ڤیدیۆ: رێپێوانی خوێ‌-ی گاندی 290 كیلۆمەتر بوو

هەواڵ / که‌لتور :: 13/03/2019‌ :: 122‌ جار بینراوە

دواڕۆژ

رێپێوانی خوێ‌ یان رێڕۆیشتنی خوێ‌، كە بەشێك بوو لە هەڵمەتی (ناتوندوتیژی)یەكەی مەهاتما گاندی-ی بیرمەندی ناوداری هیندستان، لە رۆژی 12ی ئازاری ساڵی 1930دا دەستی پێكرد و 24 رۆژی خایاند.

ئەو هەنگاوە دەنگدانەوەیەكی جیهانیی لێكەوتەوە و كاریگەریی راستەوخۆی هەبوو لەسەر سەربەخۆبوونی هندستان، بەشێك بوو لەو پرەنسیپە ناتوندوتیژییەی كە بووەتە ناسناوی گاندی و بەرپەرچدانەوە و ناڕەزایەتییەكی ئاشتیخوازانەی هندییەكان بە رابەرایەتی گاندی بوو لەدژی باجی زۆری بریتانیەكان لەسەر خوێ‌ و قۆرخكردنی بەرهەمی خوێ‌. 

رێپێوانەكە بووە كاروانێكی رێڕۆیشتن و بەدرێژایی رێگەكە (290 كیلۆمەتر) هەزاران هاووڵاتیی رەشوڕووتی هندی پەیوەندییان پێوەكرد و بەمەیش یاخیبوونێكی نیمچە سەرتاسەریی لە دژی بریتانیەكان بەرپابوو كە ملیۆنەها هندی بەشدارییان تێداكرد.

گاندی لە 5ی ئایاری هەمان ساڵدا دەستگیركرا و ئەمەیش ئەوەندەی تر هندییەكانی هاندا بۆ درێژەدان بەو ناڕەزایەتی و مانگرتنەی كە دژی یاسای باجی زۆر و زۆرەملێی بریتانیا دروست بووبوو و زیاتر لە 80 هەزار هندیی بەهۆیەوە زیندانی كرابوون. تا سەرەنجام دوای نزیكەی ساڵێك و لەگەڵ ئازادكردنی گاندی-دا یاخیبوونەكە كۆتایی هات.
ئەگەرچی ئەم رووداوە كاریگەرییەكی زۆری لەسەر بریتانیا دروستكرد، بەڵام وەك هەر هێزێكی داگیركەر ئەوەندە سازشی لەسەر سیاسەتەكانی خۆی لە هندستاندا نەكرد. لەگەڵ ئەوەیشدا رێپێوانەكە و دەرەنجامەكانی دەنگدانەوەیەكی فراوانی لە جیهاندا دروست كرد و تەنانەت دەوترێت كە كاری راستەوخۆی لە مارتن لۆتەر كینگ (1929-1968)ی چالاكوان و مافخوازی مرۆیی رەشپێست و خەبات و تێكۆشانەكانی لە شەستەكانی سەدەی رابوردوودا كردووە بۆ بەدەستهێنانی مافە مەدەنییەكانی خەڵكانی رەشپێست.

رێپێوانەكە 24 رۆژی خایاند و 290 كیلۆمەتر رۆیشتن، لەو ماوەیەدا رۆژانە گاندی وتاری پێشكەش بە بەشداربوان دەكرد. لێرەدا چەند دێڕێك لە وتارەكانی دەخەینە بەرچاو:
ـ سوێنددەخۆین یان سەربەخۆیی هند بەدەستدێنین یان دەچینە بەندیخانەوە. 
ـ سوێنددەخۆین سەربەخۆیی هند بەبێ‌ توندوتیژیی دێتەدی.
ـ هند سێ‌ چارەكە ملیۆن گوندی هەیە، خۆ ئەگەر لەهەر گوندێك دە كەس خۆی بۆ بەرهەمهێنانی خوێ‌ بۆ گوندەكەیان ببەخشن ئەوا پێویستمان بە خوێی بریتانیەكان نابێت.
ـ بەڵێنتان پێدەدەم رۆژێك دێت بریتانیەكان داوای لێبووردنمان لێ‌ بكەن لەبەرامبەر ئەوەی كە بەسەریانداهێناوین.
ـ هیچ كاربەدەستێكی  بریتانی ئازار نادەین، راستە ئەوان حوكممان دەكەن بەڵام میوانن لامان.
ـ ئەم شەو لە ماڵی برایەكی موسڵمان دەمێنینەوە كە دەعوەتی كردووین.
ـ نابێت دەرفەتی ئەوە بە بریتانیەكان بدەین كە بەش بەشمان بكەن بۆ موسڵمان و هندۆس. 

 



  • ڕۆژ
  • هەفتە
  • مانگ
created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure