بەهاری توركیا و پایزی حیزبی داد و گەشەپێدان

بۆچوون / بیروڕا :: پێش 2 هەفتە

سەرچاوە: گویا نیوز 
نوسینی: فەیرووز قرشی 
وەرگێڕان: دواڕۆژ 
هەڵبژاردنە شارەوانییەكانی 31 ی مانگی ئازاری ڕابردوو لە توركیا كۆتاییهێنا بە دەسەڵاتی بێ ڕكابەری 25 ساڵەی پارتی داد و گەشەپێدان (ئەكەپە) لە زۆربەی شارەكاندا. بۆ تێگەیشتن لە بایەخی ئەو ڕووداوە هەر هێندە بەسە كە بزانین پشكی ئەو شارانەی كە لەو هەڵبژاردنەدا لە چنگی ئەكەپە هاتنە دەرەوە بریتییە لە %62 ی داهاتی نەتەوەیی توركیا. پێویستە بزانین كە ئەكەپە بە پێچەوانەی ڕووكەشەكەیەوە زیاتر حیزبێكی پراگماتیە و بە شێوەیەكی سەرەكی كار دەكات لەسەر مەسەلە ئابورییەكان نەك مەسەلە نەتەوەیی و ئیسلامیەكان .

چەند ساڵێك پێش دەركەوتنی نیشانەكانی نەمانی دەسەڵاتی ئەكەپە هەندێك لە كۆمەڵە كۆمپانیا زەبەلاحەكان كە لەژێر سیستمی ئەو سودەدا سامانێكی ئەفسانەییان كۆكردبۆوە سەرمایەكانی خۆیان لە بانقەكانی توركیادا كێشایەوە . بەم جۆە شارەكان بوجەی چەند ملیار دۆلاری ئەو كۆمەڵە دامەزراوە ئابورییانەیان لە كیس چوو لەلایەكی تریشەوە قەیرانی قورسی دارایی وای كرد كە كاریگەری دەسەڵاتی ئەكەپە لەسەر ژیانی ئابوری تەركیا بە خێرایی لاواز ببێت . شاری ئستیمبوڵ لە 16 ملیۆن دانیشتوان و ئەنقەرە بە 5 ملیۆن دانیشتوانەوە بایەخی ستراتیجیان هەیە . خودی ئەردۆغان چەندین جار دووپاتی كردبۆوە هەر كەسێك ئیستەمبوڵ لە دەستبدات توركیای لە دەست دەردەچێت .
دەسەڵات و ئۆپۆزسیۆنی توركیا هەردووكیان بە هۆكاری جیاواز جەختیان لەسەر بایەخی فرەلایەنی ئەم هەڵبژاردنە كردەوە . بەلای دەسەڵاتەوە مەسەلەكە مەسەلەی مانەوە بوو ، بەلای ئۆپۆزسیۆنیشەوە ئەم هەڵبژاردنە ڕاپرسیەك بوو دەربارەی ئەكەپە و ئەردۆغان . 
ئەم هەڵبژاردنە هەموو ڕێكارەكانی ئەكەپەی تێكشكان كە بریتی بوو لە توندوتیژی جەستەیی و زمانی ، پێشێلكردنی یاسا و بنەماكان ، بەكارهێنانی هەموو تواناكانی دامەزراوەكانی دەوڵەت بۆ ئامانجەكانی هەڵبژاردن ، هەڕەشە و ڕاوەدوونان ، یاسا شكێنی ئاشكرا ، جەمسەرگیركردنی زیاتری كۆمەڵگا .
لەم هەڵبژاردنەدا پێچەوانەی هەڵبژاردنە شارەوانیەكانی پێشووتر ، ئەكەپە و مەهەپە وەك هاوپەیمان چوونە هەڵبژاردنەكەوە  . ئەم مەسەلەیە ناكۆكی ناوخۆی ئەكەپەی زیادكرد . چاودێران دەڵێن دەنگدەرە تەقلیدیەكەی ئەكەپە بۆ دەبڕینی ناڕەزایەتی لەو هاوپەیمانیە دەنگی بە كاندیدێكی مەهەپە داوە . ناچاربوونی ئەردۆغان بەوەی كە هاوپەیمانی لەگەڵ مەهەپەدا ببەستێت چونكە زۆرینەی پێویستی نیە لە پەرلەمانی توركیادا  هەات دێت دەست و پێی ئەردۆغان توندتر دەبەستێتەوە و ناكۆكی ناوخۆی حیزبەكەشی فراوانتر دەكات . كەم نین ژمارەی ئەو سەركردەو دامەزرێنەر و كادرە پێشكەوتوانەی  ئەكەپە كە ڕۆژانە لە حیزبەكە جیادەبنەوە . پێش هەڵبژاردن گومان دەكرا ئەم كۆمەڵە ناڕەزایە بە زوویی حیزبێكی تازە دادەمەزرێنن كە لە كەسانی وەك داوود ئۆغڵو و عەبدوڵا گولی تێدا بێت .هەندێك سەرچاوە دەڵێن كێشەی توركیا دەسەڵات  نیە بەڵكو ئۆپۆزسیۆنە . ئەو حیزبانە هەڵوێستی ڕوون و ئاشمرایان نیە لە بەرامبەر مەسەلە ترسناكەكانی وەك زاڵبوونی كەسایەتی ئەردۆغان ، پۆپۆلیزم ، نەتەوە پەرستی ،ئیسلامی سیاسی ، زۆربوونی دەسەڵاتی سوپا گەندەڵی و هتد .
بەڵام هەڵوێستی ئەم دواییەی جەهەپە كە هاوپەیمانی بەست لەگەڵ حیزبی ( نیك ) دا بە هەنگاوێكی ئەرێنی هەژمار دەكرێت هەرچەندە هەڵوێستی حیزبی نیك جیاوازییەكی زۆری نیە لەگەڵ مەهەپەدا . بەشداریكردنی فراوانی لایەنگرانی هەدەپە لەو هەڵبژاردنەدا و دەنگدان بە كاندیدی جەهەپە نیشانەی پێگەیشتنی سیاسی و بەهێزبوونی دیسپلینە لەناو ئەو حیزبەدا .
گرنگترین هۆكار لەم سەركەوتنە ڕێژەییەی ئۆپۆزسیۆندا نابووت بوونی سیاسەتەكانی حوكمڕانی و ئەو قەیرانە قوڵە ئابوریەیە كە ئەكەپە پێوەیان دەناڵێنێت ، لە پلەی دووهەمیشدا دەگوترێت كاندیدەكانی ئەكەپە  بە تایبەت لە ئیستەمبوڵ و ئەنقەرەدا شایستە و شارەزا نەبوون .
ڕكابەرەكانی ئەردۆغان ، ( ئەكرەم ئیمام ئۆغڵو ) نەكەوتە داوەكەوە و زمان و كەلتورو شێوازی ئەردۆغانی بەكارنەهێنایەوە چونكە دەیزانی ئەردۆغان بەڕاستی مامۆستای ململانێی مەیدانییە بەڵكو وەك تیم كاری كردو و نەكەوتە هات و هاوار و تەنیا جەختی نەكردەوە لەسەر كێشە داراییەكان و كەم و كورتیەكانی دەوڵەت .
بەرنامەی كاری ئەكرەم ئیمام ئۆغڵو دەیسەلمێنێن كە ڕابەرێكی شایستە هاتۆتە ئاراوە ، ڕابەرێك كە مژدەی بەهێزبوونی دیموكراسی و عەلمانی لە توركیادا ڕادەگەیەنێت .

created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure