ترەمپ بەرگەی شكست ناگرێ‌ لەشەڕەكەی ڤەنزوێلادا

بۆچوون / بیروڕا :: پێش 1 هەفتە

وەرگێڕان: د. شێركۆ عەبدوڵـڵا

 حكومەتەكەی ترەمپ هەڵەیەكی گەورەی كرد كاتێك بەپەلە شەڕی رووخانی مادۆرۆی سەرۆكی ڤەنزوێلای راگەیاند و رەنگە پێی وابووبێ‌ رووخاندنی مارۆدۆ زۆری پێناچێ‌ و كارێكی قورسیش نییە چونكە هەموو ئامرازەكانی هێز، بە سیاسی و ئابوری و سەربازییشەوە لای ویلایەتە یەكگرتووەكان زۆر و زەوەندن. 

حكومەتی ئەمریكا نەك تەنیا یەكەم هاوردەكاری نەوتی ڤەنزوێلایە بەڵكو دەتوانێ‌ رێگە نەدات زوربەی هەرە زۆرە هاوردەكاران مامەڵە لەگەڵ ڤەنزوێلا بكەن كە (90%)ی هەناردەكانی بریتییە لە نەوت، جگە لەوەش واشنتۆن داوە ئابورییەكانی تری ڤەنزوێلای بە دەستەوەیە و پارەی ڤەنزوێلای ناو بانكەكانی بلۆك كردووە و دەشتوانێ‌ رێوشوێنی بانقی و بازرگانیی وا بگرێتەبەر كە بێسەروبەری و هەرەسی زیاتری ئابوریی بەسەر ڤەنزوێلادا بهێنێت.

حكومەتی واشنتۆن پێی وایە وازهێنانی ئەرجەنتین و بەرازیل لە رێڕەوە سۆشیالیستیەكە و پەیوەندیكردنیان بە سیستمی سەرمایەدارییەوە ئابڵوقە سیاسییەكەی ڤەنزوێلا هاوشانی ئابڵوقە ئابورییەكە كامڵ دەكات. هەر بەكردەوەش زوربەی وڵاتەكانی ئەمریكای لاتین و دۆستی ویلایەتە یەكگرتووەكان پشتیوانیی خۆیان بۆ گوایدۆ راگەیاند وەك سەرۆكی ئەرتەڵناتیڤی ڤەنزوێلا و زرێپۆشەكانی كۆڵۆمبیا دەستیان بە جووڵە كرد لەسەر سنووری ڤەنزوێلا كاتێك كە ئاماژەكانی واشنتۆن ئامادەبوونی بژاردە سەربازییەكەیان رادەگەیاند و جێگری ترەمپ و راوێژكاری ئاسایشی نەتەوەیی ویلایەتە یەكگرتووەكان جەختیان لێ‌ كردەوە.

دەنگی بەهێز و خێرای تەپڵی شەڕ دژی ڤەنزوێلا دەریخست واشنتۆن كەوتووەتە كێشەوە، چونكە پاش ئەو هەموو هەڕەشە و لێدوانە ئاگرینانە و تەواوكردنی ئامادەكارییەكانی ناتوانێ‌ پاشگەز بێتەوە، بەڵام لە سەرێكی ترەوە ئەوەی واشنتۆن چاوەڕوانی دەكرد رووینەدا و ئاژاوە و نائارامییەكی سەرتاپاگیر و خێرا لە ڤەنزوێلای قەیراناوی و ئابڵوقەدراودا رووینەدا، سوپای ڤەنزوێلا پارچەپارچە نەبوو، خۆپیشاندانی دژ بە مادۆرۆ رووینەدا و پەیكەرە ئیدارییەكانی دەوڵەت هەرەسیان نەهێنا و مادۆرۆ ناچار بە تەسلیمبوون و پاشەكشە نەكرا... بەڵكو بە پێچەوانەوە ئەوەی دوودڵیی نیشاندا خوان گوایدۆی سەرۆكی ئۆپۆزیسیۆن و ژمارەیەك لایەنگری كەمن كە قابیلی بەراورد نین لەگەڵ ئەو جەماوەرە زۆرەی روویان كردە كۆشكی سەرۆكایەتی بۆ پشتیوانیكردنی مادۆرۆ و دژایەتیكردنی ویلایەتە یەكگرتووەكان.

رەوتی رووداوەكان دەریانخست كە هێشتا جڵەوی كاروباری دەوڵەت بەدەست مادۆرۆوەیە، ئەمەش گوادۆی سەر بە ویلایەتە یەكگرتووەكانی ناچاركرد وتارێك ئاراستەی چین و روسیا بكات و بڵێ‌ ئەگەر دەسەڵات بگرمەدەست بەرژەوەندییەكانی پەكین و مۆسكۆ دەهێنمەدی و پابەندی هەموو رێككەوتنەكانی ڤەنزوێلا دەبم لەگەڵ چین و روسیادا. گوتارەكەی گوایدۆ مانای وایە سەرۆكی ئۆپۆزیسیۆنی ڤەنزوێلا بۆی دەركەوتووە مەسەلەكە تەواو لەژێر كۆنترۆڵی واشنتۆندا نییە، هەرچەندە چین و روسیا لە پشت ئۆقیانووسەكانەوە بن و كەناری ویلایەتە یەكگرتووەكان زۆر نزیك بن، چونكە سەردەمەكە گۆڕاوە.

ئایا بەڕاستی رێی تێدەچێت ویلایەتە یەكگرتووەكان لە حەوشەكەی پشت خۆیەوە جڵەوی مەسەلەكەی لەدەست دەربچێت؟ وەڵامەكە ئاسان نییە لەبەر ئەوەی واشنتۆن هێشتا پێكهێنەرەكانی هێزی بەدەستەوەیە، بەڵام مەسەلەكان بەژیریی نابات بەڕێوە بەڵكو شڵەژاوە و سەری لێشێواوە، هەر ئەمەش وایكرد وڵاتانی كۆمەڵەی لیما رازی نەبن هیچ دەستوەردانێكی سەربازیی لە ڤەنزوێلادا ئەنجام بدرێت ئەگەرچی دۆستایەتیی بەهێزیشیان هەیە لەگەڵ ئەمریكادا و پشتیوانی لە گوایدۆ دەكەن. ئەم وڵاتانە نایانەوێت سیاسەتی ئەمریكا ئاژاوەیەكی خوڵقێنەر دروست بكات وەك ئەوەی وڵاتانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست پێوەی دەناڵێنن، هەروەها بەهارێكی لاتینیشیان ناوێت كە بیانكاتە وڵاتی شكستخواردوو و بە ئاگری شەڕی ناوخۆ داغ بكرێن.

زوربەی وڵاتانی ئەمریكای لاتین دەناڵێنن بەدەست دابەشبوونی توندی سیاسی و ئەزموونی لەرزۆكی دیموكراسیەوە و رووبەڕووی چەندین قەیرانی ئابوری و كۆمەڵایەتی بوونەتەوە و هێشتا دووكەڵی ناكۆكییەكان لە شار و دارستانەكانیاندا بەرزدەبێتەوە. ئەم پووش و پەڵاشە كەڵەكە بووە تەنیا چەند گولـلەیەكی پێویستە بۆ ئەوەی تەواوی كیشوەرەكە ئاگری تێبەرببێت. دۆستەكانی واشنتۆن لەم مەسەلەیە دەترسن و نیگەرانن لەم رێگە توندوتیژە لە بەڕێوەبردنی جیهاندا وەك ئەوەی دەرسی لە كارەساتەكەی سوریا وەرنەگرتبێت.

راستە لە ڤەنزوێلا داعش نییە بەڵام ئەمریكای لاتین پڕە لە باندی ماددە هۆشبەرەكان و چەكداری بەكرێگیراو، ئەمانە نرخیان گرانە و خەون بە بەهەشت و حۆری-یەوە نابینن.

شەڕەكەی ڤەنزوێلا بەو ئاسانییە نییە كە حكومەتەكەی ترەمپ پێشبینیی دەكرد، سەركەوتنیش تێیدا نرخێكی گەورەی دەوێت ئەگەر رێگەی ئاژاوە و توندوتیژیی بگرێتەبەر، شكستهێنانی لەم شەڕەدا ئازارێكی زۆری دەبێت بۆ واشنتۆن چونكە نزیكە لە دڵی ئەمریكاوە.

created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure