چۆن رێگریى له‌ خۆكوشتن بكرێت و نیشانه‌كانى چین؟
پسپۆڕێك: سەنتەرێکی راوێژکاریی خێزانی پێویسته‌

هەواڵ / چاوپێکەوتن :: 25/01/2018‌ :: 1155‌ جار بینراوە
هه‌ژار مه‌عروف

دواڕۆژ، سامان قوبادى 
هۆكاره‌كانى زیادبوونى خۆكوشتن و دروستبوونى نه‌خۆشیی ده‌روونى چین؟ چاره‌سه‌ره‌كان كامانه‌ن؟ چۆن هه‌ست به‌وه‌ بكرێت كه‌سێك ده‌یه‌وێت كۆتایى به‌ ژیانى بهێنێت؟ چی بكرێت بۆ رێگریكردن لێى و ئه‌ركى خێزان چییه‌؟ له‌ چاوپێكه‌وتنێكى دواڕۆژدا دكتۆر هه‌ژار عوسمان مه‌عروف، پسپۆڕى ده‌روونى وه‌ڵامى ئه‌م پرسانه‌ و چه‌ند پرسێكى تر ده‌داته‌وه‌. 


دواڕۆژ: دیارده‌ى خۆكوشتن ڕووى له‌ زیادبوونه‌، هۆكاره‌كان چین؟ 
هه‌ژار مه‌عروف
: نەبوونی پارە بەهۆی کەم مووچەیی و بازاڕسستی، بێکاریی زۆرینەی گەنجان و خەڵک بە گشتی، نەبوونی بوارەکانی هونەر و وەرزش و خۆسەرگەرمکردن و کاتبەسەربردنێکی شادیهێن بۆ زۆرینەی خەڵک، هەروەها نائومێدبوون له‌ ده‌سه‌ڵات، هەموو ئەمانە بەرپرسیارن لە زۆربوونی رێژەی خۆکوژی لە هەرێمی کوردستان. 

دواڕۆژ: نیشانه‌ و ئاماژه‌كان چین تا پێشتر هه‌ست به‌وه‌ بكرێت كه‌سێك هه‌وڵى خۆكوشتن ده‌دات بۆ ئه‌وه‌ى رێگریى لێ بكرێت؟ هاوكات ده‌كرێت ئاماژه‌ به‌ نیشانه‌كانى دروستبوونى نه‌خۆشى ده‌روونى بده‌یت؟ 
هه‌ژار مه‌عروف
: نیشانەکان ئەمانەن، داخران و دابڕانی وردە وردە یا خێرای تاک لە دەوروبەر، غەمباری و مات و مەلولیی توندی کەسەکە، خۆکوژی لەوانەی نەخۆشیی خەمۆکی و شیزۆفرینیایان هەیە زۆرترە لەوانەی کە ئەم نەخۆشیانەیان نییە. کێشەی کۆمەڵایەتیی توند و درێژخایەنی تاک لەگەڵ دەوروبەردا، بۆ نموونە توندوتیژیی زارەکی و جەستەیی جۆراوجۆری مێرد بەرامبەر ژن و منداڵەکانی، گەنجی لە خۆشەویستی نائومێدکراو، خورپەی دەروونیی توند، بۆ نموونە ئیفلاسبوونی کەسێکی پارەدار، دەرنەچوونی خوێندکارێک کە دەوروبەر لەسەر دەرنەچوونەکە دەکەونە ئازاردانی جۆراوجۆری لەبری دڵنەوایی و هاندان بۆ کۆڵنەدان لە خوێندن، نەخۆشیی جەستەیی پڕئازار و بێچارەسەر وەک سەرەتان.

دواڕۆژ: ئه‌ركى خێزان چییه‌ تا رێگریى له‌ خۆكوشتنى كه‌سێك یان دروستبوونى نه‌خۆشى ده‌روونى تاكه‌كانى بكات؟ 
هه‌ژار مه‌عروف
: خێزان گرنگترین پێکهاتەیە کە دەبێت چاودێر و ئاگاداربێت لەسەر ئەندامەکانی. بەتایبەتی دایک و باوک دەبێت ئاگایان لە باری دەروونی و کۆمەڵایەتیی منداڵەکانیان بن، چونکە مرۆڤ هەر پێویستیی بە شتە مادییەکانی وەک خۆراک و پۆشاک و ماڵ ...هتد نییە بەڵکو پێویستیشیان بە خۆشەویستی و لاواندنەوە و دڵنەوایی و پەیوەندیی کۆمەڵایەتی گەرموگوڕ هەیە. ئەگەر دایک و باوک هەستیان کرد منداڵەکەیان ڕەفتاری زۆر گۆڕاوە بە ئاقاری ماتی و بێدەنگی و دابڕان و غەم و خەفەتی زۆر، یا بە ئاقاری بیر و هزر و ڕەفتاری زۆر ناسروشتی و سەرسوڕهێن و دەگمەن، هەروەها تێکچوونی هاوسەنگیی دەروونی،  دەبێت بێ ترس و بێ هیچ شەرمێک منداڵەکەیان ببەن بۆ لای دکتۆری دەروونی.

دواڕۆژ: فشارى ده‌روونى له‌ چییه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت؟ 
هه‌ژار مه‌عروف
: سەرچاوەکانی فشاری دەروونی بریتین لە خێزانێک کە پڕە لە ئاژاوە و کێشەی جۆراوجۆری درێژخایەن کە بێچارەسەر ماونەتەوە و بەردەوامن. فشارەکانی دەروونی خێزان وەک شوێنی کار، یا کۆمەڵ بە گشتی، بۆ نموونە کێشە دارایی و سیاسیە چارەسەرنەکراوەکانی حکومەت و نایەکسانی و نادادپەروەری و دابەشبوونی کۆمەڵ بۆ دوو چین.

دواڕۆژ: لاوازبوونى په‌یوه‌ندییه‌كان به‌تایبه‌ت كۆنتڕۆڵكردنى ژیانى كۆمه‌ڵایه‌تى له‌لایه‌ن ته‌كنه‌لۆجیاوه‌، نابێته‌ هۆى درزخستنه‌ ناو خێزان و كۆمه‌ڵگه‌؟ 
 هه‌ژار مه‌عروف
: بەڵێ وایە، چەندین کاتژمێر بەتەنیا خۆخەریککردن بە ئینتەرنێت وەک یوتیوب و فەیسبوک و تویتەر و گوگل و ویکیپیدیا و یارییە ئەلیکترۆنیەکان و قومار بە ئینتەرنێت و...هتد، هەموو ئەمانە دەبنە هۆی دابڕانی تاک لە خێزان و هاوڕێ و خزم و دراوسێ و هاوپیشەکان. دابڕان مرۆڤ بەرەو سستی و نائومێدی و خەمۆکی دەبات کە دوورنییە بە خۆکوشتن کۆتایی پێبێت.

دواڕۆژ: ئه‌و ره‌فتار و گوفتارانه‌ چین كه‌ ده‌بێت به‌رامبه‌ر به‌ كه‌سێكى تر به‌كاربهێنرێت، تا رووبه‌ڕووى رووخانى كه‌سایه‌تى یان نه‌خۆشیى ده‌روونیى نه‌بێته‌وه‌؟ 
هه‌ژار مه‌عروف
: مرۆڤ دەبێت بەرامبەر ئەویتر بەڕێز و نەرم و نیان و ئارام بێت، گوێبگرێت لە قسەکانی و هەوڵبدات بە خەیاڵ خۆی بخاتە جێی ئەویترەوە بۆ ئەوەی بتوانێ لە کێشەکانی، لە ترس و نیگەرانییەکانی، لە حەز و هیوا و ئاواتەکانی تێبگات. نابێت بە شێوەیەکی ڕەق و زبر بکەوێتە ڕەخنەبارانی یا گاڵتەپێکردنی و بەهەندوەرنەگرتنی یا تەنانەت سووکایەتیپێکردنی. مرۆڤ دەبێت پشتیوانی خوشک و برای مرۆڤی بێت و هاوکاریی بکات لە چارەسەرکردنی کێشەکانیدا.

دواڕۆژ: كه‌سێك كه‌ ده‌گاته‌ قۆناغى بڕیاردان به‌ كۆتاییهێنانى ژیانى، ئه‌و قۆناغانه‌ چین كه‌ پێشتر پێدا تێپه‌ڕبووه‌ تا گه‌یشتووه‌ به‌و بڕیاره‌؟ 
هه‌ژار مه‌عروف
: هەمیشە رووداوی خۆکوشتن پێشینەی زۆری هەیە، وەک قارچک لەپڕ لە زەوی نایەتەدەر. کێشە کۆمەڵایەتی و دەروونی و ئابورییەکانی تاک، هەروەها نەخۆشییە دەروونییەکانی وەک خەمۆکیی توند و شیزۆفرینیا کە بێچارەسەر دەمێننەوە، زۆرجار دەبنە هۆی نائومێدی و بێهیوایی زۆری تاک کە لە قۆناغێکدا ئیتر ئەو ئەگەرە هەیە کەسەکە بەرەو خۆکوشتن بەرێت. کەواتە دەبێت کێشەکان زوو لە قۆناغە سەرەتاییەکاندا چارەسەریان بکەین نەک وێڵیانکەین و گوێیان پێنەدەین هەتا بە خۆکوشتن دوایی دێت.

دواڕۆژ: بۆچى ئه‌وانه‌ى په‌نا بۆ خۆكوشتن ده‌به‌ن هاوسه‌رگیرییان كردووه‌ یان له‌ ته‌مه‌نێكى گه‌نجدان؟ 
هه‌ژار مه‌عروف
: زۆرجار ژن و مێرد لە سەرەتای ژیانیاندا، هەتا لە یەکتر تێدەگەن و نزیکدەبنەوە، چەندین کێشە و کۆسپی جۆراوجۆریان دێتەڕێ. بەداخەوە تائێستا لە سەرتاسەری هەرێمی کوردستاندا سەنتەرێکی بێلایەنی ناحیزبیی پیشەیی نییە کە بەخۆڕایی و لە شوێنێکی باشدا و دوور لە چاوی خەڵک، ڕاوێژکاریی خێزانی پێشکەش بە خێزانەکان بکات. دەبێت دکتۆری دەروونی و ڕاوێژکاری کۆمەڵایەتی و دەروونناس ئەم جۆرە سەنتەرە بەڕێوەببات، دڵنیام بوونی سەنتەرێکی ئاوا دەبێتە کەمکردنەوەی ڕێژەی خۆکوشتن لە خێزانەکاندا. بەداخەوە سه‌رمایه‌داره‌كانیش تائێستا دەسپێشخەرییەکیان نەکردوە بۆ دروستکردنی سەنتەری پسپۆڕ و کارامە. 

دواڕۆژ: بڵاوكردنه‌وه‌ى هه‌واڵى به‌په‌له‌ى خۆكوشتن و دڵته‌زێت مرۆڤ تووشى چى ده‌كات؟ 
هه‌ژار مه‌عروف
: میدیاکان نابێت گرنگیی زۆر بە شەڕ و توندوتیژیی بدەن و بەردەوام هەواڵەکانی کوشتن و خۆکوشتن و ئەشکەنجە و تاوان بە هەموو وردەکارییەکانەوە بڵاوبکەنەوە، باشە بڵاوکردنەوەی ئەم هەواڵە ناخۆش و ترسناک و غەمهێنانە چ سوودێکی هەیە بۆ تاک یا کۆمەڵ؟ 



  • ڕۆژ
  • هەفتە
  • مانگ
created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure