چیرۆكى كوڕێكى كوردى هاوڕه‌گه‌زخواز كه‌ خۆشه‌ویستى كوڕى هه‌یه‌

هەواڵ / ڕاپۆرت :: 4 رۆژ پێش ئێستا‌ :: 27459‌ جار بینراوە
وێنه‌كه‌ى هاوڕه‌گه‌زخوازێك

تاگ :: ڕاپۆرت

دواڕۆژ، پشتیوان جەمال


كاتژمێر 7:15ى به‌یانییه‌، له‌به‌رده‌م ئاوێنه‌ى ژورى خه‌وتنه‌كه‌ى دانیشتووه‌، سه‌رقاڵى شانه‌كردنى قژیه‌تى، مێزه‌كه‌ى پڕه‌ له‌ ماكیاژى جۆراوجۆر. پاش شانه‌كردنى قژى سوراوه‌ سوره‌كه‌ى هه‌ڵگرت و لێوه‌كانى ره‌نگ كرد، ئیتر ده‌ستى دایه‌ جانتاكه‌ى و كتێبه‌كانى بۆ ئه‌وه‌ى بچێته‌ زانكۆ، به‌ڵام پێش ئه‌وه‌ى ماڵه‌كه‌ى به‌جێبهێڵت و له‌كاتێدا كه‌ سه‌رقاڵى له‌پێكردنى پێڵاوه‌ پاژنه‌ به‌رزه‌كانى بوو به‌ ئێمه‌ى وت "ئێستا كه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ى وڵاتم ئاسوده‌ ترم، چونكه‌ لێر هاوڕه‌گه‌زخوازبوون عه‌یبه‌ نیه‌، پاشان من ئێستا خۆشه‌ویستێكى كوڕم هه‌یه‌ و زۆر ئاسوده‌م له‌گه‌ڵى".

ئیلى گه‌نجێكى كوردى ته‌مه‌ن 28 ساڵه‌ و ره‌گه‌زخوازه‌، ماوه‌ى سێ ساڵه‌ به‌ ئاواتى گۆڕینى ره‌گه‌زى له‌ له‌ كوڕه‌وه‌ بۆ كچ رویكردووه‌ته‌ ده‌ره‌وه‌ى وڵات. له‌ ئێستاشدا هه‌ر به‌ هۆكارى گۆڕینى ره‌گه‌زى مافى په‌نابه‌رى وه‌رگرتووه‌ و له‌ قۆناغه‌كانى سه‌ره‌تاى پرۆسه‌ى گۆڕینى ره‌گه‌زیدایه‌، هاوكات سه‌رقاڵى خوێندنى زمان، وه‌ك خۆشى ده‌ڵێت "هه‌موو ئاواتم ئه‌وه‌یه‌ بتوانم خوێندنه‌كه‌م ته‌واوبكه‌م".

ئەو گەنجە سەرقاڵی خوێندنە و ناوی خۆیشی بۆ (ئیللی) گۆڕیوە، دواڕۆژ دوای چەند جارێك هەوڵدان بۆ وردەكاری گۆڕینی رەگەز و چۆنیەتی ژیانی لەكوردستان، لەزاری خۆیەوە چیرۆكەكەی دەگێڕێتەوە، بەڵام لەبەر پاراستنی ژیانی، ناوی ئەو وڵاتەی كە ئێستا لێی دەژی و شوێنی پێشتری ژیانی لەكوردستان، ئاشكرا ناكات.

سەرەتای ژیانی چۆن بووە؟
ئیللی بەوتەی خۆی، هەر بەو شێوەیە لەدایكبووە و لەمنداڵییەوە هاوشێوەی ئافرەت، پەنجەی بۆیە كردووه‌ و جلی كچانەشی لەبەر كردووە، بۆیە هەر لەجیناتەوە ئەو هەستەی هەبووە و تەنانەت لەنێو كەسوكاریشیدا هەر ئەو، بەو شێوەیە بووە.

سەبارەت بەوەی حەزیدەكرد لەسەرەتای ژیانییەوە هەر كچ بووایە، ئیللی دەڵێت "لەمنداڵیدا نەمدەزانی ئەو مەسەلەیە چییە، بەڵام هەستێكم هەبوو كە زیاتر رۆحیەتی ئافرەتبوونم تێدایە، پاشان كە چوومە تەمەنی 16 ساڵی ماكیاژم دەكرد، بەو هۆیەوە هاوڕێكانم لێم دووركەوتنەوە، دواتر هەندێك هاوڕێی دیكەی وەك خۆم دۆزییەوە، هەر بەو هۆیەشەوە وازم لەخوێندن هێنا".

ئێستاش هاوڕەگەزخوازە
ئیللی بەوتەی خۆی، لەكوردستان بەهۆی هاوڕەگەزخوازییەكەیەوە چەندینجار تووشی كێشە و تەنانەت هەڕەشەلێكردن بۆتەوە و وتی: "دەرەوەی وڵات بۆ من باشترە، چونكە لەكوردستان لەچەند شوێن و لایەنێكەوە هەڕەشەم لێكرا و تەنانەت لەزۆر كافێكدا خرابوومە لیستی رەشەوە و بۆم نەبوو بڕۆمە ئەو شوێنانە".

هەر بەوتەی ئیللی، كاتێك لەكوردستان بووە لەسەر شەقامەكان ڕۆیشتووە تانەیان لێداوە و دەڵێت :"كە دەچوومە هەندێك شوێن دەیانوت تۆ كوڕی یان كچی؟، بەمەرجێك شێوازی رووخساریشم زۆر نەگۆڕیبوو، بەڵام دیاریش بوو كوڕێكی ئاسایی نیم و هاوڕەگەزخوازم".

وەك چۆن ئێستاش هاوڕەگەزخوازە و لەگەڵ كەسێكی بیانی خۆشەویستی یەكدین و وتی  "لەڕووی سێكسییەوە خۆشەویستی خۆم هەیە، لەڕووی دەروونییشەوە كاریگەری زۆری هەیە بۆم و زۆر موڕتاحترم، چونكە لەگەڵ ئەو كەسە لەدڵەوە یەكدیمان خۆشدەوێت".

ئیللی بەداخە لەوەی لەكوردستان بەچاوێكی نەشیاو لەهاوڕەگەزخواز دەڕوانن و دەڵێت "لەگەڵ رێزم بۆ خانەوادەی كورد، بەڵام زانیارییان لەسەر هاوڕەگەزخواز نییە و پێیان دەڵێن "منداڵباز" یان وشەی ناشرینتر، بۆیە ئەوان كەسوكاریشم نەیاندەزانی هاوڕەگەزخوازم، ئەو كاتەی ماكیاجم دەكرد یان جلێكی ئافرەتانم لەبەر دەكرد و دەچوومە دەرەوە، تەنها دەیانوت كوڕیت و پێویستە وەكو كوڕ مامەڵە بكەیت".

لەئەوروپا چۆن رەگەز دەگۆڕدرێت؟
رەنگە لای زۆر كەس لەكوردستان وا لێكبدرێتەوە كە لەدەرەوەی وڵات بەو پێیەی سەربەستی زیاتری تێدایە و لەڕووی زانستیشەوە پێشكەوتووترن، بۆیە گۆڕینی رەگەزیش ئاسانە، بەڵام ئیللی دەڵێت: "لە ئەوروپا گۆڕینی رەگەز ئاسان نییە و بەچەند قۆناغێكدا دەڕوات، سەرەتا دەبێت ئەو كەسە بۆ ماوەی شەش مانگ تا ساڵێك هۆڕمۆن وەربگرێت، پاشان پزیشك بەئاسانی بڕیار بۆ گۆڕینی رەگەزی نادات، لەبەرئەوەی گۆڕینی رەگەز  شتێكە گەڕانەوەی نییە".

وەكو ئیللی باسیكرد، دەبێت ئەو كەسە بەتەواوی متمانەی بەخۆی هەبێت پاشان رەگەز بگۆڕێت، دوای سێ تا چوار بینینی پزیشك، ئینجا پزیشكەكە بڕیار دەدات ئەو كەسە رەگەزی بگۆڕێت، هۆكارەكەشی ئەوەیە لەڕووی رۆحی و دەروونی و جەستەییەوە پێویستی پێیەتی.

بەوتەی ئیللی، هەر قۆناغێكی لای پزیشك مانگێك تا دوو مانگی پێدەچێت، واتە ئەو سێ تا چوار بینینەی پزیشك لەماوەی 7 بۆ 8 مانگ تەواو دەبێت، پاشان دەست بەوەرگرتنی هۆرمۆن دەكرێت، واتە كۆی پڕۆسەكە نزیكەی 2 ساڵ تا 3 ساڵی دەوێت.

ئیللی دەستی پێكردووە
ئەو گەنجە كوردە بۆ دەستپێكی گۆڕینی رەگەزەكەی دەستی بە گۆڕانكارییەكان كردووە و دەڵێت: "ساڵی یەكەم هۆرمۆن بۆ دروستبوونی سنگی وەردەگرێت و ساڵی دووەم و سێیەمیش پزیشك دەیبینێتەوە بۆ ئەوەی راهێنانی دیكەی بۆ دابنێت بۆ ئەوەی ئایا دەتەوێت كۆئەندامی زاوزێت بمێنێت یان لایببات".

ئیللی وتی: "هەندێك دەیانەوێت ئەندامی زاوزێ لاببەن و هەندێكیش دەیانەوێت بمێنێتەوە، وەك خۆم جارێ بڕیارم نەداوە كۆئەندامی زاوزێم لاببەم یان بمێنێتەوە، لەبەرئەوەی هیچ هەستێكم بۆ ئافرەت نییە".

چەندی تێدەچێت؟
لەدەرەوەی وڵات گۆڕینی رەگەز لەوڵاتێك بۆ وڵاتێكی دیكە دەگۆڕێت، وەكو ئیللی روونیكردەوە، دوو رێگەیە، یەكەمیان حكومەت پشتگیری ئەو كەسە دەكات بەپێی پشكنینی پزیشك و حكومەت دەتوانێت 80% تا 90%ی تێچووەكەی بۆ بدات، دووەمیش ئەوانەی دۆخی داراییان باشە لەسەر ئەركی خۆیانە و لەماوەی شەش مانگ تا ساڵێك بۆی تەواو دەكرێت.

ئەو وتی: "بۆ نموونە لە فیلیپین و تایلاند 15 تا 20 هەزار دۆلاری تێدەچێت، لەتوركیا و ئێران و لوبنان-یش دەكرێت، بەڵام لەئەوروپا كوالێتی باشترە و گەرەنتی هەیە تا 20 ساڵی دیكە كێشەی نابێت، لێرە نزیكەی 80 تا 90 هەزار دۆلاری دەوێت".

ئیللی چۆن پارەكە پەیدا دەكات؟
ئیللی لەبەرئەوەی هەر بەهۆی ئەو كەیسەیەوە مافی پەنابەری لەو وڵاتە  وەرگرتووە، بۆیە ئێستا دەخوێنێت و ئاواتی تەواوكردنی خوێندنی زانكۆیە و حكومەت پارەكەی بۆ دەدات.

ناوبراو دەڵێت: "ئەگەر پەنابەر بیت حكومەت هاوكاریت دەكات، بۆ نموونە حكومەت پێداویستییە سەرەكییەكانت بۆ دەكات لەوانەش سینگت بۆ دادەنێن لەگەڵ لابردنی ئەندامی زاوزێ، هیچی دیكەت بۆ ناكەن، چونكە كاتێك دەتەوێت ببیتە ئافرەتێكی تەواو، پێویستت بەجوانكاری لەش و لەیزەر و بچووككردنەوەی مل و شكاندنی ماسولكەیە".

بۆ گۆڕینی رەگەزی، كێشەیەكی گەورەی هەیە
هەرچەندە ئیللی لەدەرەوەی وڵات دەژی و بەنیازیشە سەردانی كوردستان نەكاتەوە، بەڵام كاتێك لەكوردستانیش ژیاوە خانەوادەكەی نەیانزانیوە هاوڕەگەزخوازە و ئێستاش نازانن دەیەوێت رەگەزی خۆی بگۆڕێت و ئەوەش گەورەترین كێشەیەتی. 

ئەو دەڵێت "كەسوكارم ئاگاداری ئەوە نین كە بەنیازی گۆڕینی رەگەزم، لەبەرئەوەی پێیان قبوڵ ناكرێت، ئێستاش گەورەترین كێشەم ئەوەیە ناتوانم پەیوەندی لەگەڵ خێزانم داببڕم، بەڵام ناچاریشم ئەو گۆڕینی رەگەزە بكەم، چونكە رۆحیەتم دەیەوێت و تەنها لەبەر ئەوەش هاتوومەتە دەرەوە".

گۆڕینی رەگەز، لەمنداڵ بێبەشیان دەكات؟
بەوتەی ئیللی، لەحاڵەتی گۆڕینی رەگەزیان بۆ كچ، ئەوان ناتوانن منداڵ دروست بكەن، بەڵام دەتوانن هاوسەرگیری بكەن و لەسەر پاسپۆرتیشیان رەگەزیان دەكرێتە ئافرەت".

زانیاری نوێ لەسەر "ئەلیسا" دەدات
تائێستا لەكورد تەنها واحید نەژاد دوای رۆیشتنی بۆ دەرەوەی وڵات رەگەزی خۆی بۆ كچ گۆڕی و تەنانەت ناوی خۆیشی كرد بە (ئەلیسا) زووزووش لە پەڕەی خۆی لە فەیسبووك پەیام بڵاودەكاتەوە.

ئیللی پەیوەندی لەگەڵ ئەلیسا هەیە و سەبارەت بەوەی ئەلیسا بەتەواوی بۆتە ئافرەت؟ دەڵێت "ئەلیسا بەتەواوی ئافرەت نییە، بەڵام هەندێك قۆناغی تێپەڕاندووە و لەئایندەدا دەبێتە ئافرەتێكی تەواو"، ئەو، پەیوەندی لەگەڵ كوردی دیكەش هەیە كە دەیانەوێت رەگەزی خۆیان بگۆڕن.

پسپۆڕێكی دەروونی: ئەوانەی رەگەز دەگۆڕن نەخۆشی دەروونیان هەیە
د.ئەفرام محەمەد، پزیشكی پسپۆڕی دەروونی بە دواڕۆژی راگەیاند :"ئەو كەسانەی  رەگەزی خۆیان دەگۆڕن لەڕووی دەرونییەوە و بەپێی سەرچاوە زانستییەكان نەخۆشی دەرونییان هەیە كە پێی دەوترێت (پەشێوی دیاریكردنی ناسنامە) و لەچاپە نوێیەكاندا پێی دەوترێت (بێزاری رەگەزی)، بەڵام لەباری ئاساییدا تاك پەنا ناباتە بەر گۆڕینی رەگەز.

ناوبراو روونیكردەوە :"گۆڕینی رەگەز تاڕادەیەك ئارامی دەروونی بەو نەخۆشانە دەبەخشێت، چونكە لەو كاتەدا مێشك و جەستەیان هاوتا دەبێت، بەڵام ناگەنە ئارامی تەواو بەهۆی ئەوەی نەشتەرگەرییەكان تەنها رواڵەتی سێكسی دەرەوە دەگۆڕن، بەڵام ناتوانرێت دەستكاری كۆئەندانی زاوزێ - بەشی ناوەوە بكرێت بەو واتایەی كاتێك نێرینە رەگەزی خۆی دەكاتە مێینە ناتوانێت سووڕی مانگانەی هەبێت و توانای منداڵبوونی نییە، بۆیە زیاتر رووكەشە چارەسەرە، نەك گۆڕینی تەواو".

د.ئەفرام ئاماژەی بەوەكرد :"بەهەمان شێوە خانمانیش كاتێك خۆیان دەكەن بە نێرینە، ناتوانن منداڵ بخەنەوە یان تۆواویان هەبێت، بەڵكو تەنها لەڕووكەشدا گۆڕانكاری دەكرێت، ئەمەش وا دەكات پاش ماوەیەك تاك هێدی هێدی هەست بەوە بكات كە گۆڕینی رەگەزەكە مانای تەواوی رەگەزی بەرانبەر ناگەیەنێت و ناچار دەبێت سێكس تەنها بۆ چێژوەرگرتن بكات، نەك بۆ خستنەوەی نەوە".

ئەو پزیشكە پسپۆڕە دەروونییە ئاشكرایكرد :"سەردانكرنەوەی نەخۆش بۆ لای پزیشكی دەروونی بەپێی حاڵەتەكە دەگۆڕێت، بەشێكی زۆریان پاش نەشتەرگەری سەردان ناكەنەوە".

"لەسلێمانی حاڵەتێكی دەگمەنە"
د.ئەفرام كە لەشاری سلێمانی نیشتەجێە وتی :"گۆڕینی رەگەز حاڵەتێكی دەگمەنە، دەتوانم بڵێم ساڵانە دوو بۆ سێ حاڵەت سەردانی كلینیكەكەی من دەكەن ئەوانیش ئەوانەن كە هێشتا نەشتەرگەرییان نەكردووە، ئەوانەی كە نەشتەرگەری دەكەن ژمارەكە لەوە كەمترە بەهۆی زیاتر لە هۆكارێك كە تاك ناتوانێت ئەو نەشتەرگەرییە بكات".

"پزیشكانی جوانكاری كوردستان شارەزاییان لێی نییە"
دواڕۆژ بۆ وەرگرتنی زانیاری سەبارەت بەئەنجامدانی ئەو نەشتەرگەرییە لە كوردستان یان لێكەوتە خراپەكانی بۆ ئەو كەسەی دەیكات، پەیوەندی بەچەند پزیشكێكی جوانكارییەوە كرد و ئامادە نەبوون قسەی لەسەر بكەن.

بەڵام د.نالی كۆیی، پزیشكی جوانكاری بۆ دواڕۆژ رایگەیاند :"لەبەرئەوەی ئەو نەشتەرگەرییە لەكوردستان ناكرێت و رێگە پێنەدراوە مەگەر لەحاڵەتی زۆر پێویستدا نەبێت كە دادوەر رێگەی پێبدات ئەویش ئەو كەسە نێرەمووك بێت و بیەوێت خۆی بۆ رەگەزێكیان یەكلایی بكاتەوە، بۆیە پزیشكەكانیش شارەزایی تەواویان لەسەری نییە".

یەكێتی زانایان: گۆڕینی رەگەز دروست نییە
مەلا عەتا پێنجوێنی، جێگری سكرتێری لقی سلێمانی یەكێتی زانایانی ئاینی ئیسلامی كوردستان بۆ دواڕۆژی روونكردەوە، لەئاینی پیرۆزی ئیسلامدا گۆڕینی رەگەز رێگە پێنەدراوە، مەگەر كەسێك هەردوو رەگەزەكەی تێدا بێت و لایەنی پزیشكی بەلای نێر یان مێ ساغی بكاتەوە.

"كوفرێكی یاسایی گەورەیە"
ئاسۆ هاشم، راوێژكاری یاسایی بە دواڕۆژی راگەیاند :"گۆڕینی رەگەز پێچەوانەی دەستووری عێراق و یاسا كارپێكراوەكانە، چونكە سەرچاوەی دەستوور شەریعەتی ئیسلامە، بۆیە ئەو بابەتە بۆ عێراق و هەرێمی كوردستان-یش كوفرێكی یاسایی زۆر گەورەیە و زۆر بەتوندی رەتدەكرێتەوە.

"كارێكی ئاساییە"
هێمن خۆفیا، هاوڕێی نزیكی ئیللی بووە لەكوردستان و ئێستاش كە لەدەرەوەی وڵاتە پەیوەندییان هەیە، هێمن بۆ دواڕۆژی روونكردەوە :"زۆر ئاساییە كەسێك بڕیار لەگۆڕینی رەگەزی بدات، چونكە هەر كەسێك لەژیانیدا باشتر وایە بڕیار لەسەر شتێك بدات كە عەقڵی خۆی پێی خۆشە، نەك كۆمەڵگە".

خۆفیا باسی ئەو كاتانەی ئیللی كرد كە لەكوردستان بووە و وتی :"بەردەوام گرفتی هەبوو، چونكە لەژێر دوو كاریگەریدا بوو، یەكێكیان دین، پاشان ئێمە كەوتووینەتە ژێر چەپۆكی لایەنی عەشایەری كە دەڵێن كوڕ و كچەكانیان دەبێت هەر كوڕ و كچ بن، بۆیە قبوڵی ناكەن رەگەزیان بگۆڕن". 

سیفاتی سەرنجڕاكێشیان چییە؟
هێمن خۆفیا چەند سیفاتێكی سەرنجڕاكێشی ئەو كەسانەی باسكرد كە دەیانەوێت رەگەزیان بگۆڕن "بۆ نموونە كچ دەناسم وەكو كوڕ بەڕێگەدا دەڕوات، هیوایەتی تەزبیحە، لەكاتێكدا كوڕ حەزی لەتەزبیحە، كوڕەكانیش حەزیان لەپێداویستی كچانەیە، وەكو سوراوكردن یان جانتا هەڵگرتنی كچان".

"ئاسایی نییە"

بەپێچەوانەوەی هێمن، ئاكۆ ئەبوبەكر گەنجێكی 32 ساڵە و دانیشتووی شاری سلێمانییە دژی گۆڕینی رەگەزە، چونكە ئەو كەسە دەستكاری ئیشی خوای گەورە دەكات و وتی :"كاتێك خوای گەورە بە هەر شێوەیەك مرۆڤی دروستكرد، ئیتر پێویست ناكات ئەو كەسە دەستكاری خۆی بكات مەگەر لەڕووی تەندروستییەوە پێویستی پێی بێت، بۆیە گۆڕینی رەگەز كارێكی باش و ئاسایی نییە".

پێداچونه‌وه‌: ئاهه‌نگ حسێن



  • ڕۆژ
  • هەفتە
  • مانگ
created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure