راپۆرته‌كانی ئۆكسفام و كۆڕبەندی دافۆس

هەواڵ / چاوی تۆ :: پێش 3 هەفتە ‌ :: 92‌ جار بینراوە
عەلی مەحمود محەمەد

راپۆرتی ساڵی 2019ى ئۆكسفام "ئۆكسفام تۆڕی رێكخراوە خێرخوازییەكانە بۆ كەمكردنەوەی هەژاری، ساڵی 1942 له‌ بریتانیا دامەزراوە" كە رۆژێك پێش دەستپێكردنی دانیشتنەكانی دافۆس بڵاوكرایەوە واتا لە 21ی جەنیوەری 2019، ئاگری بەردا لە جەستەی كۆبوونەوەكە. ئەوەی ئەمساڵیس تەزاندی. ساڵ لە دوای ساڵ راپۆرتەكان كاریگەرتر دەبن، ئەو ئامارانە كە تەنها دڵۆپێكن لە ئۆقیانووسی نادادپەروەرییەكانی سیستمی سەرمایەداری، بەهۆی هاوكێشەیەكی زۆر ساناوە، رۆژ لە دوای رۆژ هەژاران هەژارتر و دەوڵەمەندان دەوڵەمەندتر دەبن لە سایەی ئەم سیستمە.

راپۆرتەكان، هەرچەندە سەرنج هەیە لەسەریان، بەهۆی زیادەڕۆیی ئۆكسفام-ەوە نا، بەڵكو بەهۆی نەبوونی راپۆرتی وڵاتانەوە لەسەر سامان و داهاتی تاك، بەهۆی ئەوەی هێشتا ناتوانێت ناڕەواییەكانی سیستمی سەرمایەداریی، وەك هەیە، دەربخات و ببێتە ئاوێنەی واقیعی كۆمەڵایەتی سیاسی ئێستای جیهان، زۆر مرۆڤ لە كونج و كەلەبەری جیهان پەراوێزخراون و ئامارەكان ئاگایان لێیان نییە.

پارساڵ سەروەت و سامانی تەنها 26 كەس لە ملیاردێرەكانی جیهان، هاوتابوو بە سەروەت و سامانی 3ملیار و800 ملیۆن كەسی هەرە هەژاری جیهان، واتا نیوەی ژمارەی دانیشتوانی جیهان، كە لە 2018دا سەروەت و سامانی  42 ملیاردێر یەكسان بوو بە سەروەت و سامانی 3,8 ملیار مرۆڤی هەژار لە جیهاندا. لە ساڵی 2017دا  ئەم ژمارەیە 61 كەس و ساڵی 2016 تەنها 86 كەس و ساڵی 2009 بریتی بوو لە 390 كەس. بەم شێوەیە دەبینین ساڵ بە ساڵ  ژمارەی ملیاردێرەكان لە كەمبوونەوەدان و ژمارەی هەژارە هاوتاكانیان لە بەرزبوونەوەدایە.

لە ساڵی 2009وە ژمارەی ئەو ملیاردێرانەی سامانەكەیان هاوتایە بە داهاتی نیوە هەژارەكەی دانیشتوانی گۆی زەوی، بیستجار چووه‌تە سەر، ئەمە گەورەترین كارەساتە لە مێژووی مرۆڤایەتیدا. ئەم ئامارانە هەموویشی بەپێی راپۆرتەكانی ئۆكسفام-ن كە ئەویش سەرچاوەی سەرەكیی لێكۆڵینەوەكانی بانكی كریدی سویس و گۆڤاری فۆربیس-ە كە دوو دەزگای لێكۆڵینەوەی سەرمایەداریین.

راپۆرتەكانی ئۆكسفام ساڵانە گڕی گەرمای ناو هۆڵی  كۆڕبەندەكە و كاردانەوەكان لە بەرامبەری،  بەتینتر دەكات، بەبڵاوكردنەوەی ئامارەكانی. ئۆكسفام چارەسەری بۆ ئەم جەنگەڵستانە تەنها باج-ی زیاتر و دادپەروەرانەیە، واتە هەژاران هەر لە به‌ر رەحمەتی ملیاردێرەكان دەهێڵێتەوە، بۆ خێر و سەدەقەی دادپەروەرانە، دادپەروەریی بە مانەوەی ملیاردێرەكان لێ بە تێركردنی مەمرە و مەژیی هەژاران، ئەوان رەخنەیان لە مردنی لە برسانە لە سایەی سیستمی سەرمایەداریی نەك هەوڵدان بۆ یەكسانیی ئابووری.

ئەو 26ملیاردێرەی پارساڵ، 17یان ئەمەریكی و 2 فرەنسی و یەك مەكسیكى و یەك هیندی و 3 چینی و یەك هۆنگ كۆنگ (چین)ى بوون، لێ ئێستا ئەو هاوكێشەیە گۆڕاوە بەپێی قازانج و زەرەری ئەوان.

سەری  ساڵی  2019 خاوەن 1357,3 ملیار دۆلار بوون، لێ بۆ سەری ساڵی ئەمساڵ سەرمایەكەیان بە بڕی 316,3 ملیار دۆلار زیادی كرد، بە رێژەی 23,3% بووە 1673,6 ملیارد دۆلار." ئامارەكە تایبەتە بە خۆم" .


ئامارەكانی 2020ی ئۆكسفام
ئۆكسفام ئەگەر ئەمساڵیش بە پێوەری ساڵانی رابوردوو ئامارەكانی بڵاوبكردایەتەوە، ئەوا ژمارەی ئەم ملیاردێرانەی كە سامانەكەیان هاوتا دەبوو بە داهاتی نیوەی دانیشتوانی هەرە هەژاری جیهان، لە نێوان 16 بۆ 19دا دەبوو، بەمەیش ترس و موچڕكی زیاتری بڵاودەكردەوە بە جیهاندا، جەوی دافۆسییەكانی زیاتر تێكدەدا، زیاتر هەستیان دەكرد ئەوانن سەرچاوەی دڕندەییەكان.
بەڵام ئامارەكانی ئەمساڵیشی دیسان هەر بارمۆمەتری قینی لە سیستمی سەرمایەداریی بەرزكردەوە و رایگەیاند:
سامانی ملیاردێرەكانی جیهان كە ئێستا ژمارەیان 2153 كەسن"پارساڵ بەهۆی قەیرانی ئابووری وهەڵكشان و داكشانی بازاڕی دراو و پشكەوە 55كەسیان لە لیستەكە چوونەدەرەوە"، هاوتایە بە سامانی 60%ی دانیشتوانی جیهان، كە 4,6 ملیار كەسن و سامانی 1%ی هەرە دەوڵەمەندەكانی جیهان هاوتایە بە دووجاری سەروەت و سامانی 92%ی سەرجەم هاووڵاتیانی جیهان. هاوكات سامانی 22پیاوی هەرە دەوڵەمەندی جیهان هاوتایە بە سامانی هەموو ژنانی كیشوەری ئەفریقا كە زیاترە لە 600 ملیۆن كەس.

هەر بەپێی ئاماری ئەمساڵی دافۆس بێت، ژنان رۆژانە 12ملیار كاتژمێر كاری خۆڕایی دەكەن كە ساڵانە بایی 11ترلیۆن دۆلارە كە دەكاتە 12,6%ی بەرهەمی نەتەوەیی جیهانی.

چارەسەرییەكانی ئۆكسفام

ئۆكسفام رێگرتن لە هەڵاتن لە دانی باج  و بەرزكردنەوەی كرێی كرێكاران و سنووردانان بۆ مووچە و داهاتی بەڕێوەبەری راپەڕاندنی كۆمپانیاكان، بە رێگاچارەی گونجاو دەزانێت بۆ رێگرتن لە بەرزبوونەوەی نا یەكسانی، نەك هەڵوەشاندنەوەی خاوەندارێتی تایبەتی، وەلێ كاتێك تره‌مپ دەبێتە حاكمی جیهان, پێشنیارەكەی بستێك بڕ ناكات، چونكە حكومەت و چین و كۆمپانیا بوونەتە یەك دەستگا و لە خزمەت یەكتر كاردەكەن.

ئەمڕۆ لە جیهاندا لە رێگای پارتە راستگەراكان و بە بەهانەی راكێشانی سەرمایەگوزاریی بیانی و هەڵنەهاتنی سەرمایەی ناوخۆیی، هەڵمەتی توند بۆ كەمكردنەوەی باج هەیە لەسەر سەرمایەداران، 50 ساڵە ئەم حیكایەتە روو لە دافۆس و دافۆسچییە هێقە ئاڵتوونییەكان دەڵێنەوە، نەیتوانی بە نیو ئەندازەی راپەڕینی ئێلەگزەردەكانى فرەنسا و دەمامكدارەكانی شیلـلی كاریگەریی دابنێت و تەخت و تاراجێك بلەرزێنێت.
ئەدی كاتێك لەبریی راپۆرتە ساڵانەكان، پرۆلیتاریا و بریكاریای جیهانی قسەی خۆیان بكەن و شەڕی هێقە رەنگاوڕەنگەكان بێتە ناو باریكارد و سەرشەقامەكان، چی روودەدات؟.

بەپێچەوانەی ویستی ئۆكسفامەكان، باج  لەساڵی1970دا بە رێژەی62% بوو، بۆ 38% كەمبووەوە لە ساڵی 2013 لە وڵاتانی تازەگەشەكردوو 28% و لە وڵاتێكی وەك برازیل 10%یە.

دەوڵەمەندەكانیش نەك رێژەی باجیان بۆ كەمكراوەتەوە بگرە 7600 ملیار دۆلاریان لە 2500 شوێنی جیهان لە باج شاردووه‌تەوە. بەشێوەی گشتی ئێستا دەوڵەمەندەكان و كۆمپانیاكان باجی كەمتر دەدەن وەك لەوكات، بگرە بە كۆمەڵ وڵاتان بڕیار لەسەر كەمكردنەوەی باج دەدەن. كەواته‌ دافۆس و ئۆكسفامەكان 50 ساڵە چی دەكەن و چ بەرهەمێك دەدوورنەوە؟! .

زیادبوونی ژمارەی دەوڵەمەندەكان نیشانەی پێشكەوتنی ئابوریی نییە، بەڵكو نیشانەی شكستی سیستمە كە ناتوانێت پارسەنگ رابگرێت و بەرئەنجامی گەشەی ئابووریی دادپەروەرانە  لە نێوان مرۆڤەكان لە جیهاندا دابەش بكات، نەك  وەك سیاسییەكانی كوردستان پێیان وابوو بوونی هەزاران ملیۆنێر و30ملیاردێر نیشانەی پێشكەوتنی كوردستانە.

لەكاتێكدا 3,8 ملیار كەس هیچیان بەرنەكەوت لە  نیعمەتی گەشەی ئابوریی جیهان بگرە قازانج سەری مایەیشی خواردووە, تەنانەت كریستین لاغارد بەڕێوەبەری پارساڵی سندوقی دراوی جیهانی و ئێستای بانكی ئەوروپی، وتی"لە 15 وڵاتی جیهانی سێیەم، داهاتی تاك دابەزیووە". كەچی لە لایەكی ترەوە 27%ی گەشەی جیهان دەوڵەمەندەكان دەیبەن.

ساڵی 2009 ژمارەی ملیاردێرەكان 793 كەس بوو، كۆتایی 2019 گەیشتە 2153 كەس و سەرمایەكەیشیان گەیشتە 8,7 ترلیۆن دۆلار.

پ: ل. م



created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure