پێچكردنەوەی موقتەدا سەدر

بۆچوون / بیروڕا :: 18/06/2018

سەرچاوە: ئەلحەیات
وەرگێڕان: لوقمان محەمەد رەشید

موقتەدا سەدر ئومێدی زۆر كەسی بە با دا لەوانەی كە وایان دانابوو سەركەوتنی سەدر بە بردنەوەی گەورەترین لیستی هەڵبژاردنەكەی ئەم دواییەی عێراق، بە دۆڕاندن و شكستی تاران دادەنرێت، بەتایبەت كە لەم ماوانەی دوایدا سەدر زیاد لە جارێك ویست و ئارەزووی خۆیی لەوە راگەیاندبوو كە دەیەوێت لە ئێران دوور بكەوێتەوە و عێراق لەو پێگەیەدا بهێڵێتەوە كە دەیەوێت. سەرچاوەی ئەم نائومێدبوونەیش بێگومان راگەیاندنی هاوپەیمانێتیی نێوان هەردوو لیسی (سائیرون)ی سەدری و (الفتح)ە كە لەلایەن هادی عامری، پیاوی یەكەمی ئێران لە عێراق، سەركردایەتی دەكرێت و پلەی دووەمی لە ریزبەندیی هێزە شیعە سەركەوتووەكانی هەڵبژاردنەكەدا بردووەتەوە. 

بڕوابوون بەوەی كە تاران لە هەڵبژاردنەكەی عێراقدا تووشی نوشوست بووە، هەڵەیەكی ئاوێتەیە، چونكە هەتا ئەگەر وایشی دابنێین كە سەركەوتنی سەدر وەك نسكۆیەكی پێگەی تاران-ە، ئەوا هەژماركردنی كۆی كورسیی قەوارە نزیكەكانی، ئەو راستیە دەردەخات كە تاران گەورەترین نفوزی لە پەرلەمانی داهاتووی عێراقدا دەبێت. ئەمە بێجگە لەوەی كە پەلەكردنی ئەو كەسانەی پێشوازیان لە سەركەوتنی سەدر كرد و بە نەیاری تاران-یان دانا، ئاماژەیە بۆ زیادەڕۆیی نەزانین و بێئاگاییان لە سروشت و چۆنیەتیی پەیوەندیی نێوان شیعەی عێراق لەلایەك و ناخ و قووڵایی مەزهەبیی (ئێران) و هەروەها نەتەوەیی (جیهانی عەرەب) لەلایەكی ترەوە.
  
شیعەی عێراق هەست بەوە دەكەن عەرەب-ن و رۆژانە لەنێو جیاوازیی نێوان شیعەیی خۆیان و شیعەیی ئێرانیدا دەژین كە جیاوازیەكی زۆری كلتوری و ژیانی و زمانی و ئابورییە، بەڵام لەبەرامبەردا هەست بەسەركەوتنی ریشە و قووڵیی مەزهەبییش دەكەن بەسەر قووڵیی نەتەوەییدا. بۆیە ئەگەر تاڵاوی پەیوەندیی لەگەڵ تاران بووبێتە هۆی دروستبوون و سەرهەڵدانی هەست و نەستی نەرێنی لەبەرامبەریدا، ئەوا تاڵاوی پەیوەندیی لەگەڵ رەگوڕیشە و قووڵاییە عەرەبییەكەیشدا هەستێكی زیاتر لەو هەستەی لادروستكردوون.

شتێكی تر كە دەبێت ئاگاداری بین ئەوەیە تاران لە هەموو وردەكارییەكی ژیانی گشتیی عێراقدا بوونی هەیە. بوونی هەیە لە گەندەڵیدا، بوونی هەیە لە میلیشیاكاندا، بوونی هەیە لە جەنگەكاندا، بوونی هەیە لە ئامادەكردنی زیارەتكارە ئێرانیەكاندا بۆ شارە پیرۆزەكان، بوونی هەیە لە پێكهێنانی لیست و قەوارە و هاوپەیمانێتیەكان و هەروەها بوونی هەیە لە پەیوەندیی لەگەڵ سوننە و لەگەڵ كورد-یشدا. لەبەرامبەر ئەمەدا نەبوون و (غیاب)ی عەرەبی لە هەموو شتێكی عێراقدا دەنگدەداتەوە. بوونی عەرەبی هیچ كاریگەرییەكی لە بەغدا نییە بێجگە لەو باڵیۆزخانانەی كە دیپلۆماتەكان، بە وریاییەوە، تێیاندا دانیشتوون و زۆربەی كاتەكانیان لەناو چواردیوای باڵیۆزخانەكانیاندا بەسەر دەبەن.

ئەم راستییە، هەر هەوڵدانێك بۆ دووركەوتنەوە لە تاران دەخاتە خانەی رۆیشتن بەرەو نادیارەوە. چونكە كێ‌ پێشوازیی لە كەسێك دەكات كە بڕیاری دووركەوتنەوە لە تاران بدات؟ ئەگەر كەسێكیش هەبێت پێشوازیی لێ‌ بكات، چۆن ئەم پەیوەندییە بەڕێوەببات و چۆن بتوانێت بە پشتبەستن بە عەرەب، كە هەر لە بنەڕەتەوە لە وڵاتەكەیدا نییە، بڕیار بدات لەسەر دووركەوتنەوە لە تاران؟!
  
بەدواداچوونێك نەكراوە لەسەر تێگەیشتن و زانینی سروشت و چۆنیەتیی پەیوەندیی نێوان موقتەدا سەدر و ئێران. كابرا كە بەم دواییانە لە ئێران (دوورخراوەتەوە) پێشتر ساڵانێك لە قوم بووە و لەسەردەستی زانایانی ئەوێ‌ وانەی وەرگرتووە و كوڕی (حەوزەی ناتیقە)یە كە باوكی دایمەزراندووە و نزیكترین مەدرسەی فیقهی عێراقیە لە مەدرسەی ولایەی فیقهـ-ەوە. لەبەرامبەر ئەوەیشدا لە هەموو سیاسییە شیعە عێراقیەكان سەربەئاژاوەوە و گۆبەنتر بووە و لێدوانگەلێكی وای داوە كە بە هیچ كلۆجێك لەگەڵ پێگەی ئێران، چ لە عێراق و چ لە ناوچەكەدا، نایەنەوە.

ئێستا سەدر هاوپەیمانێتیەكی لەگەڵ هادی عامری فەرماندەی میلیشیا عێراقیەكان راگەیاندووە، ئەو میلیشیایانەی كە لە هەموو بەرە مەزهەبیەكانەوە دەجەنگن و شەڕ دەكەن، ئەو میلیشیایانەی كە قاسم سولەیمانی سەرپەرشتیی پێكهێنانی كردوون. بۆ زانیاریی، خودی سەدر-یش بۆخۆی میلیشیای هەیە كە (سرایا السلام)ە. ئەم هاوپەیمانێتیە ناكرێت لە چوارچێوەی ئەو بڕوایەدا تێیبگەین كە سەركەوتنی سەدر لە هەڵبژاردنەكاندا مانای دۆڕاندنی تاران-ە، چونكە كارتەكانی دەستی ئێران لەعێراقدا یەكجار زۆرن، بۆیە كە ئاگاداری پێشكەوتنە سیاسیەكەی (ئاژاوەچیەكە)یشە لە هەڵبژاردنەكەدا، بەڵام پەلەی نییە لەوەدا كە وەك نەیارێكی خۆی پلەبەندی بكات. تاران دەزانێت كە كاریگەری و كارتێكردنە مەزهەبیەكە بەهێزترە لە بژاردەی سیاسیەكان و ویست و ئارەزوویان بۆ ئەوەی لێی دووربكەونەوە. هەروەها دەیشزانێت كە ئەوەی ئارەزووی دووركەوتنەوەی بكات، ئامانج و مەرامی خۆی لە وڵاتانی تردا نادۆزێتەوە، ئیتر وڵاتانی عەرەبی یان توركی بن. ئەمە ئەگەر ئەوەیش بخەینە لاوە كە لێكتێنەگەیشتنێكی زۆر هەیە لە نێوان سەدر و واشنتۆن-دا، لێكنەگەیشتنێك كە چەند هێندەی لێكتێنەگەیشتنیەتی لەگەڵ تاران، ئەم راستیەیش حساباتگەلێكی وای هەیە كە خاوەن (تیۆری سەركەوتنی سەدر واتا شكستی تاران) لەو دەرەنجامانەی هەڵیانهێنجاوە، رەچاویان نەكردووە و نەیانزانیوە.
    
لەو كاتەدا كە سەدر و عامری لە نەجەف و لە نزیك مەرجەعەكانی شارەكەوە كۆبووبوونەوە، قاسم سولەیمانی لە حەج-ی كەربەلا بوو و لەوێوە چاودێریی وردەكاریی دیدارەكەیانی دەكرد و بزە و زەردەخەنە دروستكراوەكانی، لە رێی سكایپ-ەوە، ئاراستەی هەردوو تیمی دانوستانكار دەكرد.




created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure