەبەر ئەوە باشترە بیر لەو دەرهاویشتە ئەخلاقیانە بكەینەوە كە لە ئێستادا تەكنەلۆجیا بۆ كوێمان دەبات. 

سەرۆك ئۆباما ئاماژەی بەوەدا"زانست ڕێگەمان دەدات كە لەدووری دەریاكانەوە پەیوەندی بەیەكەوە بكەین و لەسەر و هەورەكانەوە بفڕین، یارمەتیمان دەدات چارەسەری نەخۆشیەكان بكەین و لە جیهان بگەین، بەڵام هەر هەمان ئەو دۆزینەوانەش دەكرێت بكرێن بە ئامێری زۆر كاریگەری مرۆڤ كوژ.
 وتیشی" جەنگەكانی چەرخی مۆدێرن ئەم ڕاستیەمان فێردەكەن، هێرۆشیما ئەو ڕاستیەمان فێردەكات، بەرەوپێشچوونی تەكنەلۆجیا بەبێ بەرەوپێشچوونی بەها مرۆڤایەتیەكان، داهاتوومان دەخاتە مەترسیەكەوە، شۆڕشی زانستی كە بووەتە هۆی جیاكردنەوە و دۆزینەوەی ئەتۆم، بەهەمانشێوە پێویستی بە شۆڕشی ئەخلاقی هەیە". 

ئەوەی كە سەرۆك لەو بابەتە تراجیدیایەی ناوەڕاستی سەدەی ئێمە باسی لێوەكرد بریتی بو لە: 
زیادبوون لە یەكنەگرتنەوەی نێوان بەرەوپێشچوونی خێرای تەكنەلۆجیا و ئەو توانا و دەسەڵاتەی كە ئەمە دەیدات بە هەندێك تاك  و گروپ بۆ ئەوەی جیهان وێران بكەن (ئێستا تۆ دەتوانیت بە ئامێری (3-D-printer) چەك و دەمانچە بۆ خۆت دروست بكەیت)، وە ڕێچكەی ئەو پەرەسەندنە كۆمەڵایەتی و ئەخلاقیەی كە وا بكات ئەو توانا و هێزە بە بەرپرسانەوە بەكاربهێنێت و مامەڵەی پێبكرێت. 

ئەمەش من دەهێنێتە سەر بابەتی ڕەشەكوژیەكەی ئۆرلاندۆ، بۆ ئەو بابەتەی كەچی ڕودەدات ئەگەر ئێمە ڕەتی بكەینەوە جارێكی دیكە بیر لەو گۆڕانە یاسایی و كۆمەڵایەتیانە بكەینەوە كە پێویستمانە جیهانی پێوەبەڕێوەبەرین، ئەو جیهانەی كە تێیدا كەسێكی دۆڕاو لە ئێستادا دەتوانێت چەندین كەسی بێتاوان بكوژێت. 
ئەو بیرۆكەیە كە كەسێكی وا یاخود هەركەسێكی دیكە بتوانێت چەكی شێوە سەربازی بكڕێت بیرۆكەیەكی شێتانە و بێمانایە. ئەوەی كە حزبی كۆماریەكان ناتوانن دانایی یاسای هەڵگرتنی چەك ببینێت، ئەوا كێشەكان لە سەرەتادا بۆ دروستبوونی كۆمەڵكوژی و كارەساتی گەورەتر. 

لە هەمانكاتیشدا، ساڵ دوای ساڵ، ئێمە بەردەوام دەبینین كە پیاوی گەنجی مسوڵمان، ئیلهام و ڕێگەپێدانی خۆی لە ئیسلامەوە دێنێت بۆ كوشتنی ژمارەیەك لە خەڵكانی سڤیلی ڕۆژئاوا و هەتاوەكو موسوڵمانانی وڵاتانی مسوڵمانیش. 
 
من ماوەیەكی زۆر لە جیهانی ئیسلامیدا ژیاوم، وە ئەزموونی ئەدەب و دابونەریتی باشی كۆمەڵگا مسوڵمانەكانم كردووە، بۆ ئەوەی باوەڕ بەوە بكەم كە ئەوە جەوهەری ئیسلامە. بەڵام ماوەیەكی زۆری توندوتیژی خۆكوژیشم دیوە بۆ ئەوەی بڕوام وابێت كە ئەمە هیچ پەیوەندیەكی بە ئیلتیزاماتی ئاینی و، دژە هاوڕەگەزبازی، دژی ڕەگەزگۆڕین، دژە ئافرەت، و ڤێرژنە دژە فرەئاینیەكانی ئیسلامەوە نیە كە زۆر جار لە چەند سەرچاوەكی جیهانی عەرەبی و پاكستان و ئەڤغانساتەوە پەرەیان پێدەدەدرێت. 

ئەو ماڵپەرانە و تۆڕە كۆمەڵایەتیانە و مزگەوتانەی كە ئەو بیرۆكە لێنەبوردەییانە بڵاودەكەنەوە، دەتوانن ڕوحە ونبووەكان لە هەرشوێنێك بن، دابگیرسێنرێن. هەتاوەكو ئەوانەش نەوەستێنرێت، ئێمە چاوەڕوانی پاریسی داهاتوو و برۆكسل و سانبێرنادیۆ و ئۆرلاندۆین.  

تەنیا شتێكیش كەدەتوانێت بیانوەستێنێت ئەوەیە كە لە ناوەوە بكرێت: بزوتنەوەیەكی ماناداری بەرفراوان لەلایەن حكومەتە ئیسلامیەكان، پیاوانی ئاینی و هاوڵاتیانەوە بۆ ئەوەی ئەو جۆرە ڕەفتارانە بە نایاسایی و ناشەرعی بكەن. 
لە سەدەیەكدا كە تاكەكان دەتوانن ببن بە خاوەن توانایەكی لەڕادەبەدەر، پێویستە دڵنیابینەوە كە حكومەتەكەمان هەموو ئەو توانا چاودێرییە پێویستانەی هەیە كە بتوانێت چاودێریی توندوتیژیەكان بكات و دەستبەسەریان بكات. پیاو خراپەكان لە ئێستادا زۆر كەرەستەیان هەیە بۆ ئەوەی خۆیان لە چاودێریی بشارنەوە. 
ئۆباما لە هێرۆشیما كۆتایی بە قسەكانی بە چەند وتەیەك هێنا كە زۆر بە ئاسانی دەتوانرا بۆ ئۆرلاندۆش بەكاربهێنرێت" ئەوانەی كە دەمرن، وەك ئێمەن.. ئەوان جەنگی زیاتریان ناوێت. بەڵكو ئەوان دەیانەوێت داهێنانە زانستیەكان جەخت بكەنە سەر بەرەوپێشچوونی ژیان نەك سڕینەوەی. كاتێك بژاردەكان لە لایەن دەوڵەتەكانەوە هەڵبژێردران، كاتێك كە بژاردەكان لەلایەن سەركردەكانەوە هەڵبژێردران، ئەوان ڕەنگدانەوەی ئەم ژیرییە سادەیە دەكەن، ئەو كاتە وانەی فێربوو لە هێرۆشیما تەواو دەبێت. 

پێویستە بژاردەیەك هەڵبژێرین كە گونجاوبێت لەگەڵ سەردەمەكەماندا كە تێیدا تەكنەلۆجیا دەتوانێت توانای تاك زیاد بكات. پێویستمان بە یاسایەكی گونجاوی هەڵگرتنی چەك و یەكسانی ڕەگەز و پلۆرالیزمی ئاینی هەیە. 
بەڵام ئەمەش پێویستی بە سەركردەی گونجاو و شایستە هەیە، نەك كەسانێك كە بڕوایان وابێت ئاڵۆزییەكانی ئەم سەردەمە دەبێت بتەقێنرێنەوە یاخود پشتگوێبخرێن و چارەسەر نەكرێت. بۆ ساتێك بووەستن و بیربكەنەوە كە ئەم هەفتەیە چی ڕویدەدا گەر بێت و دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا بوایە، ئەو فەرمانی تەقاندنەوە و ژێراوژێركردنی هەموو ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی دەدا، ئەو خۆشیەی كە داعش دەیبوو لەوەی كە لە جەنگدابێت بەرامبەر هەموو ئەمریكا، ئەو مۆڵەتەی كە دەدرا بە كەسە شێتەكانی كۆمەڵگەكەمان بۆ ئەوەی مزگەوتەكان بتەقێننەوە.  ئەو بەرپەرچدانەوەیەی كە لە نێوان مسوڵمانانی هەموو جیهاندا دروست دەبوو، كە كەسە زۆر توندوتیژەكانیان سەفارەتەكانمانیان دەتەقاندەوە. ئەمریكا زۆر توڕە دەبێت، جیهانیش هەموو توڕە دەبێت! 

من هاوڕانیم لەگەڵ ئۆباما لەسەر هەموو لایەنەكانی بابەتەكە، بەڵام ئەم پیاوە قوڵ بیردەكاتەوە و بە بەرپرسانەوە مامەڵەدەكات. ترەمپ تەقە لە تاریكی دەكات و جوێن و ئیهانە بە 360 پلەدا بڵاودەكاتەوە، درۆدەكات، ترس بڵاودەكاتەوە و هەڕەشەی وەها دەكات كە زۆرێك لە سەربازەكانمان و ئیف بی ئای ڕەتی دەكەنەوە كە شتی وا جێبەجێ بكەن. ئەگەر ئێوە سیناتۆر و ئەندامە كۆنگرێسەكانی حزبی كۆماریەكان، پشتگیری ترەمپ بكەن بۆ بوون بەسەرۆك، ئەوا ئەو قەرزاری تۆ دەبێت، قەرزاری هەر شتێك دەبن كە ئەو دەیكات.

created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure