بەڵای هاوردەكردن

بۆچوون / بیروڕا :: 16/09/2019

وەرگێڕانی: د. شێركۆ عەبدوڵڵا
سەرچاوە: ئەلحیوار ئەلموتەمەدین


ئەو وڵاتانەی كە لەڕووی پیشەسازییەوە لاوازن هەمیشە بەدەست دادۆشینێكی بەردەوام و هەمیشەیی داهاتەكانیانەوە دەناڵێنن، بەتایبەت دراوی قورس، یان تووشی پەككەوتنێكی روو لە هەڵكشان دەبن لە بواری بازرگانیدا، كە هاوسەنگییەكەی تێكدەچێت بەهۆی پێداویستی زۆرەوە بۆ پڕكردنەوەی كەم و كورتییەكان لەو بەرهەمە دەرەكییانە.

زوربەی ئەو وڵاتانە نەك هەر هاوردەكارن بەڵكو بەكارهێنەر و بەرخۆری گەورەشن، زیاتر لەوەی كە بەرهەمهێن و هەناردەكار بن. هەروەها ئەم جۆرە وڵاتانە هەمیشە قەرزاریشن، و لەژێر ئەو قەرزەدا دەناڵێنن و ناچار دەبن فەرمان و رێنمایی و رەچەتەی دامەزراوە جیهانییەكان جێبەجێ‌ بكەن. بۆ نموونە بانكی نێودەوڵەتی و سندوقی دراوی نێودەوڵەتی كە داوا دەكەن ئابووریی ئازاد بكرێت و رێگەی پێ‌ بدرێت خۆی بەڕێوەببات بەپێی یاساكانی بازاڕ و بنەمای دابینكردن و داخوازی بەبێ‌ دەستوەردانی ئەو دەوڵەتە كڵۆڵانە.

ئەو دەوڵەتانە پەنا دەبەن بۆ سەپاندنی گومرگ یان باجی راستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ لەسەر كاڵا هاوردەكراوەكان. ئەمە هەندێك جار بە هۆشیارییەوە ئەنجام دەدەن گوایە هاوردەكردن سوود بە حكومەت دەگەیەنێت و داهاتی خەزێنە زیاد دەكات و هەتا هاوردەكردن زۆر بێت باج و گومرگ زۆرتر دەبن و دەستكەوتی حكومەت زیاتر دەبێت. پێی وایە ئەمانە هەمووی سوودبەخشن و زۆر درەنگ لەو راستییە تێ دەگەن كە وردە وردە دراوی قورسیان نامێنێت و كاریگەریی ئەمەش ئاشكرایە. بەهای دراوی قورس لە دەست دەردەچێت و گوشارەكە دەچێتە سەر هاووڵاتییان و لە ئەنجامدا نائارامیی و ناڕەزایەتی جۆراوجۆر سەرهەڵدەدەن.

ئەو دەوڵەتانەی كە تووشی بەڵای هاوردەكردن و فرۆشتنی نەوت بوون پێویستە هۆش بهێننەوە دەرونی خۆیان و هانی كشتوكاڵ و پیشەسازیی ناوخۆیی بدەن. پشتیوانیان لێ‌ بكەن و گەشەیان پێ‌ بدەن و یارمەتیان بدەن دەرگای بازاڕەكانی دەرەوەیان بەڕوودا بكرێنەوە و سەرمایەگوزاری دەرەكییان بۆ بهێنن. تەنیا بەم رێگەیە بەڵای هاوردەكردن چارەسەر دەبێت و چالاكیی بازرگانی هاوسەنگ دەبێتەوە و دراوی قورس كێشەی نامێنێت و لە هەمووشی گرنگتر بێ‌ كاریی چارەسەر دەبێت.

بەڵای هاوردەكردن بەڵایەكی ئابووریی زۆر گەورە و ترسناكە بەتایبەت ئەگەر لەبری بایەخدان بە پیشەسازیی، دەوڵەت بایەخ بدات بە خزمەتگوزاریی و فرۆشتنی سەرچاوە سروشتییەكان. ئەم جۆرە سیاسەتە ئابوورییە زۆر لەسەر گەلانی ئەو وڵاتانە دەكەوێت، هەژاریی و نەخوێندەواریی و پەراوێزكەوتن و چارە رەشی بەدوادا دێت. ئایا كاتی ئەوە نەهاتووە خۆمان لە بەڵای هاوردەكردن رزگار بكەین؟

پ: ن.ر

created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure