بۆچی شۆڕشی سۆشیالیستی پێویستە؟

هەواڵ / ڕاپۆرت :: پێش 4 هەفتە ‌ :: 148‌ جار بینراوە

دواڕۆژ

رۆژگارێكی ناخۆشە، ناڕەحەتییە دەرونییەكان بەتایبەت خەمۆكی هەتا دێت زیاتر دەبن بەتایبەت لەناو گەنجاندا. هەندێك رۆژنامەنووس دەڵێن مۆبایلە زیرەكەكان و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان بەرپرسیارن. بەڵام تەنیا چاوخشاندنێك بە دەنگوباسەكاندا بەسە بۆ ئەوەی بزانین بۆچی ئەو رەشبینی و بێتاقەتیە لەناو گەنجاندا زاڵە.

هەموو رۆژێك بینەری هێرشێكی تازەین بۆسەر ژیان و گوزەرانی چینی كرێكار. رۆژ نییە جەنگێكی تازە نەبینین یان كوشتارێكی نوێمان بۆ نەخەنە سەر شاشە كە راستڕەوێكی توندڕەو بەرپرسیارێتی. ئەوە جگە لە كارەساتە سروشتییەكان بەهۆی گۆڕانی ئاو و هەواوە.

سەرمایەداری هاوچەرخ وەك دەعبایەكی ناو رۆمانێكی ترسناكی لێهاتووە. ئەڵێی بارستاییەكە لە زبڵی بۆگەن كە نەتوانراوە بە باشی لەكۆڵ بكرێتەوە. كۆمەڵگەی سەرمایەداری دەبێتە هۆی بڵاوبوونەوەی نەخۆشییە هەرە خراپەكان. بەڵام خۆشبەختانە داوەشینی سیستمی سەرمایەداری هەر تەنیا رق و كینە لەنێوان گەنجاندا بڵاو ناكاتەوە بەڵكو دەبێتە هۆی گەشەسەندنی هەست و ئارەزووە شۆڕشگێڕییەكان. هەتا دێت گەنجان زیاتر هەست بەوە دەكەن كە پێویستە خەبات بكرێت بۆ روخاندنی ئەم سیستمە نابوتە و ئیتر كاتی ئەوە هاتووە فڕێ‌ بدرێتە زبڵدانی مێژووەوە. ئێمە ئەمڕۆ لە هەموو كاتێك زیاتر پێویستمان بە شۆڕشێكە ئەم سیستمە ئابورییە بڕوخێنێت بەر لەوەی هەموو شارستانی مرۆڤایەتی لەناوببات.

ئەم پێنج هۆكارەی خوارەوە دەیسەلمێنن كە شۆڕشەكە پێویستییەكی گەورەیە: 

1- سەرمایەداریی سیستمێكە هەمیشە لە قەیراندایە. 
رەنگە سیاسییە بۆرجوازییەكان و بەكرێگیراوەكانیان لە دەزگا ئیعلامییەكاندا شانازی بەوەوە بكەن كە گوایە بوونەتە هۆی بوژاندنەوەی ئابووریی یان كەمكردنەوەی تێكڕای بێكاریی. بەڵام لەڕاستیدا قۆناغەكانی بوژاندنەوە هەمیشە كورتخایەن بوون. ئەو قەیرانە ئابوورییەی ساڵانی 2008 و 2009 هێشتا بە تەواوی چارەسەر نەبووە كەچی پسپۆڕە ئابوورییەكان پێشبینی قەیرانێكی تازە دەكەن كە خەریكە بەرۆكمان بگرێتەوە. بازاڕەكان پشك شێواون و وەبەرهێنەران ترسیان لێ‌ نیشتووە. ئەڵمانیا كە گەورەترین ئابووریی جیهانە لە وەرزی داهاتوودا تووشی قەیرانێكی ئابووریی گەورە دەبێت كە كاردانەوەی لەسەر هەموو جیهان رەنگ دەداتەوە. دەوڵەتان ئێستا لەژێر قەرزی گەورە گەورەدان. بانقە ناوەندەكان سوویان كەمكردووەتەوە بۆ هاندانی قەرزكردن و بەهێزكردنی وەبەرهێنان و كڕین. لەبەرئەوە قەیرانی داهاتوو بە جۆرێك دەبێت كە حكومەتەكان دەستەوەستان لە ئاستیدا چۆك دادەدەن. ئەو قەیرانە چاوەڕوانكراوە چەندین رەهەندی گەورە لەخۆ دەگرێت، وەك هەمیشەش قوربانییەكان تەنیا رەشە خەڵكەكە و كرێكاران و لاوان و هەژاران دەبن. 
دەوڵەمەندەكان تەنیا هەر ئەوەندەیان لەسەر دەبێت كەمتر شەمپانیا بخۆنەوە و كەمتر گەشتوگوزار بكەن بە فڕۆكەكانیان.

2- سەرمایەداری سیستمێكە نایەكسانی بەرهەم دەهێنێت. 
ئەوەی پێی دەوترێت بوژاندنەوەی ئابووریی ئێستا لەڕاستیدا خەیاڵێكە و هیچی تر. راستە هەلی كار لەئارادایە بەڵام بەپێی راپۆرتی رێكخراوی هاوكاریی و گەشەكردنی ئابووریی ئەو هەڵكشانە كە لە بواری دامەزراندندا رەخساوە هیچ نییە لەچاو چەقینی درێژخایەنی كرێ‌ و مووچەدا. ئێستا كرێكارانی وڵاتە پیشەسازییەكان هەمان مووچەی ساڵانی هەشتاكان وەردەگرن. 

بەپێی تازەترین بڵاوكراوەی رێكخراوی ئۆكسفام 26 گەورە دەوڵەمەندی جیهان سامانەكەیان هێندەی سامانی نیوەی دانیشتووانی گۆی زەوییە. كەمایەتییەكی زۆر كەم لە خۆشگوزەرانییەكی زەقدا دەژین بەڵام زۆرینەی خەڵكەكە سەرقاڵی رەنج و كاركردنە لە پیشەیەكی نائومێدكەردا بەرامبەر بە كرێیەكی كەم. بەكورتییەكەی سەرمایەداری هیچی نییە پێشكەشی كرێكاران و گەنجانی بكات جگە لە ژیانێكی پڕ لە كوێرەوەری لەپێناو دەوڵەمەندكردنی زیاتری خاوەن كارەكان.

3- سەرمایەداری رژێمێكی توندوتیژە. 
ئەو كاتەی كە سەرۆكەكانمان دەبینین لەبەردەم كامێراكاندا زەردەخەنە دەیانگرێت، حكومەتەكانمان لە شوێنەكانی تری جیهاندا خراپترین كاری توندوتیژی ئیمپریالیستی ئەنجام دەدەن. چەقەڵەكانی ریاز و پەكین و مۆسكۆ و پاریس و لەندەن و وۆڵستریت جەنگێكی هەمیشەییان دامەزراندووە لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و بەشێكی زۆری كیشوەری ئەفریقادا. ملیۆنەها كەس رووبەڕووی مەرگ دەكەنەوە لەبری خۆیان تەنیا بۆ ئەوەی دیاری بكرێت كێ‌ دەبێتە خاوەنی ئەم بازاڕ و ئەو كێڵگە نەوتی و ئەو سەرچاوە سروشتییەدا.

داگیركردنی عێراق لەلایەن وڵاتانی ئیمپریالیستەوە لەسەرەتای ئەم هەزارەیەدا بووە هۆی مردنی یەك ملیۆن هاووڵاتی عێراقی. دەستوەردانەكەی ئەمریكاش لە سوریادا ئاشكرایە چ كوشتار و ئاژاوە و كارەساتێكی گەورەی دروست كردووە. ئەو لیبیایەی كە تا ئەندازەیەك وڵاتێكی هاوچەرخ و پێشكەوتوو بوو ئێستا لە سایەی دەستوەردانی مرۆڤدۆستانەی ئەمریكا و كەنەدا و فڕەنسا و بریتانیاوە بووەتە بازاڕێكی گەورەی كراوەی بازرگانیكردن بە مرۆڤەوە وەكو كۆیلە. سعودیەش بە هاوكاری سەركردە خۆرئاواییەكان یەمەنی وێران كرد.
سەرمایەداری بۆگەن و تەماعی بەرهەمهێنەرەكانی چەك هەر جەنگ و ماڵوێرانی زیاتر و زیاتر بەرهەم دەهێنن.

4- سەرمایەداری دووبەرەكی دروست دەكات.
ئەو ملیۆنەها مرۆڤانەی كە لەو جەنگانە هەڵدێن ناچارن پەنا ببەن بۆ شوێنێك. قوربانییەكانی ئەو جەنگە ئیمپریالیستییانە كۆچ دەكەن بۆ ئەوروپا لەوێ‌ تەلی دڕكاویی و كامپی دەستبەسەردا گرتن چاوەڕێیان دەكەن. خراپبوونی گوزەرانی چینی كرێكاران و هەژاران لە ئەوروپادا دەخرێتە ئەستۆی ئەم پەنابەرە داماوانە، كە لەڕاستیدا سیاسییە سەرمایەدارەكان خۆیان بەرپرسیاری هەموو كارەساتەكانن. ئەمە تەكتیكێكی كۆنە: تەفرەقە بنێرەوە سوودمەند دەبیت.

سەرمایەدارەكان بۆ خۆپاراستن لە تووڕەیی جەماوەر و رێگریكردن لە گەشەسەندنی هەستە شۆڕشگێڕییەكان، ئاگری رەگەزپەرستی خۆش دەكەن و ناشیرینترین بیرو باوەڕی كۆن بڵاو دەكەنەوە و رقی هاووڵاتییەكانیان بەرامبەر بیانییەكان ئەستوورتر دەكەن. هەڵكشانی شەپۆلی هێرشە راستڕەوە توندڕەوەكان لە ویلایەتە یەكگرتووەكان و وڵاتانی تردا بەڵگەن بۆ راست و دروستی ئەم سروشتە نامرۆڤایەتیەی سیستمی سەرمایەداری كە لە سایەیدا دەستكەوتی ژنان و كەمایەتیە چەوساوەكان بە بەرنامە وێران دەكرێن.
سەرمایەداری سیستمێكی رەگەزپەرست و سەركوتكەر و پیاوسالارە، چینێكی كۆنەپارێزی دوژمنی بیانی رابەرایەتی دەكات.

5- سەرمایەداری رژێمێكە زەوی وێران دەكات.
لەكاتێكدا كە چینە حكومدارەكەی جیهان هەموو توانا و سەرچاوەیەك بەكار دەهێنێت بۆ چەوساندنەوەی كۆچبەران و خۆسەرقاڵكردن بە بابەتی بێ‌ بایەخەوە، دەبینین زەوی بە كردەوە دەسووتێت. دارستانەكانی ئەمازۆن كە سەرچاوەی ئۆكسجینی زەوییە دەسووتێت. سەركردەكانی جیهانیش هیچ ناكەن.

بەستەڵەكەكان دەتوێنەوە و ساڵ لەدوای ساڵ ژمارەی پێوانەیی زیاتر لە بەرزبوونەوەی پلەی گەرما تۆمار دەكرێت، چەندین جۆر ئاژەڵ و رووەك لەناودەچن، ئۆقیانوسەكان بونەتە زبڵدانێكی گەورە تەنیا لەبەر ئەوەی قازانج هەڵكشێت و هەڵكشێت. سەرمایەدارەكان كۆنترۆڵی كلیلەكانی ئابوورییان كردووە و هەموو سەرچاوە و پیشەسازیی و سامانە گرنگەكانیان قۆرخ كردووە كە دەتوانرێت بەكار بهێنرێن بۆ گەشەپێدانی تەكنیكە سەوزەكان و تۆڕی گواستنەوەی گشتی پاكوخاوێن و ئاڕاستە كردنی بەرهەمهێنان بەشێوەیەك كە رێز لە سروشت بگرێت. بەڵام ئەوان بە هیچ شێوەیەك كاری لەو جۆرە ناكەن. بەردەوامن لە خراپ بەكارهێنانی سەرچاوەكانی ئەم هەسارەیە بۆ خۆیان. چارەسەرەكەش لەوەدا دەبینن كە كرێكاران و هەژاران قوربانی زیاتر بدەن. پێیان دەڵێن خواردنی كەمتر بخۆن، كەمتر خۆتان بشۆرن، كەمتر ئوتومبیلەكانتان بەكار بهێنن. سەرمایەدارەكان سەلماندیان كە بە تەواوی كۆڵەوارن لە چارەسەركردنی قەیرانی ژینگەدا. ئیتر كاتی ئەوە هاتووە خۆمان لەدەستیان رزگار بكەین و ئابووریی بەشێوەیەك بەڕێوە ببەین كە رێز لە سروشت بگرێت و هاوڕێیەتی بكات.
سەرمایەداری ئەم هەسارەیە وێران دەكات دەبا سەرمایەداریی لەناو ببەین.

 

نووسینی: بینوا تانگوای
ئامادەكردن و وەرگێڕانی: د. شێركۆ عەبدوڵڵا



  • ڕۆژ
  • هەفتە
  • مانگ
created by Avesta Group and powered by Microsoft Azure