دڵه‌ڕاوكێی ئه‌كته‌ری شانۆ له‌كاتی نواندندا

هەواڵ / که‌لتور :: پێش 4 هەفتە ‌ :: 191‌ جار بینراوە

دواڕۆژ

یه‌كێك له‌و ئاسته‌نگانه‌ی كه‌ زۆرێك له‌ هونه‌رمه‌ندان (ئه‌كته‌ر، گۆرانیبێژ ، پێشكه‌شكار..) تووشی ده‌بنه‌وه‌، بریتیه‌ له‌ رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ بینه‌ران، هه‌رچه‌ند خاوه‌ن ئه‌زموونێكی زۆریش بێت یان مێژوویه‌كی هونه‌رییشی هه‌بێت. به‌ڵام ئه‌م جۆره‌ ترس و دڵه‌ڕاوكێیه‌ كارێكی سروشتییه‌، چونكه‌ ده‌ركه‌وتن به‌رامبه‌ر به‌جه‌ماوه‌ر كارێكی ئاسان نیه‌ به‌ تایبه‌تی له‌سه‌ر شانۆ كاتێ ئه‌كته‌ر به‌شێوه‌یه‌كی زیندوو و راسته‌وخۆ دیالۆگ یان جووڵه‌ له‌گه‌ڵ بینه‌ران ده‌كات. هۆكاره‌كه‌یشی بۆ هه‌یبه‌ت و مه‌زنیی شانۆ ده‌گه‌رێته‌وه‌. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ توانستی ئه‌كته‌ر رۆڵ ده‌بینێت بۆ ده‌رباز بوون له‌و دڵه‌ڕاوكێیه‌ له‌كاتی نواندندا، ئه‌گه‌رچی زۆرێك له‌ پسپۆرانی شانۆ  ترس و دڵه‌ڕاوكێ له‌لای ئه‌كته‌ران له‌سه‌ره‌تای ده‌ستپێكردنی نواندن، به‌ پێویستی ده‌زانن بۆئه‌وه‌ی نواندنه‌كه‌ی سه‌ركه‌وتوو بێت. ئه‌كته‌ره‌ مه‌زنه‌كان كه‌ هه‌موو ژیانیان له‌سه‌ر شانۆ بووه‌، هه‌رده‌م دووپاتی ئه‌وه‌ ده‌كه‌نه‌وه‌ (5-10) خووله‌كی سه‌ره‌تای نمایش تووشی جۆرێك له‌ ترس و دڵه‌ڕاوكێ ده‌بن، به‌ كارێكی نۆرماڵى ده‌زانن.

دڵه‌ڕاوكێی شانۆ چیه‌؟
دڵه‌ڕاوكێی شانۆ له‌وكاته‌ی ئه‌كته‌ر دیالۆگێك یان جووڵه‌یه‌كی راسته‌وخۆ به‌رامبه‌ر به‌ بینه‌ران ده‌كات، ئه‌و حاڵه‌ته‌ پێیده‌گوترێت (دڵه‌ڕاوكێ سات). له‌وكاته‌ی ئه‌كته‌ر له‌ هه‌موو نمایشێكدا كه‌ سه‌ره‌تا پێ ده‌نێته‌ سه‌رشانۆ، جۆرێك ترس و دڵه‌ڕاوكێ و ته‌نگه‌نه‌فسیی له‌لا دروست ده‌بێت. له‌ڕاستییدا دڵه‌ڕاوكێ به‌ پله‌یه‌كی مامناوه‌ند پێویسته‌ بۆ ئه‌و ئه‌كته‌رانه‌ی له‌ سه‌رشانۆ ده‌وستن كه‌ پسپۆران به‌ دڵه‌ڕاوكێیه‌كی ته‌ندروست ناوى ده‌بن، هه‌ر بۆیه‌ هه‌موو دڵه‌ڕاوكێیه‌كی شانۆیی نابێته‌ هۆی ناله‌باریی كه‌سایه‌تییه‌كه‌ و كاریگه‌ریی نه‌رێنی له‌سه‌ر نواندنه‌كه‌ی نابێت، به‌تایبه‌تی كاتێ دڵه‌ڕاوكێییه‌كه‌ بۆ چه‌ند چركه‌یه‌كی دیاركراو بێت. ئه‌وه‌ی ئێمه‌ مه‌به‌ستمانه‌ له‌ دڵه‌ڕاوكێی شانۆ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی ئه‌كته‌ر نه‌توانێت دیالۆگ و جووڵه‌ و نواندنه‌كه‌ی وه‌ك پێویست ئه‌نجام بدات، به‌ جۆرێك هه‌موو شتێكی له‌ بیربچێته‌وه‌، كاریگه‌ریی نه‌رێنی له‌سه‌ر رۆڵه‌كه‌ی هه‌بێت، بگره‌ له‌سه‌ر كۆی نمایشه‌كه‌ ده‌بێت.
 نه‌ك هه‌ر كه‌سی ئاسایی، به‌ڵكو زۆرێك له‌ ئه‌كته‌ران خاوه‌ن به‌هره‌ و توانستی زۆر باشن به‌ڵام ئه‌و گرێكوێره‌یان هه‌یه‌(دڵه‌ڕاوكێی شانۆ)، ناتوانن ئه‌و په‌یامه‌ی هه‌یانه‌ بیگه‌یه‌ننه‌ بینه‌ران، ئه‌مه‌یش زیاتر بۆ ترس و شه‌رم ده‌گه‌ڕێته‌وه‌.

نیشانه‌كانی دڵه‌ڕاوكێی شانۆ لای ئه‌كته‌ران
هه‌ندێك ئه‌كته‌ر له‌ رۆژانی پرۆڤه‌دا باشترین نواندن ئه‌نجامده‌ده‌ن، به‌تایبه‌تی له‌ جه‌نراڵ پرۆڤه‌دا، هه‌ر له‌ رووی دیالۆگ و جووڵه‌ و ده‌نگ، كه‌چی له‌ رۆژی نمایشدا له‌و ئاسته‌دا نین، بێگومان فاكته‌ر زۆرن یه‌كێك له‌و فه‌كته‌رانه‌ بۆ دڵه‌ڕاوكێی شانۆ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، به‌هۆی بیركردنه‌وه‌ له‌ بینه‌ران به‌جۆرێك، هه‌ربۆیه‌ ئه‌و ئه‌كته‌رانه‌ی تووشی ئه‌م حاڵه‌ته‌ ده‌بن، له‌كاتی نواندنه‌كه‌یان بینه‌ر له‌ هیچ له‌ وشه‌كانی ئه‌كته‌ر حاڵی نابێت، له‌هه‌مانكاتدا گرژیی ده‌موچاو و ئاره‌قه‌ی شه‌رم و ترس به‌ روونی به‌ ده‌موچاوی ئه‌كته‌ر به‌دیار ده‌كه‌وێت نه‌ك ئاره‌قه‌ی ماندووبوونی نواندن.

 ئه‌كته‌ر چۆن به‌سه‌ر دڵه‌ڕاوكێی شانۆدا زاڵ ده‌بێت؟
زۆرجار له‌كاتی نواندندا ئه‌كته‌ر تووشی ترس و دڵه‌ڕاوكێى شانۆ ده‌بێت، بۆ ده‌ربازبوون و زاڵبوون به‌سه‌ر ئه‌م حاڵه‌ته‌، چه‌ند رێگایه‌كی زۆر ئاسان هه‌یه‌، ئه‌ویش به‌هۆی راهێنانكردن له‌سه‌ر جه‌سته‌ و مێشك ده‌بێت، به‌چه‌ند هه‌نگاوێك ئه‌كته‌ر ده‌توانێ له‌و دڵه‌ڕاوكێیه‌ رزگاری بێت. لێره‌دا باس له‌و هه‌نگاوانه‌ ده‌كه‌ین:
1-خاوكردنه‌وه‌ی جه‌سته‌: پێش ده‌رچوونت بۆ سه‌ر شانۆ، هه‌وڵبده‌ هێمنی و ئارامیی خۆت بپارێزیت له‌گه‌ڵ كه‌مكردنه‌وه‌ی گرژییه‌كانت، چونكه‌ ئه‌مانه‌ هاوكارت ده‌بن بۆ خاوبوونه‌وه‌ی مێشكت. له‌هه‌مانكاتدا ده‌نگت جێگیر بێت، ئینجا راهێنانێك له‌سه‌ر ئه‌و ده‌قه‌ یان ئه‌و دیلۆگانه‌ بكه‌ كه‌ له‌سه‌ر شانۆ ده‌یڵێت.
چه‌ند ئامۆژگارییه‌ك بۆ ئه‌وه‌ی جه‌سته‌ت خاوبێته‌وه‌ پێش ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر ته‌خته‌ی شانۆ ده‌ربكه‌ویت:
- كه‌مێك پرۆڤه‌ی ده‌نگت بكه‌.
- مۆزێك پێش نواندنه‌كه‌ت بخۆ بۆئه‌وه‌ی گه‌ده‌ت خاڵی نه‌بێت، له‌هه‌مانكاتدا هه‌ست ناكه‌یت كه‌ گه‌ده‌ت پڕه‌.
- وه‌رزشی ناو ده‌مت بكه‌ بۆئه‌وه‌ی ده‌رچوونی وشه‌ و پیته‌كان ته‌ندروست بێت  به‌تایبه‌تی شه‌ویلگه‌ی خواره‌وه‌، ئه‌مه‌یش له‌ رێگه‌ی بنێشتجووین یان راهێنانی زمان ده‌بێت به‌ڵام ئاگاداربه‌ نابێت گه‌ده‌ت خاڵی بێت.
- وه‌رزشێكی شانۆیی بۆ ماسوولكه‌كانت ئه‌نجامبده‌ بۆئه‌وه‌ی له‌ ترس و دڵه‌ڕاوكێ رزگارت بێت و تووشی گرژیی ماسوولكه‌ نه‌بیت، به‌تایبه‌تی بۆ هه‌ردوو ده‌سته‌كانت و قاچه‌كانت و پشت و شانه‌كانت.
2- خه‌یاڵ و بیركردنه‌وه‌: ماوه‌ی 15-20 خوله‌ك له‌كاتی خۆت بۆ بیركردنه‌وه‌ له‌ نواندنه‌كه‌ت، به‌تایبه‌تی بۆ دیالۆگه‌كانت و به‌گشتی بۆ نمایشه‌كه‌، ته‌رخان بكه‌، بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ ده‌بێت له‌ شوێنێكی هێمن و ئارام دابنیشیت و هه‌ردوو چاوه‌كانت دابخه‌یت، ده‌ست به‌ هه‌ناسه‌وه‌رگرتن و هه‌ناسه‌دانه‌وه‌ بكه‌یت به‌شێوه‌یه‌ك هه‌موو جه‌سته‌ت خاوبێته‌وه‌، دوای ئه‌نجامدانی هه‌موو ئه‌وانه‌ی باسمان كرد ئه‌م دوو خاڵه‌ی خواره‌ بكه‌:
- له‌سه‌ر زه‌وی راكشێ هه‌ردوو ده‌سته‌كانت له‌سه‌ر رانه‌كانت دابنێ.
- هه‌وڵده‌ بگه‌یته‌ قۆناغێك بیر له‌ هیچ شتێك نه‌كه‌یته‌وه‌ به‌تایبه‌تی بیر له‌ رۆڵه‌كه‌یشت نه‌كه‌یته‌وه‌ ته‌نیا بیر له‌ خاوبوونه‌وه‌ی جه‌سته‌ت بكه‌وه‌.
3- دووركه‌وتنه‌وه‌ له‌ خواردنه‌وه‌ی چاو  و قاوه‌: هه‌ر چه‌ند هۆگر و ئاڵووده‌ بیت، له‌ رۆژی نمایش به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ك له‌ خواردنه‌وه‌ی چا و قاوه‌ دووربكه‌وه‌ چونكه‌ له‌وانه‌یه‌ خواردنه‌وه‌یان ببێته‌ هۆی زیته‌ڵ و خیرایی به‌ڵام له‌ڕاستییدا گرژی و ده‌مارگیرییش زیاد ده‌كات.
4-كاتێك بۆ كۆتاییهێنان به‌ حاڵه‌تی دڵه‌ڕاوكێی خۆت دیار بكه‌: له‌ رۆژی نمایشدا په‌یمانێك له‌گه‌ڵ خۆت بكه‌ به‌وه‌ى كه‌ له‌ كاتژمێرێكی دیاركراودا كۆتایی به‌ دڵه‌ڕاوكێی خۆت ده‌هێنیت. بۆ نموونه‌ كاتژمێر 3، دوای ئه‌و كاتژمێره‌ حاڵه‌تی دڵه‌ڕاوكێ له‌لای خۆت كۆتایی دێت و كۆنترۆڵی خۆت ده‌كه‌یت، ئه‌م په‌یمانه‌ له‌گه‌ڵ خودی خۆت ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی كاره‌كه‌ ئاسان بێت. 
5- راهێنان: رۆژی نمایش لانیكه‌م بۆماوه‌ی (30) خوله‌ك راهێنان بكه‌، سی خوله‌ك به‌پێ هاموشۆ بكه‌، به‌مه‌ هه‌موو گرژییه‌ك و دڵه‌راوكێییه‌كه‌ت ده‌ڕوێته‌وه‌، جه‌سته‌یه‌كی گونجاوت ئاماده‌ ده‌بێت بۆ نواندن.
6- پێبكه‌نه‌: سه‌یری فلیمێكی به‌زمه‌سات بكه‌ یان گرته‌ ڤیدیۆییه‌كی كۆمیدی له‌ یوتیوب سه‌یر بكه‌، له‌گه‌ڵ هاورێكانت پێبكه‌نه‌، چونكه‌ پێكه‌نین هاوكاره‌ بۆئه‌وه‌ی جه‌سته‌یه‌كی خاو ئاماده‌بێت، له‌ هه‌موو ده‌مارگیری و دڵه‌ڕاوكێیه‌كه‌ت دوورده‌خاته‌وه‌.
7- زوو ئاماده‌ بوون له‌ شوێنی نمایش: هه‌وڵده‌ پێش هه‌موان له‌ شوێنی نمایش ئاماده‌به‌، له‌وكاته‌دا هه‌ست به‌ كۆنترۆڵ له‌سه‌ر هه‌موو حاڵه‌ته‌كان ده‌كه‌یت، به‌پێچه‌وانه‌یش له‌وكاته‌ی تۆ ده‌گه‌یته‌ شوێنه‌كه‌ هۆڵه‌كه‌ پڕبووه‌ له‌ بینه‌ران و هه‌موویان چاوه‌ڕێی تۆ ده‌كه‌ن له‌و حاڵه‌ته‌دا جۆره‌ گرژییه‌ك و دڵه‌راوكێیه‌كت لا دروست ده‌بێت كه‌ كاریگه‌ریی نه‌رێنی له‌سه‌ر نواندنه‌كه‌ت ده‌بێت، بۆیه‌ ئه‌گه‌ر زوو گه‌یشتییه‌ هۆڵه‌كه‌ كه‌شێكی هێمن و ئارام ده‌بێت.
8- له‌گه‌ڵ بینه‌ران گفتۆگۆ بكه‌: هه‌وڵبده‌ پێش ده‌ركه‌وتنت له‌سه‌ر شانۆ، له‌گه‌ڵ بینه‌ران تێكه‌ڵ بیت، بێگومان ئه‌مه‌یش فاكته‌رێكه‌ بۆئه‌وه‌ی جۆره‌ به‌رده‌وامییه‌كت پێببه‌خشێت و له‌هه‌مانكاتدا ده‌یشتوانی له‌ناو بینه‌راندا دابنیشیت بێئه‌وه‌ی پێیان رابگه‌ینت كه‌ تۆ ئه‌كته‌ریت و رۆڵت هه‌یه‌ له‌ نمایشه‌كه‌دا، ئه‌وه‌یش له‌و كاتانه‌دا ده‌بێت كه‌ جلوبه‌رگی كه‌سایه‌تییه‌كه‌ت له‌ به‌رنه‌كردبێت یاخود ماكیاژت نه‌كردبێت. 
9- بیر له‌ كه‌سی باشی ناو بینه‌ران بكه‌: له‌بری ئه‌وه‌ی بیر له‌ جلوبه‌رگی بینه‌ران بكه‌یته‌وه‌
بیر له‌ كه‌سێك بكه‌وه‌ له‌ناو بینه‌ران كه‌ تۆی خۆشده‌وێت و هه‌رده‌م زۆر به‌گه‌رمی هانت ده‌دات و له‌ كۆتایی نمایشدا چه‌پڵه‌ت بۆ لێده‌دات.  
10- خوراده‌نه‌وه‌ی شه‌ربه‌تی پرته‌قاڵ: به‌نیوكاتژمێر پێش نمایش هه‌وڵده‌ هه‌ندێ ئاوی ترشیات بخۆیته‌وه‌، چونكه‌ هاوكارته‌ بۆ ئه‌وه‌ی پاڵه‌په‌ستۆی خوێن و دڵه‌ڕاوكێت كه‌م بكاته‌وه‌.
11- ئه‌و گۆرانیه‌ بڵێ كه‌ پێتخۆشه‌:هه‌رده‌م ئه‌و گۆرانییه‌ بڵێ كه‌ ریتمه‌كه‌ی هێمنی و ئارامیت پێده‌به‌خشێت. 
 به‌م هه‌نگاوانه‌ ئه‌كته‌ر ده‌توانێت خۆی به‌سه‌ر ترس و دڵه‌ڕاوكێی شانۆیی دا رزگار بكات. بێگومان له‌سه‌رووی هه‌موو ئه‌وانه‌ی باسمانكرد، باوه‌ڕبه‌خۆبوون به‌وه‌ی له‌ هه‌ر حاڵه‌تێكدا تۆی ئه‌كته‌ر ده‌توانی باشترین شێوه‌ نواندن بكه‌یت، ئاماده‌یت بۆ ئه‌وه‌ی له‌ روودانی هه‌ر حاڵه‌تێكی چاوه‌ڕواننه‌كراو كه‌ تۆی ئه‌كته‌ر ده‌توانی به‌شێوه‌یه‌كی راگوزه‌ر چاره‌سه‌رى بكه‌یت.  

ئا: كامه‌ران حاجی ئه‌لیاس

بۆ ئه‌م بابه‌ت سوود له‌م سه‌رچاوه‌ وه‌رگیراوه‌: 
- القلق المسرحي في اداء الممثل المسرحي / محمد فضيل شناوة 

پ: ل. م



created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure