بۆچی هەموو ڕۆژێك ترامپ هەڕەشە لە چین دەكات ؟

بۆچوون / بیروڕا :: پێش 1 هەفتە

نوسینی : حوسنی محلی 
سەرچاوە : ڕۆژنامەی ئەلئەخباری لوبنانی 
وەرگێڕانی : دواڕۆژ
كەم ڕۆژ هەیە لێدوانێكی دۆناڵد ترامپی سەرۆكی ئەمریكامان گوێ لێ نەبێت دژی چین . ناوەڕۆكەكەشی تەنیا هەر ئابووری ڕووتە ، وەك ئەوەی بڵێی جەنگی نێوان ئەم دوو لایەنە تەنیا هەر لەم چوارچێوەیەدا . ڕەنگە هۆكارەكەی ئەوە بێت ترامپ وەك بزنسمانێك ڕەفتار بكات .
بەڵام لە ڕاستیدا ئەم جەنگە كە لە دوای هەرەسهێنانی یەكێتی سۆڤیەتەوە دەستی پێكردووە ڕەهەندی زۆری هەیە .ویلایەتە یەكگرتووەكان و هاوپەیمانە سەرمایەدارەكانی دەیانەویست ڕژێمەكەی ماوتسی تۆنگ بڕوخێنن كە لە ڤێتنامدا ئمپریالیزمی فڕەنسی تووشی شسكت كرد . دوای ئەوەی كە سیستمی سەرمایەداری جیهانی گەیشتە بن بەست ، واتە پێش هەرەسهێنانی ڕژێمی كۆمۆنیستی ، خۆرئاوا پڕۆژەی جیهانگیری ڕاگەیاند و لە ڕێگەیەوە چارەسەری خێرا بۆ قەیرانە درارییەكانی بدۆزێتەوە كە پێی وابوو كلیلی ئەو گیروگرفتانە لە وڵاتی چیندا بەهۆی جوگرافیە پان و پۆڕەكەی و ملیۆنەها كرێكاری هەرزان تیایدا . پەكین پێشوازی كرد لەم بیرۆكەیە بەو مەرجەی كە خۆرئاوا واز لە هەڵمەت و هەوڵەكانی بهێنێت لە هەژاندنی ڕژێمە كۆمۆنیستیەكەی یەكێتیدا . واشنتۆن ئەمەی قبوڵكرد چین ببێتە جەمسەرێك لەم سیستمە جیهانگیرییە تازەیەدا ، بەڵام بەو پێوەر و هەل و مەرجانەی كە پەكین خۆی زیرەكانە دیاری كردبوون . لە ساڵی 2001 دا چین بوو بە ئەندام لە ڕێكخراوی بازرگانی جیهانیدا و بەزارەكیش ڕازی بوو هیچ گیروگرفتێك بۆ ویلایەتە یوكگرتووەكان دروست نەكات لە هیچ شوێنێكی گۆی زەویدا لە بەرامبەریشدا خۆرئاوا دۆسیەی دیموكراسی و كەمایەتیەكان و مافی مرۆڤ و یاخی بوونەكەی ساڵی 1989 ی تیانانمن هەڵپەسێرێت . لەگەڵ هەڵبژاردنی شی جینگ بینگ بە سەرۆكی پارتی كۆمۆنیستی چین لە ساڵی 2012 دا ململانێ شاراوەكە لە نێوان هەردوولادا دەستی پێكرد ، بەڵام ئەمجارەیان بە پێچەوانەی بۆچوونەكانی خۆرئاواوە ململانێیەكی ئابووری بوو .
غەرب لەو ئاوەڕەدابوو ئەگەر پەكین بكرێتەوە بە ڕووی جیهاندا و وەبەرهێنانی بیانی بچێتە چینەوە ئەوا ئەو وڵاتە گەشە دەكات لە ئاستەكانی سیاسەتی لیبڕاڵی و مافەكانی مرۆڤ و ڕوونكاریی و دیموكراسی ، ئەمەش بەشداری دەكات لە لەدایكبوونی چینێكی سەرمایەداری چینی كە ئامادەبێت بۆ هاوئاهەنگی و هاوكاری هاوبەش لەگەڵ سەرمایەداری جیهانیدا ، بۆ ئەوەی ببێتە دەروازەیەك بۆ كاریگەری خۆرئاوا لەسەر بڕیاری سیاسی چین . بەڵام پارتی كۆمۆنیستی چین خۆرئاوای بێ هیوا كرد كاتێك توانی بە سەركەوتوویی كامڵبوونێكی چۆنایەتی لەنێوان خۆی و چینە سەرمایەدارە تازەكەی چیندا بەدیبهێنێت ، واتە ئەو چینە كۆمەڵایەتیەیی كە پێی دەگوترێت سەرمایەداری سوور بەو پێیەی كە پەیوەندی ڕاستەخۆی هەیە لەگەڵ سەركردەكانی حیزبدا . چین بە زیرەكی خۆی توانی شكست بهێنێت بە پڕۆژەكانی خۆرئاوا كە دەیویست ڕژێمە سیاسی و پێكهاتە كۆمەڵایەتیەكەی ئەو وڵاتە ببەزێنێت و دزە بكاتە ناویانەوە . چین توانی دژە هێرش بەرپا بكات لە ڕێی گوشارە نەتەوەییەكانەوە كە پارتی كۆمۆنیست توانی كاریگەری دروست بكات لەسەر چینەكانی ناوەڕاست و قەناعەتیان پێ بهێنێت كە وڵاتی چین دەوڵەتێكی مەزنە و ئەگەر بە ڕووی جیهاندا بكرێتەوە پێشی هەمووان دەدات ئەمە ڕۆلێكی بنەڕەتی بینی لە هەڵمەتەكانی پیشەسازی نیشتیمانیدا بە پێی پێوەرە نیشتیمانیەكان و ئەو وڵاتەی كە دەوڵەتێكی پیشەسازی مەزن لە سایەی ئەم دۆخە تازەیەوە چین پلەی یەكەمی بەدەستهێنا لە بواری داهێناندا لەسەر ئاستی جیهان هەروەها مانگە دەستكردەكەی ناردە دیوە تاریكەكەی مانگ .
كۆمپانیای هواوی چینی توانی لە فرۆشتنی مۆبایلدا پێش كۆمپانیای ئایفۆنی ئەمریكی بداتەوە و لە بواری سیستمی خزمەتگوزاری 5G دا پێشی دایەوە . كۆمپانیا چینیەكان زۆر كۆمپانیا و بەرهەمی ئەمریكیان كڕییەوە بۆ نموونە كۆمپانیای مۆتۆڕۆلا و هەندێك لە كۆمپانیاكانی جەنەڕاڵ ئەلكتریك و شان بە شانی ئەمەش لە ماوەی 10 ساڵی ڕابردوودا 360 كۆمپانیای ئەوروپیان كڕییەوە ئەمە جگە لە كڕینی پشكێكی زۆری كۆمپانیاكانی دیكە لەوانە ئیزگە ئەتۆمیەكانی بەرهەمهێنانی ووزە لە بڕیتانیا و بەندەرەكانی یۆنان و فڕۆكەخانە و یانەكانی تۆپی پێ . لەم ڕێبازەدا پەكین كڕینی كۆمپانیاكانی ئوستوڕاڵیا و مالیزیا و ئەندەنوسیاشی فەرامۆش نەكردووە كە خۆرئاوا دەیویست لە ڕێگەیانەوە ئابڵوقەی چین بدات نەك هەر ئەوە چین لە هەوڵی بەردەوامدایە بۆ كڕینی بۆرسەكانی شیكاگۆ و نیویۆركدا . ویلایەتە یەكگرتووەكان بای 539 ملیار دۆلار كاڵای لە چین هاووردە كردووە و لە بارامبەردا تەنیا بای 120 ملیار دۆلار كاڵای بۆ ڕەوانە كردووە . ئەمە تەنیا لە ساڵی 2018 دا یەكیچك لە هۆكارەكانی ئەم زیادبوونە هەناردەكانی ئەو كۆمپانیا ئەمریكیانەن كە لە چیندا كار دەكەن بۆ نموونە كۆمپانیای ئەپڵ ئەمە یەكێكە لە هۆكاری جەنگەكەی ترامپ دژی چین ، پێشتریش واشنتۆن ناڕەحەت بوو بوو لە هاوكاری سەربازی پتەوی نێوان مۆسكۆ و پەكین . پەكین نەك هەر ئەوە بەڵكو بودجەی خۆ چەكداردكرنیشی زیاد كردووە و هەوڵ دەدات بانقێكی گەشە پێدان دروست بكات بۆ وڵاتانی خۆرهەڵاتی ئاسیا و بیریش لە پڕۆژەی زەبەلاح دەكاتەوە لەوانە ڕێگە تازەكەی ئاوریشم لەژێر ناونیشانی ( یەك ڕێگا یەك نەوە ).
بە كورتیەكەی دەتوانین بڵێین چین لانی كەم تا ئێستا براوەی یەكەمی سیاسەتەكانی جیهانگیرییە كە پەكینیان بە كردەوە گۆڕیوە بۆ زلهێزێكی نێودەوڵەتی ئەمانە هەمووی هۆكارن بۆ جەنگەكەی ترامپ دژی چین لەسەر ئاستی ئابووری و دارایی و هەرچەندە هەوڵیش دەدات لەگەڵ كۆریای باكووردا ڕێكبكەوێت كە لە خولگەی چین دەرناچێت و تا ئێستا ترامپ ئابڵوقەی داوە لە ڕووی دارایی و ئابووریەوە ئەم ئابڵوقەدانەی كە ترامپ پەیڕەوی دەكات بووەتە هۆی ئەوەی لە ماوەی 6 مانگی ڕابردوودا ئاڵوگۆڕی بازرگانی پەكین لەگەڵ واشنتۆندا بە ڕێژەی لە %14 كەم بكاتەوە . هەروەها تا ئەندازەیەكیش بێ بازاڕی لە چیندا دروست كردووە كە چاوەڕوانی كاردانەوەی كۆمپانیا ئەوروپی ئەمریكیەكانن چونكە ئەوانە پێشتریش و تا ئێستاش سەرگەرمی وەبەرهێنان بە ملیارەها دۆلار لە چیندا . دیارە پەكینیش دەستە وەستان دانانیشێت لە ئاستی سەركێشیەكانی ترامپدا كە هەوڵ دەدات قەرەبووی زیانەكانی لە چیندا بە كێشانەوەی ملیارەها دۆلاری سعودی و وڵاتانی تری كەنداو و چ وەك وەبەهێنان یان وەك ئەو پڕۆژانەی كە بە تەواوی بەدەست زاواكەی ترامپەوەن ئەمەش مەسەلەیەكی ئاڵۆزە چونكە كوشنەر كە دۆستێكی نزیكی ئیسرائیلە بە پێویستی دەزانێت ئیسرائیل و كۆمپانیاكانی برەو بدەن بە پەیوەندی ئابووری و بازرگانی و تەنانەت ئەمنیشی لەگەڵ پەكیندا دژی ئیسلامیەكانی پاكستان و ئەفغانستان . 

created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure