باسی رۆژ.. سیاسەتزان باشترە یان خەڵكی ئاسایی؟

هەواڵ / جیهان :: پێش 3 هەفتە ‌ :: 233‌ جار بینراوە

دواڕۆژ


گەورەترین پرسیاری ئەم سەردەمە ئەوەیە ئێمەی مرۆڤ چۆن پێكەوە بژین و سەرچاوە هاوبەشەكان لەنێوان خۆماندا ئاڵوگۆڕ و دابەش بكەین؟ چ یاسایەك حوكممان بكات؟.

زیادبوونی نایەكسانیی لەنێوان مرۆڤەكاندا و گۆڕانی ئاووهەوا و قەیرانی كۆچبەران و كێشە گەورەكانی دیكە ناچارمان دەكەن بایەخی زیاتر بەو پرسیارانە بدەین. دیارە هەر لە قۆناغی سەرهەڵدانی كۆمەڵگا رێكخراوەكانەوە ئەم پرسیارانە بیرمەندەكانیان سەرقاڵ كردووە. بۆ نموونە كەسێكی وەكو ئیفلاتون باوەڕی وابووە كە ئێمەی مرۆڤ پێویستمان بە كەسانی گەورە هەیە وەك ریشسپی و پیاوماقوڵ بتوانن بڕیاری گونجاو بدەن لەپێناو بەرژەوەندی گشتیدا.پاشاكان ئەوەیان لێ‌ چاوەڕوان دەكرا، بەڵام هەمیشە لەكاتی هەڵگیرساندنی شۆڕشەكاندا تەخت و تارانجیان دەشێوا.

تازەترین وەڵامیش بۆ تێكڕای ئەو پرسیارانە لە رۆژگاری ئەمڕۆماندا دیموكراسییە. حوكمی دیموكراسیی تەنیا دوو سەدە تەمەنییەتی بەڵام لە ساڵانی رابووردوودا هێندە گەشەی كرد كە بە شایستەییەوە سەدەی بیستەم ناو نرا سەدەی سەركەوتنی دیموكراسیی.

گومانی تێدا نییە دیموكراسیی نموونەیی سیستمێكی زۆر سەرنجڕاكێش و جوانە بەڵام لەڕاستیدا كردەنیی نییە. سیاسەتەكانمان تێكشكاون و سیاسییەكانمان باوەڕپێكراو نین. خاوەن بەرژەوەندییە تایبەتەكان سیستمە سیاسییەكە دەشێوێنن. من پێم وایە دوو رێگا هەیە بۆ چارەسەری ئەم دژیەكییە. یەكەمیان ئەوەیە واز لە دیموكراسیی بهێنین چونكە شكستی خواردووە. با كەسێكی پۆپۆلیستی دەم بە هاوار هەڵببژێرین كە دیموكراسیی پشتگوێ‌ بخات. ئەمە سەرئەنجام بە پێشێلكردنی ئازادییە لیبراڵییەكان دەشكێتەوە. بژاردەی دووهەم ریفۆرمكردنی ئەم سیستمە تێكشكاوەیە. واتە وا بكەین بەشێوەیەكی نزیك لە نموونەییەوە دیموكراسیی پەیڕەو بكەین و دەنگی جۆراوجۆری كۆمەڵگا بخەینەوە پەڕلەمانەكانمانەوە و وایان لێ‌ بكەین یاسای زانستی و گونجاو دابڕێژن لەسەر بناغەی سوودگەیاندن بە كۆمەڵگا لە دوورمەودادا.

من ئەوە بە باشتر ئەزانم كە بەشێوەیەكی هەڕەمەكیی خەڵكانێك هەڵببژێرین و بیانخەینە پەڕلەمانەوە. لەم شێوە هەڕەمەكییەدا خەڵكانی جۆراوجۆر دەگەنە پەڕلەمان. ژن و گەنج و خەڵكی بەساڵاچوو و رێژەیەكی كەمیی كەسانی دەوڵەمەند، بەڵام زوربەی زۆریان خەڵكی ئاسایی وەكو من و تۆ دەبن. ئەمە وێنەیەكی بچووككراوەی راستەقینەی كۆمەڵگایە و رێك وەكو خۆمان بیردەكاتەوە. بێگومان پێویستیش بە راوێژ و بیروبۆچوونی خەڵكی شارەزا دەبێت بەڵام ئەوانە لە لوتكەدا نابن. ئەم شێوازە دیموكراسییە لە ئایندەدا دەیسەلمێنێت كە هەمەچەشنی لە لێهاتوویی و شارەزایی باشترە بۆ چارەسەركردنی گیروگرفتە كۆمەڵایەتییەكان.

با ئەوەشمان بیر نەچێتەوە كە هەڵبژاردنی هەڕەمەكی بەشێكی سەرەكیی بووە لە دیموكراسییەكەی ئەسینای كۆن. چونكە زانیویانە هەڵبژاردن بەشێوازەكەی تر خزمەتی دەوڵەمەندەكان دەكات بۆیە باشتر وایە سیاسییەكان بخرێنە لاوە. 

لە رواڵەتدا هەڵبژاردنی هەڕەمەكیی رەنگە مایەی پێكەنین و گاڵتەجاڕیی بێت. بیهێنەرە بەرچاوی خۆت كەسێك هەڵببژێریت كە لە ناوچەكەدا بە گێل و بێكەڵ ناسراوە. بەڵام مرۆڤ ئەگەر بەرپرسیارێتی بدەیتێ‌ بەرپرسیارانە رەفتار دەكات.

كەواتە وەڵامی پرسیارەكەی سەرەوەمان كە چۆن پێكەوە بژین ئەمەیە: پەڕلەمانێك بە سیستمی كۆتا كاربكات. ئەبێت ئەم سیستمە بخوێنرێت و پەیڕەو بكرێت و خەڵكی پێ‌ ئاشنا بكرێت لە قوتابخانە و شوێنی كار و دامودەزگاكانی دیكەدا. لە وڵاتە جیاجیاكاندا چەند هەنگاوێكی سەرەتایی بەو ئاڕاستەیە نراون. زۆر پێویستە پەلە بكرێت لە گۆڕینی هەڵبژاردن بە سیستمی كۆتا. بمانەوێت و نەمانەوێت گۆڕانكاریی روودەدات، كەواتە باشتر وایە زوو دەستپێبكەین.



created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure