سنوور و برین

بۆچوون / بیروڕا :: پێش 4 هەفتە

نووسینی: سەمیر عەتەڵـڵا
سەرچاوە: ئەلشەرق ئەلئەوسەت
وەرگێڕان: لوقمان محەمەد رەشید


دیارترین ئەو پرسانەی كە لەكاتی هەڵمەتی هەڵبژاردنە سەرۆكایەتیەكەیدا دۆناڵد ترەمپ باسی دەكرد، هەڕەشەكردنی بوو بەوەی 11 ملیۆن كەس دەردەكات كە بە شێوەیەكی نایاسایی ماونەتەوە. لەبەر زۆریی ژمارەكەیش زۆر كەس پێیانوابوو كە هەڕەشەكە تەنیا ترساندنێكە و هیچی تر. بەڵام دوای سەركەوتنی، سەرلەنوێ‌ بابەتەكەی ورووژاندەوە. 

جارێك پەیوەندیی بە سەرۆكی پێشووی مەكسیك-ەوە كرد و هەڕەشەی ئەوەی لێكرد كە هێزەكانی ئەمریكا رادەسپێرێت بۆ بەرەنگاربوونەوەی كۆچبەران ئەگەر حكومەتی مەكسیك خۆی ئەو كارە نەكات و بەریان پێنەگرێت. ئەو پەیوەندییە تەلەفونیە بووە هۆی هەڵوەشانەوەی سەردانێكی سەركردەكەی مەكسیك كە بڕیار بوو بۆ ئەمریكای دراوسێی ئەنجامی بدات.
 
سەمیر شەمما باڵیۆزی پێشووی لوبنان لە مەكسیك، ئەم دۆخەی نێوان مەكسیك و ئەمریكا بە برینێكی كراوە ناو دەبات. توێژینەوەیەكی لە گۆڤاری (ئەلدیپلۆماسی)دا بڵاوكردووەتەوە و تێیدا دەڵێت جەنگی ئەمریكا و مەكسیك لە ساڵانی (1846-1848) یەكەم داگیركردنی خاكی وڵاتێكی دراوسێی بوو لەلایەن ئەمریكاوە. مەكسیكییەكان وا سەیری ئەو جەنگە دەكەن كە كارەساتێكی نەتەوەیی بوو چونكە بەداگیركردنی مەكسیكۆ-ی پایتەخت كۆتایی هات و نیوەی خاكی مەكسیك-یش داگیركرا كە ئێستا بوونەتە ویلایەتەكانی كالیفۆرنیا و ئەریزۆنا و نیڤادا و نیومەكسیكۆ و تەكساس و یۆتاهـ. 

مەكسیكییە بەرهەڵستكارەكان لەبەرامبەر ئامێری سەربازیی ئەمریكیدا جەنگەكەیان دۆڕاند. هەروەها لەبەرامبەر پارەی ئەمریكیشدا هەر دۆڕان كە مەكسیكییەكانی نقومی قەرزێكی ئەوەندە زۆر كرد نەیاندەتوانی بیدەنەوە. بێجگە لەوەیش ئەمریكاییە سپیپێستەكان بڕوایان وابوو كە ئەو وڵاتانە نامێننەوە ئەگەر پیاوی سپی بە خۆی و بە وزە و توانا و تین و حەزی لە كاركردنەوە تێینەچن، بەمەیش شەپۆلێكی گەورە سەریهەڵدا و داوای ئەوەی دەكرد كە هەموو مەكسیك بخرێتە سەر ئەمریكا. 

بەڵام سامۆیل هنتنگتۆن-ی مێژوونووسی بەناوبانگ دەڵێت ئارەزووی بە پاك و بێگەردیی مانەوەی رەگەزیی بەلای كۆمەڵگەی ئەنگلۆ-ئەمریكییەوە بەڵگەی یەكلاكەرەوە بوو بۆ ئەوانەی كە نەیانهێشت مەكسیك بخرێتە سەر ئەمریكا یان پێوەی بلكێنرێت.
  
سەرۆك جۆن كینیدی بەردەوام دەیگوت و دەیگوتەوە:"ئێمە نەتەوەی كۆچبەرانین". هەمیشە ویلایەتە یەكگرتووەكانی وا لەقەڵەم دەدا كە تەشتێكە و نەتەوە و رەگەزەكانی هەموو لایەكی جیهانی تێدا تواوەتەوە. ئێستایشی پێوەبێت جیاوازی و ناكۆكیی ئەم دوو هەڵوێستە توندە و لە هەڵمەتەكەی ترەمپ-یشەوە سەرلەنوێ‌ دەركەوتەوە و هەڕەشەی دروستكردنی دیوارێك دەكات بە درێژایی سنوورەكانی مەكسیكی دراوسێی، ئەو سنوورەی كە زیاتر لە سێ‌ هەزار كیلۆمەتر درێژە. هەندێك لەو باوەڕەدان ئەمە تەنیا خەیاڵێكە، بەڵام هەندێكی تر پێیانوایە كە هیچ شتێك لەسایەی دۆناڵد ترەمپ-دا خەیاڵ نییە. خۆ ئەگەر دیوارەكە بكات، كە 11 ملیار دۆلاری تێدەچێت، ئەوا برینەكە نادورێتەوە بەڵكو جیاوازییەكە قووڵتر دەكاتەوە.
  
لە كتێبەكەی ساڵی 1985یدا كارلۆس فۆینتیس بیرمەندی مەكسیكی دەڵێت "سنووری هاوبەشمان لەگەڵ ویلایەتە یەكگرتووەكاندا بەدرێژایی مێژوومان سنوورێكی ئاڵۆز بووە. ئەمە سنوور نییە بەڵكو برینێكی هەمیشەییە و فریای ساڕێژكردنی ناكەوین كە دیسانەوە دەكولێتەوە و تازە دەبێتەوە".
  

created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure