ترەمپ و گۆڕینی رژێمی ئێران

بۆچوون / بیروڕا :: 06/08/2018

سەرچاوە: ئەلحەیات
وەرگێڕان: لوقمان محەمەد رەشید
پێش ئەوەی لەگەڵ كیم یۆنگ ئێل-دا كۆببێتەوە، سەرۆك دۆناڵد ترەمپ هەڕەشەی لەناوبردنی كۆریای باكور-ی كرد. ئەو دەزانێت و هەموانیش دەزانن كە شەڕ لەم ناوچەیەی جیهاندا لەبەرژەوەندیی كەس نییە، بەتایبەت بۆ هەردوو هاوپەیمانەكەی: كۆریای باشور و ژاپۆن. هەروەها دەزانێت و هەموانیش دەزانن كە ئەگەر ناوچەكە گڕبگرێت، چین-یش بێدەنگ و دەستەوەستان نابێت، بۆیە كارێكی لەمجۆرە جۆرێكە لە شێتی، كەواتە هەڕەشەكانی تەنیا قسەن و بۆ (ئیستیهلاكی محەلی)یە. كەسیش بە جدیی وەرینەگرت بێجگە لە دوو هەڵۆكە: جۆن پۆڵتن-ی راوێژكاری ئاسایشە نەتەوەییەكەی و نیكی هایلی باڵیۆزەكەی لە نەتەوەیەكگرتووەكان. سەركەوتنی دیدارەكەیشیان بەهۆی ئەم هەڕەشانەوە نەبووە بەڵكو بەهۆی ئەو گەمارۆیەوە بوو كە لە كۆتایی جەنگی كۆریا لە پەنجاكانەوە بەسەر پیۆن یانگ-دا سەپێنراوە.
دوای سەركەوتنی ئەم سینایۆیە لە كۆریای باكور، ئەوەتا ترەمپ هەمان ئەزموون لەگەڵ ئێران-یشدا دووبارە دەكاتەوە: رێككەوتنە ئەتۆمیەكەی هەڵوەشاندەوە، دواتر سزاگەلێكی وای بەسەر تاران-دا سەپاند كە "باجێكی پێدەدات هیچ دەوڵەتێك لە مێژوودا نەیدابێت" وەك ئەوەی خۆی وتی. هۆشداریی ئەوەیشی داوەتێ‌ كە هەر هەڵەكردنێك و هەنگاونانێكی بۆ داخستنی بابولمەندەب یان رێگریی لە هاتوچۆی كەشتییەكان لە تەنگەی هورمز، راستەوخۆ دەیخاتە بەر ئاگری چەكەكانیەوە. پێش ئەوەیش بە داننانی بە قودس-دا وەك پایتەختی ئیسرائیل، ئاڵنگاریی كرد، چونكە ئێران ساڵانە ئاهەنگی رۆژی جیهانیی قودس دەگێڕێت و لە هەموو بۆنەیەكدا ئاماژە بە ئاڵای فەلەستین دەكات و پاساوی دەستوەردانەكانی لە جیهانی عەرەبی بۆ بەرگریكردنی لەو پرس و دۆزە دەگەڕێنێتەوە كە رۆژانێك بوو دۆز و پرسی سەرەكییان بووە. دواییش (پێكهاتن-ی سەدە)ی پێشنیار كرد و رۆڵی ئێرانی بە هەموو شێوەیەك لەم پێكهاتن-ەدا دوورخستەوە، لەم پێكهاتنی سەدەیە-ی كە بە گرنگترین دەستكەوتەكانی خۆیی دەزانێت و پێشتر هیچ سەرۆكێكی ئەمریكی بوێریی ئەوەی نەكردووە پێشنیاری بكات. 
ترەمپ ویستی ئێران بخاتە سەر مێزی "دانوستانی بێ‌ مەرج" و ملكەچی بكات دوای ئەوەی هەموو كارتە راگەیەنراوەكانی رادەست بكات بۆ واژۆكردنیان، لەوانە: هەمواركردنی رێككەوتنە ئەتۆمیەكە و راگرتنی بەرهەمهێنانی مووشەكی بالیستی و دەستوەرنەدان لە یەمەن و عێراق و كشانەوەی هێزەكانی لە سوریا و راگرتنی پشتیوانییەكانی بۆ حزبوڵـڵا لە لوبنان. 
بە واتایەكی تر، ترەمپ هەوڵدەدات بە (دانوستان) رژێمی ئێران بگۆڕێت، ئەگەرنا ئەوا پلانەكەی جۆن پۆڵتن ئامادەیە: پشتگیریكردنی هەردوو ئۆپۆزیسیۆنی دەرەوە و ناوەوە، گەمارۆیەكی قورسی ئابوریی كە هیچ شتێك نەبوێرێت، سزادانی هەموو ئەو كۆمپانیایانەی كە ئابڵۆقەكە دەشكێنن. نەرمینەنواندن و لێنەبووردنی ئەو ئەوروپییانەی كە سوورن لەسەر جێبەجێكردنی رێككەوتنە ئەتۆمیەكە و بایكۆتكردنی كۆمپانیاكانیان ئەگەر بەردەوام بوون لە مامەڵەكردن لەگەڵ تاران.
 
باراك ئۆباما بڕیاری ئەوەی دابوو كە كارایی و چالاكیی ئەمریكا لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستەوە بگوازێتەوە بۆ ئاسیا بۆ بەرەنگاربووەنەوەی چین و وازیهێنان لە سیاستی گۆڕینی رژێمەكان، هەر لەسەر ئەم بنەمایەیش رازیی بوو بە رێككەوتنە ئەتۆمیەكە بەو ئومێدەی كە پشتیوان و هاوكاری ئاراستەی ریفۆرمستەكان بێت و یارمەتییان بدات بۆ سەپاندنی سیاسەتی میانڕەوانەی خۆیان. بەڵام هەرچی ترەمپ-ە پێیوایە كە دەتوانێت لە هەموو بەرەكانەوە بكەوێتە جەنگەوە و وایدەبینێت كە چینی سیاسیی ئێران یەك بارستە و قەبارەی توندڕەویین. بەلایەوە جیاوازیی نییە لە نێوان  قاسم سولەیمانی و حەسەن رۆحانی، یان لە نێوان ئەحمەدی نەژاد و محەمەد جواد زەریف-دا. بەڵام هیچ رێگر نییە دانوستانیان لەگەڵدا بكات ئەگەر هەموو كارتەكانیان بدەن بە دەستیەوە.
ترەمپ داوا لە رژێمی ئێران دەكات كودەتا بەسەر خۆیدا بكات.




created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure