دەوڵەت و نامۆبوون

بۆچوون / بیروڕا :: 31/03/2019

نووسینی: فەلاح ئەمین
سەرچاوە: ئەلحیوار ئەلموتەمەدن
وەرگێڕان: دواڕۆژ
هەستكردن بە نامۆیی واتا بێبەریكردنی مرۆڤ لە مافە ماددی و مەعنەوییەكانی.. بە تێپەڕبوونی كات و شانبەشانی پێشكەوتن و گەشەكردن لە هەموو بوارە ماددی و مەعنەوییەكانی ژیاندا دەوڵەت بە هەموو دەسەڵاتە جێبەجێكاری و تەشریعی و دادوەرییەكانیەوە بووەتە بایەخپێدەر و رێكخەری ژیانی مرۆڤ لەڕووی ماددی و مەعنەوییەوە، بەو هۆیەوە كە دەوڵەت هەر لە دروستكردن و دامەزراندنیەوە مەبەست لێی خزمەتكردن و چاودێریكردنی مرۆڤ بووە و وای  لیێهاتووە هەر كەسێك لە دەوڵەتدا كار بكات خزمەتگوزارییەكانی بۆ خەڵكەكەیە كە لە پانتاییەكی جوگرافیدا دەژین و ناوی لێنراوە نیشتمان، بەرامبەر بە كرێیەك لەپای خزمەتكردن و چاودێریكردن و پاراستنی گەل و ئەم پارەیەیش ناونراوە مووچەی مانگانەی هەر كەس بەپێی كاری خۆی و توانای خۆی، واتە كەسی گونجاو لە شوێنی گونجاودا.
دەوڵەت لەهەموو دامودەزگاكانی خۆیدا تێكڕای ئەو پێداویستییە خزمەتگوزارییانەی دابینكردووە كە پێویستن بۆ ژیان و كامەرانی و سەقامگیری و دڵنیایی.
جا بۆ دابینكردنی مافەكانی گەل چەندین دەسەڵات لە هەموو نیشتمانێكدا دامەزراوە. بەڵام كاروانی ژیان و حەتمییەتی مێژوو لە گەشەكردن و پێشكەوتندا وایان كردووە ژیانی مرۆڤ نەگۆڕ و راوەستاو نەبێت بەڵكو هەمیشە لە جووڵە و گۆڕانكاریدا بێت. بۆیە سروشتی مرۆڤ و هەڵسوكەوتی دەگۆڕێت بەپێی هێز و دەسەڵات و پێگەكەیەوە.
ئەمەیە خاڵی دەستپێكی گواستانەوەی مرۆڤایەتی لە قۆناغی كۆمۆنەی سەرەتاییەوە بۆ دابەشكردنی كۆمەڵگە بەسەر چەند چینێكی كۆمەڵایەتیدا و دروستبوونی ناكۆكیی نێوانیان لەپێناو پارە و دەسەڵات و پێگەی كۆمەڵایەتیدا.
ئیتر ئەو مرۆڤەی كە برای مرۆڤ بوو ئێستا بووەتە كۆیلەی مرۆڤەكەی تر و ئەم قۆناغە ملیۆنەها ساڵ تەمەنیەتی و تێیدا چەندین هزر و بیروبۆچوون سەریانهەڵدا دژ بە بیروبۆچوونە زاڵەكانی وەك كۆیلایەتی و فیوداڵی و سەرمایەداری.
بۆ نموونە لە رێنیسانسی ئەورپیدا فەیلەسوفێكی وەكو هۆبز نووسیویەتی مرۆڤ گورگە بۆ برا مرۆڤەكەی. جان جاك رۆسۆ-ی بیرمەند و فەیلەسوفیش وەڵامی دەداتەوە و دەڵێت هۆكاری چەوساندنەوەی مرۆڤ لەلایەن مرۆڤەوە كۆمەڵگەیە نەك مرۆڤ. لەم روانگەیەوە مۆنتسكیۆ بانگهێشتی دەوڵەتان و گەلانی دنیای كرد بۆ دامەزراندنی رژێمێكی فرەیی دیموكراسی كە بناغەكەی جیاكردنەوەی دەسەڵاتەكان بێت و میلـلەت دەسەڵاتی یاسادانانەكەی هەڵببژێرێت، ئێستا ئەمە بووە بە یاسایەكی بەربڵاو لە هەموو جیهاندا، كەچی لە عێراقدا تائێستایش بەدوای مافەكانماندا دەگەڕێین. بۆیە شاعیرێكی وەكو مەعروف رەسافی گاڵتەی بەو دامەزراوانە دێت و دەڵێت دەستور و ئاڵا و پەرلەمان بە لاڕێدا براون. جەواهیری-ی مەزنیش دەڵێت بنون ئەی برسییەكانی گەل بنون..خواوەندی خۆراك بتانپارێزێت... بنون ئەگەر بە بێداری تێر نابن ئەوا لە خەودا تێرببن.
ئای چەند خوێن رژا و چەند جار زیندان و گرتووخانەكان پڕ بوون لە جەستە و لاشەی ئەو تێكۆشەرانەی كە لەپێناوی مافەكانی گەلدا خەباتیان كرد و هەتا ئێستایش نە دیموكراسی هاتووەتەدی و نە مافەكان دیاریی كراوان.   

created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure