چاندنی بەرهەمی گەنمەشامی کەمبووەتەوە

هەواڵ / ئابوری :: پێش 4 هەفتە ‌ :: 162‌ جار بینراوە

دواڕۆژ: راپۆرتی سەنگین خۆشناو

هێشتا بەغدا زیانەکانی بەردەوامن بۆ سەر جووتیارانی هەرێمی کوردستان، حکومەتی هەرێمیش نەتوانیویەتی فشار بۆ بەغدا ببات بۆ وەرگرتن و کڕینەوەی بەرهەمی گەنمەشامی یاخود دەرەوەی جووتیارانی خۆماڵی نە پاڵپشتیشیان دەکات بە پێدانی پەین و دەرمان و پێداویستییە کشتوکاڵییەکان تاوەکو زیانەکانیان کەمبکاتەوە.

ساڵانە پانتاییەکی زۆر لە زەوییە کشتوکاڵییەکانی هەرێمی کوردستان بە گەنمەشامی دادەچێندرێن، هەر جووتیارێک کەمترین رووبەری 100 دۆنم بە گەنمەشامی دادەچێنێت تا دەگاتە 1000 دۆنم، بەڵام ئەمساڵ جووتیاران خۆیان لە زیانەکانی ساڵی رابوردوو دوور دەگرن و رووبەری کەمتریان بە گەنمەشامی داچاندووە.

لەداتاکانی ساڵی 2014 تاوەکو 2016ی وەزارەتی کشتوکاڵی هەرێمی کوردستان دەردەکەوێت کە ساڵ دوای ساڵ بەرهەمهێنانی گەنمەشامی کەمبووەتەوە، بەجۆرێک ساڵی 2014 بڕی 24 هەزار و 584 تۆن و ساڵی 2015 بڕی 23 هەزار و 720 تۆن، ساڵی 2016 بڕی 14 هەزار و 722 تۆن گەنمەشامی بەرهەمهاتووە.

گەنمەشامی وەک زۆربەی بەروبوومەکانی دیکە کە هاوردە دەکرێت و داتاکەی لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی گومرگەکانی هەرێم تۆمار دەکرێت و نادرێتە وەزارەتی کشتوکاڵ بۆیە وەزارەت ئەو داتایەی لەلانیە کە ئاخۆ ساڵانە بڕی چەند گەنمەشامی وڵاتان هاوردەی هەرێمی کوردستان دەکرێت.

لەخواروو و ناوەڕاستی عێراق 17 كۆمەڵگه‌ی وەرگرتن و وشككردنەوەی گەنمەشامی هەیە، ساڵانە تۆنێك گەنمەشامی جووتیارانی عێراق بە 430 هەزار دینار وەردەگرن، بەڵام ئامادە نین بەرهەمی جووتیارانی هەرێمی كوردستان بكڕنەوە.

ئەیوب فازیڵ، جووتیارێکی خەڵکی گوندی پەرپیتانە لە هەولێر  بۆ دواڕۆژ باس لە زیانەکانی ساڵی رابوردووی دەکات و دەڵێت: "ساڵی رابوردوو 400 دۆنم لە زەوییەکانم بە گەنمەشامی داچاند، بەڵام لەکاتی دروێنە هەموویم بە زەرەر فرۆشتەوە، چونکە هەر تۆنێکم بە 180 هەزار دینار بە قەرز فرۆشتووە کە هێشتا پارەکەم وەرنەگرتووە چەند کۆمپانیایەک لێمان دەکڕن بەس بە قەرز و بەو نرخە کەمەش.

دەشڵێت: "حکومەتی عێراق هەر تۆنێکی جووتیارانی عەرەب بە 400 هەزار دینار وەردەگرێت و پارەکەشیان پێدەدات، بەڵام هی ئێمەی کورد وەرناگرن تەنیا بەجۆرێک دەتوانین بیدەینە بەغدا بەناوی جووتیارێکی عەرەب و بە شەریکی.

وتیشی: "تێچووی هەر دۆنمێک لە چاندنی گەنمەشامی 200 هەزار دیناری پێویستە، لەکاتێکدا تەواوی پێویستییەکان خۆمان دەیکڕین، ئەمەش زەرەری زۆرترە لە قازانج بۆیە ئەمساڵ تەواوی ئەو جووتیارانەی هاوڕێمن چاندنی گەنمەشامیان کەمکردووەتەوە".

لە هەرێمی كوردسان هه‌زار و 317 كێڵگەی پەلەوەر هەن. ساڵانە پێویستیان بە هەزاران تۆن گەنمەشامی هەیە بۆ ئالیك. پێشتر زۆربەی كێڵگەكان پشتیان بە ئالیكی هاوردە دەبەست، كارگەكانی ئالیكیش گەنمەشامییان لە دەرەوە دەهێنا، بەڵام ماوەی دوو ساڵە سێ كارگەی وشككردنەوەی گەنمەشامی لەلایەن كەرتی تایبەتەوە لە شاری هەولێر دامەزراون، بۆ پڕكردنەوەی بەشێك لە پێداویستییەكانیان گەنمەشامیی جووتیاران دەكڕنەوە.

دەوەن موحسین، خاوەنی كارگەی ئالیكی كۆسار بۆ دواڕۆژ دەڵێت: "گرێبەستمان لەگەڵ 500 جووتیار كردووە، ئامادەكاریمان بۆ كڕینەوەی 20 تا 30 هەزار تۆن گەنمەشامی كردووە".

كارگەكەی دەوەن لە ساڵی یەكەمدا تۆنێك گەنمەشامی بەشێوەی دەنك بە 340 هەزار دینار دەكڕییەوە، بە مەرجێك رێژەی شێی 25% زیاتر نەبێ‌،  بۆ زیادبوونی هەر پلەیەكیش لە رێژەی شێیەكە 4 هه‌زار دیناریان دادەشكاند، ساڵی رابوردوو نرخی تۆنێكیان بۆ 300 هەزار دابەزاند، ئەمساڵیش تائێستا نرخی كڕینەوەیان دیاریی نەكردووە.

وەزارەتی کشتوکاڵ نایشارێتەوە کە نەمانی پاڵپشتی بۆ جووتیاران و هاوردەی گەنمەشامی کاریگەری هەبووە لەسەر نرخ و بەرهەمی گەنمەشامی جووتیاران.

حوسێن حەمە کەریم، وتەبێژی وەزارەتی کشتوکاڵ بۆ دواڕۆژ دەڵێت: "چەند ساڵێکە پاڵپشتیکردنی جووتیاران لەپێدانی قەرزی کشتوکاڵی و پەین و بنەتۆو راگیراوە ئەمەش کاریگەری هەبووە لەسەر جووتیاران.

دەشڵێت: "هاوردەکردنی  گەنمەشامی  قەدەغە نەکراوە بەڵام ئەمساڵ لەگەڵ پێگەیشتنی بەرهەمی ناوخۆ هاوردە رادەگرین".

وتەبێژی وەزارەتی کشتوکاڵ ئاشکراشیکرد: "لەداڕشتنی پلانی وەزارەت بۆ ئەنجومەنی وەزیران داوای دامەزراندنی ژمارەیەک کارگەی دروستکردنی ئالیکمان کردووە بۆ ئەوەی لەساڵانی داهاتوودا چاندنی بەرهەمی گەنمەشامی گرنگی زیاتری پێبدرێت".

پ: چ.ع

ب: ک. س



  • ڕۆژ
  • هەفتە
  • مانگ
created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure