ماركس حەقی بوو

بۆچوون / بیروڕا :: 05/05/2019

سەرچاوە : گویانیوز
وەرگێڕانی : دواڕۆژ

ماركس زۆر ڕاستی گوتووە كە دەڵێت چینی كرێكار ڕەسەنترین هێزی بزوێنەری كۆمەڵگایە، چونكە پێی وابوو كرێكاران زۆرینەی چینە بەرهەمهێنەكانی كۆمەڵگا و دروستكەرانی خۆشیەكانی ژیانن، بەڵام زۆر جار خۆیان بێ بەشن لەو سامان و بەرهەم و نیعمەتە مەزنانەی كە بەرهەمیان دەهێنن و تەنیا پشكێكی كەمی ڕەنج و ماندوبوونی خۆیانیان پێ دەدرێتەوە.

بە پێچەوانەی زۆرێك لەو بیرمەندانەی كە پاش هەرەسهێنانی سەرمایەداری دەوڵەت لە یەكێتی سۆڤێتدا هاواریان كرد و گوتیان مێژوو گەیشتۆتە كۆتایی یان دەیانگووت زانست و تەكنەلۆجیا دەبنە هۆكاری لەناوچوونی چینی كرێكار یاخود نوقڵانەی ئەوەیان لێ دەدا كە لە پاش شۆڕشی دیجیتاڵی ئیتر كۆمەڵگا ئەوەندە پێویستی بە كرێكار نابێت، بە پێچەوانەی هەموو ئەو قسە و لێكدانەوانەوە تێڕوانینی ماركس لە بارەی چینی كرێكارەوە وەك كۆڵەكەیەكی پتەو خۆی ڕاگرت و مایەوە. ئەمڕۆ ئێمە دەبینین كە هەتا دێت ژمارەی كرێكاران زیاتر دەبن و توێژێكی گەورەی چینی ناوەندیش هەم لە ڕووی سروشتی كارەكەیانەوە و هەم لەبەر ئەوەی كە هەژار و دەستكورت كەوتوون بە كردەوە چونەتە ڕیزی كرێكارنەوەو شان بە شانی ئەوان بەرەی زەحمەتكێشان لە جیهاندا دروست دەكەن.

ئەگەرچی نموونە ئابورییە ( كینزییەكەی ) پاش جەنگی دووهەمی جیهانی بووە هۆی گەشەكردنی ئابوری سەرمایەداری و دابین بوونی هەلی كارو چاكبوونی بارودۆخی ژیانی ملیۆنەها كەس بە كارگەرانیشەوە لە یابان و وڵاتانی خۆرئاوا، بەڵام داشكانە ئابورییەكەی كۆتای حەفتاكانی سەدەی ڕابردوو بوونە هۆی دروستبوونی قەیران و كەمبوونەوەی گەشەی ئابوری . كاتێكیش لە ساڵانی هەشتاكاندا بەهۆی هەژموونی لیبرالیزمی نوێوە سەرمایەداری دارایی گەشەی كردو و دەوڵەتەكان ئابورییان ڕادەستی سەرمایەیی دارایی كرد ئیتر هیچ ئامانجێك لە گۆڕێدا نەما بێجگە لە بەدەستهێنانی ئەوپەڕی قازانج.
ڕێگان و تاتچەر وەك دوو سیمبولی ئەم جۆرە سەرمایەدارییە دەسەڵاتیان لە ئەمریكا و بریتانیادا گرتەدەست.

ئەم مۆدێلە ئابورییە بە خراپترین و بێ بەزەییترین شێوە كەوتە چەوسانەوەی كرێكاران و توێژە زەحمەتكێشەكانی دیكە بە بیانووی هەمواركردنەوەی ئابوری بازاڕ و جیهانگیرییەوە بە تایبەت زیادەڕەوی كردن لە بەرهەمهێناندا و بەمەش كەوتە دەركردنی كرێكار و دروستبوونی قڵیشی گەورەی چینایەتی و ئابوری لەنێوان خاوەن سارمایەكان و چین و توێژە زەحمەتكێشەكانی كۆمەڵگا بە كرێكارانیشەوە. لە ئاكامی ئەم سیاسەتە ئابوریەدا كە بەرهەمهێنان هەرەس دەهێنێ و بێ كاری و هەژارییەكی بەربڵاو و نایەكسانی دەبنە حوكمڕانی جیهان و گەشە دەكەن بە جۆرێكی وا كە سامانی تەنیا 26 كەس هێندەی سامانی نیوەی دانیشتوانی جیهان بێت .
لە قەیرانەكەی ساڵی 2008 دا سیستمی سەرمایە ڕووبەڕووی مت بونێكی ئابوری وا بووەوە كە نەتوانێت هەڵبسێتەوە .
ئەم قەیرانە بۆ هەموو لایەكی دەرخست كە تەواوی ڕەهەندەكانی سیستمی سەرمایەداری دارایی گەیشتونەتە بن بەست . ئێستاش ئابوری نیولیبرالیزم  پاش ساڵی 2008 ڕووبەڕووی قەیرانێكی سەخت و دژوار بۆتەوە كە نیشانەكانی ئەمانەن :
دەوڵەمەند تر بوونی دەوڵەمەندەكان بە جۆرێك كە لە ساڵی 2008 وە قازانجی كۆمپانیا و دامەزراوە داراییە گەورەكانی جیهان پێشتر قازانجی وایان بە خۆیانەوە نەدیووە سودمەندەكانیش ژمارەیەكی كەمی دانیشتوانن كە بریتین لە خاوەن كۆمپانیا و بانک و دامەزراوە درارییەكان. لە سەرتاسەری جیهاندا نرخی كار دابەزیوەو توانای كڕین هاتۆتە خوارەوەو لە ئەنجامدا ڕەشە خەڵكەكە هەژارتر بوون و ناچاركراون سك هەڵگوشین پەیڕەو بكەن.
زیادبوونی بێ سەروبەری بەرهەمهێنان و لەناوچوونی ژینگەو نەبوونی هاوئاهەنگی لە نێوان بەرهەمهێنان و پێویستییەكانی خەڵكیدا و فراوانبوونی ناكۆكی لە نێوان زۆرینەی خەڵك (%99 ) و خاوەن سەرمایەكان ( %1) هەروەها پاشەكشێی دادپەروەری و خۆشگوزەرانی و دابەشكردنی نادادپەروەرانەی سامان و زۆربوونی بێ كاری و هەڵئاوسانی هەمە لایەنەو تەواوی نەخۆشیە ئابوریەكانی تر بەرهەمی سیستمی سەرمایەداری داراییە . ئەم گیروگرفتانە بوونەتە هۆی سەرهەڵدانی چەندین بزوتنەوەی جۆراوجۆر لە ناوچەكانی جیهاندا دژی ڕژێمی سەرمایەداری كە دەردی ماركس دەڵێت هیچ ئامانجێك نیە جگە لە چەوساندنەوەی مرۆڤ لە لایەن مرۆڤەوە.
گرنگترین ئەو بزوتنەوانەش بریتین لە بزوتنەوەكانی پراگ و سیئۆل و میڵ بۆرن و بزوتنەوەی سیاتڵ و بزوتنەوەی ۆڵ ستریت كە پێیان دەگوترێت بزوتنەوەی لە %99 كان دژی لە %1 ی خاوەن سەرمایەكان . دواترینیشیان بزوتنەوەی هێلەك زەردەكانی فرەنسا و هاوشێوەكانیانە لە وڵاتانی دیكەدا.

ئەمڕۆ زۆرینەی ڕەهای مرۆڤەكان لە كۆمەڵگا جۆراوجۆرەكاندا بوونەتە كرێكار . كرێكار لە وڵاتێكی نایەكسان و لەژێر سایەیی یەك سیستمی دژە مرۆڤایەتیدا.
بێ گومان ئەم بارودۆخە توانای بەردەوامی نیە و بە دڵنیاییەوە دەگۆڕێت . چینی كرێكار وەك هێزی بزوتنەوەی سەرەكی كۆمەڵگاو خاوەنی چەندین چەكی هزری و دەستیە بەرژەوەندییەكی هاوبەشیان هەیە كە بریتیە لە بەدەستهێنانی دادپەروەری كۆمەڵایەتی و گەیشتن بە مافەكانی مرۆڤ بوون و هاوڵاتی بوون و مافە نەتەوەیی و نێودەوڵەتیەكان.
خەبات لە پێناو ئەم ئامانج و مافانەدا كاتێك واتایەكی ڕاستی دەبێت كە جیا نەكرێنەوە لە خەباتكردن لە پێناو ئازادی و دیموكراسی و سەقامگیری كۆمەڵگا لە ڕووی مرۆڤایەتیەوە.
بەدەستهێنانی ئازادی و دیموكراسی و دادپەروەری كۆمەڵایەتی تەنیا بزوتنەوە جۆراوجۆرە كۆمەڵایەتیەكان و هاوپەیمانی نێوانیان دێنە دی .
ماركس و ئەنگلز حەقیان بوو كە لە پێناو گۆڕینی پەیوەندی نێوان دەسەڵاتدار و ژێردەستەدا لە مانیفێستی خۆیاندا داوا لە كرێكاران و زەحمەتكێشان دەكەن شۆڕش بەرپا بكەن . شۆڕشێك كە ئامانجەكەی بریتی بێت لە گۆڕینی سیستمی كۆمەڵایەتی و لەگەڵ خۆیدا گۆڕانكاری ئەنجام بدات لە ڕەهەندە كەلتوری و سیاسی و ئابوری و كۆمەڵایەتیەكاندا  ئەم گۆڕانكارییە كاتێك دێتە دی و كاریگەر دەبێت كە شێوازی بیركردنەوەكان گۆڕانیان بەسەردا بێت و مرۆڤەكان هاوكات لەگەڵ گۆڕینی خۆیاندا ڕۆڵیشیان هەبێت لەم گۆڕینەدا.

created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure